PWE

Spis treści

Rozdział 1. Teoretyczny wymiar zależności między zmianami instytucjonalnymi, polityką ekonomiczną a wzrostem gospodarczym
1.1. Wprowadzenie
1.2. Empiryczne inspiracje poszukiwania nowych ujęć teoretycznych
1.3. Kontrowersje wokół konsensu waszyngtońskiego
1.4. Trudności w jednoznacznym rozróżnieniu między instytucjami a polityką ekonomiczną
1.5. Uwagi końcowe
Bibliografia
 

Rozdział 2. Populizmu jako zagrożenie dla wzrostu gospodarczego w krajach o średnim poziomie rozwoju
2.1. Wprowadzenie
2.2. Co to jest populizm
2.3. Krótka historia populizmu
2.4. Polityka gospodarcza według "klasycznego populizmu" w Ameryce Łacińskiej po II wojnie światowej
2.5. Odwrót od populizmu, neoliberalne reformy i "stracone dekady" w Ameryce Łacińskiej
2.6. Ostrożnie z populizmem
2.7. Pytania o źródła populizmu
Bibliografia
 

Rozdział 3. Stopień otwarcia gospodarki a proces konwergencji
3.1. Wprowadzenie
3.2. Kanały oddziaływania stopnia otwarcia gospodarki na wzrost
3.3. Wyniki badań empirycznych
3.3.1. Dystans gospodarczy krajów na średnim poziomie rozwoju
3.3.2. Trzy poglądy na rolę handlu zagranicznego w kształtowaniu wzrostu
3.4. Wnioski
Bibliografia
 

Rozdział 4. Znaczenie uwarunkowań instytucjonalnych dla efektywności wykorzystania bezpośrednich inwestycji zagranicznych w procesie konwergencji
4.1. Wprowadzenie
4.2. Podejście teoretyczne do bezpośrednich inwestycji zagranicznych
4.3. Tendencje w przepływach kapitału w formie BIZ w krajach rozwijających się Ameryki Łacińskiej oraz Azji Wsch. i Płd.-Wsch.
4.4. Znaczenie BIZ dla kraju przyjmującego kapitał
4.5. Znaczenie BIZ dla kraju eksportującego kapitał
4.6. Przykłady regulacji instytucjonalnych stosowanych wobec napływu BIZ
4.7. Przykłady regulacji instytucjonalnych stosowanych wobec eksportu BIZ
4.8. Wskaźniki jakości instytucji a przepływy BIZ
4.9. Bodźce generujące zmiany instytucjonalne
4.10. Uwagi końcowe
Bibliografia
 

Rozdział 5. Interakcje między polityką ekonomiczną i reformami instytucjonalnymi a kryzysy finansowe lat dziewięćdziesiątych
5.1. Wprowadzenie
5.2. Kryzysy finansowe a długookresowy wzrost
5.3. Lekcje dotyczące polityki ekonomicznej
5.4. Doświadczenia krajów azjatyckich i latynoamerykańskich
5.5. Uwagi końcowe
Bibliografia
 

Rozdział 6. Wpływ rozwoju instytucjonalnego rynków finansowych na skuteczność polityki monetarnej 6.1. Wprowadzenie
6.2. Globalny charakter rynków finansowych
6.3. Zagrożona stabilność finansowa
6.4. Nowe uwarunkowania polityki monetarnej
6.5. Nowe uwarunkowania regulacji i nadzoru finansowego
6.6. Powracające problemy rynków finansowych i polityki monetarnej w krajach Ameryki Łacińskiej
6.7. Zmiany na rynkach finansowych krajów Azji Południowo-Wschodniej wyzwaniem dla polityki banku centralnego 6.8. Uwagi końcowe
Bibliografia
 

Rozdział 7. Znaczenie rynków finansowych w procesie wzrostu gospodarczego i konwergencji
7.1. Wprowadzenie
7.2. Stanowiska teoretyczne dotyczące zależności między poziomem rozwoju rynków finansowych a wzrostem gospodarczym
7.3. Empiryczna weryfikacja zależności między poziomem rozwoju finansowego a wzrostem gospodarczym
7.4. Wpływ liberalizacji rynków finansowych na wzrost gospodarczy
7.4.1. Argumenty na rzecz liberalizacji sektora finansowego
7.4.2. Argumenty zwolenników stosowania restrykcji wobec systemu finansowego
7.5. Wpływ regulacji sektora finansowego na wzrost gospodarczy, doświadczenia wybranych państw i wyniki badań empirycznych
7.6. Uwagi końcowe
Bibliografia
 

Rozdział 8. Wpływ regulacji rynku pracy na tempo wzrostu gospodarczego
8.1. Wprowadzenie
8.2. Teoretyczne znaczenie regulacji rynku pracy w krajach emerging markets
8.2.1. Specyfika regulacji rynku pracy
8.2.2. Teoretyczny kształt systemu regulacji
8.2.3. Wpływ regulacji na wyniki rynku
8.3. Przegląd najważniejszych regulacji rynku pracy w wybranych krajach Ameryki Łacińskiej i Azji Południowo-Wschodniej
8.3.1. Rozwój regulacji rynku pracy w krajach Ameryki Łacińskiej
8.3.2. Wpływ regulacji na sytuację ekonomiczną i społeczną
8.3.3. Rynki pracy w Malezji i Tajlandii
8.4. Regulacje a wzrost gospodarczy,wyniki badań empirycznych
8.4.1. Ochrona miejsc pracy
8.4.2. Ubezpieczenia społeczne
8.4.3. Istnienie sztywności nominalnych
8.5. Proponowane kierunki reform
8.5.1. Ochrona miejsc pracy
8.5.2. Zabezpieczenie przed utratą dochodu
8.5.3. Elastyczność nakładu pracy
8.5.4. Segmentacja rynku pracy
8.6. Uwagi końcowe
Bibliografia

 
Rozdział 9. Wpływ regulacji telekomunikacji na wzrost gospodarczy i procesy konwergencji w krajach rozwijających się
9.1. Wprowadzenie
9.2. Telekomunikacja a wzrost gospodarczy
9.3. Znaczenie instytucji w rozwoju telekomunikacji
9.4. Reformy telekomunikacji w krajach rozwijających się
9.5. Znaczenie ładu regulacyjnego
9.6. Uwagi końcowe
Bibliografia

Fragment
Wstęp
Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej zwiększyło znacznie nadzieję na istotne przyspieszenie tempa wzrostu, dzięki któremu w stosunkowo niedalekiej przyszłości ulegną zmniejszeniu różnice w poziomie rozwoju gospodarczego. Formułowane jest też często przypuszczenie, że ten proces konwergencji realnej może być wspomagany przez proces konwergencji nominalnej, który z kolei ułatwić może członkostwo w Unii Gospodarczej i Walutowej. Proces doganiania rozwiniętych krajów UE może się jednak okazać znacznie bardziej skomplikowany i tym samym dłuższy niż się oczekuje. Samo członkostwo w UE nie gwarantuje wejścia na ścieżkę relatywnie wysokiego, trwałego tempa wzrostu. Aby stało się to możliwe, konieczne jest znalezienie odpowiedniej równowagi między otoczeniem instytucjonalnym a stosowanymi narzędziami polityki makroekonomicznej i strukturalnej. Główne pytanie w tym kontekście dotyczy tego, w jakim stopniu znalezienie tej właściwej równowagi jest determinowane przez osiągnięty poziom rozwoju gospodarczego. Istnieje mianowicie ryzyko, że dana kombinacja rozwiązań instytucjonalnych oraz prowadzonej polityki ekonomicznej, która sprawdzała się w większości rozwiniętych krajów UE, może się okazać suboptymalna z punktu widzenia procesu doganiania ich przez nowe kraje członkowskie.

W pracy nacisk jest położony na poszukiwanie takich wzorców interakcji instytucji i polityki ekonomicznej, które sprzyjałyby lub mogłyby utrudniać proces doganiania przez Polskę wysoko rozwiniętych krajów UE. Mogłoby się wydawać, że ze względu na wspólny kontekst instytucjonalny, najlepszych wzorców tej interakcji należałoby poszukiwać w doświadczeniach krajów UE-15. Taki sposób podejścia dominuje zresztą w badaniach: wskazuje się mianowicie przede wszystkim na sukcesy w doganianiu takich krajów, jak Irlandia czy Finlandia, i poddaje się analizie możliwość ich powtórzenia w warunkach polskich. W niniejszej pracy proponuje się inne podejście. W myśl przyjętej hipotezy badawczej, osiągnięty poziom rozwoju - szczególnie w warunkach silniejszej konkurencji międzynarodowej - jest ważniejszym czynnikiem determinującym znalezienie efektywnej kombinacji instytucji i polityki ekonomicznej niż sam fakt członkostwa w UE. Oznacza to, że przedmiotem analizy stają się doświadczenia tych krajów na średnim poziomie rozwoju, które są szczególnie interesujące z punktu widzenia komplementarności i substytucyjności instytucji oraz polityki ekonomicznej w wyjaśnianiu trwałych zmian w trajektorii wzrostu.

Ważnym punktem odniesienia w pracy są rozwiązania zaproponowane zarówno w pierwszym, jak i tzw. uzupełnionym konsensie waszyngtońskim. Szczególnie ważne są w tym przypadku tezy wysunięte przez Dani Rodrika (2006). Autor ten poddaje ponownej ocenie przyczyny niepowodzeń krajów rozwijających się i na tej podstawie formułuje kilka istotnych wniosków na temat właściwych środków zaradczych. Przeprowadzona analiza historyczna skłania go do podważenia dominującego poglądu, zgodnie z którym podstawową przyczyną załamania się wzrostu w większości krajów rozwijających się były czynniki mikroekonomiczne (a w tym polityka handlowa ukierunkowana na substytucję importu). Jego zdaniem, podstawową przyczyną była słabość rozwiązań instytucjonalnych, które uniemożliwiły właściwą reakcję polityki ekonomicznej na oddziałujące na gospodarkę szoki zewnętrzne.

Analizując stan toczącej się dyskusji, Rodrik formułuje cztery tezy:

1. bodźce rynkowe mają kluczowe znaczenie dla rozwoju gospodarczego;
2. bodźce rynkowe muszą być osadzone na silnych instytucjach publicznych;
3. gospodarka rynkowa może być powiązana z szerokim zakresem rozwiązań instytucjonalnych;
4. im lepsze jest dopasowanie między reformami prorynkowymi a istniejącym już potencjałem instytucjonalnym (preexisting institutional capabilities), tym większe jest prawdopodobieństwo sukcesu.

Zdaniem Rodrika, dwie pierwsze tezy są obecnie akceptowane w ramach uzupełnionego konsensu waszyngtońskiego. Zgodnie z nim liberalizacja, prywatyzacja oraz integracja w skali globalnej są nadal równie ważne, ale muszą być uzupełnione i wspierane przez reformy w sposobie rządzenia. Nie są natomiast w odpowiednim zakresie uwzględnione tezy trzecia i czwarta. Podstawowy wniosek płynący z badań Rodrika sprowadza się do tego, że w zależności od występujących w poszczególnych krajach uwarunkowań , elementy rynku i państwa mogą być łączone na różne sposoby, ponieważ jest wiele różnych modeli gospodarki mieszanej.

Tak więc głównym wyzwaniem dla krajów rozwijających się w pierwszych dekadach XXI wieku jest stworzenie własnych wersji gospodarki mieszanej. Próba uniformizacji rekomendowanych rozwiązań w postaci pakietu "reform drugiej generacji" jest w świetle wyników tych badań rozwiązaniem mało obiecującym.W tym kontekście pojawia się pytanie, w jaki sposób można zabezpieczyć się przed ryzykiem, by w poszukiwaniu własnych rozwiązań nie pójść zbyt daleko w eksperymentowaniu i nie zapłacić za to niestabilnością makroekonomiczną, jak to miało miejsce w wielu krajach w przeszłości. Ryzyko takie silnie wzrasta w okresie wyborów, gdy dochodzi do poważnej zmiany w układzie sił politycznych.

Praca obejmuje zarówno wątki teoretyczne, jak i empiryczne. Punktem wyjścia jest - siłą rzeczy - znalezienie możliwie klarownego rozróżnienia między rolą instytucji a rolą polityki ekonomicznej. Następnie akcent przeniesiony jest na analizę najważniejszych aspektów interakcji instytucji i polityki ekonomicznej w krajach Ameryki Łacińskiej i Azji Południowo-Wschodniej. Analiza ta jest prowadzona przez pryzmat zarówno kluczowych uwarunkowań tych interakcji (populizmu makroekonomicznego, stopnia otwartości gospodarki, typu reżimu kursowego, nasycenia gospodarki bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi, podatności na kryzysy finansowe), jak i sprawności funkcjonowania określonych rynków (finansowych, pracy, użyteczności publicznej).