PWE

Spis treści

Rozdział 1. Audyt środków unijnych z funduszy strukturalnych
Terminologia
Audyt systemów zarządzania i kontroli
Uwarunkowania prawne
Planowanie audytu
Określenie celów audytu
Testowanie systemów zarządzania i kontroli
Zasady kwalifikowania kosztów i audyt finansowy
Rodzaje kosztów i warunki ich ponoszenia - zasady ogólne
Kwalifikowanie kosztów - zasady szczegółowe
Rachunkowość i sprawozdawczość
Prowadzenie księgowości na potrzeby projektu
Sprawozdawczość
Raportowanie ustaleń audytu
 

Rozdział 2. Audyt środków unijnych z funduszu spójności
Systemy zarządzania i kontroli
Sprawozdawczość
Zasady kwalifikowania kosztów
Planowanie i projektowanie przedsięwzięć
Zakup terenu i prawa dostępu
Zakup budynków, przygotowanie terenu i budowa
Zakup, dzierżawa (leasing) sprzętu i wyposażenia oraz wartości niematerialne i prawne
Koszty zarządzania, wdrożenia, monitorowania i kontroli
Wydatki związane z operacjami finansowymi i inne wydatki na obsługę prawną
Inne kategorie wydatków
Wydatki ponoszone w związku z komitetem monitorującym, spotkaniami ad hoc, skomputeryzowanym zarządzaniem i systemami monitoringu
Podatek od towarów i usług (VAT) oraz inne podatki i opłaty
Audyt systemów zarządzania i kontroli oraz finansów
 

Rozdział 3. Audyt finansowy środków unijnych w szóstym programie ramowym
Rodzaje projektów i formy ich finansowania
Zasady kwalifikowania kosztów
Sprawozdawczość
Raport audytora jako poświadczenie kwalifikowalności kosztów
 

Literatura
 

Załącznik 1. Sprawozdanie z realizacji projektu w ramach sektorowego programu operacyjnego wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, Lata 2004 - 2006 (wzór)
Załącznik 2. Przykładowy raport z audytu
Załącznik 3. Księga procedur
Załącznik 4. Wzór zaświadczenia z audytu finansowego (w języku angielskim)
Załącznik 5. Wzór zaświadczenia z audytu finansowego (w języku polskim)

Fragment
Wstęp
Polska stała się pełnoprawnym beneficjentem środków unijnych 1 maja 2004 r. Środki unijne przewidziane dla polski w ramach polityki strukturalnej są znaczne. Przez pojęcie polityka strukturalna rozumie się pomoc wewnątrz Wspólnoty, w celu wyrównywania różnic (zmian w strukturze) w poziomie życia, gospodarki i infrastruktury w różnych państwach członkowskich. Rzeczywiste i potencjalne zapotrzebowanie na środki unijne w Polsce jest duże. Potwierdzają to badania prowadzone przez Autora w sektorze publicznym, z których wynika, że zdecydowana większość badanych jednostek korzysta bądź zamierza w przyszłości korzystać ze środków unijnych. Można domniemywać, że podobne zapotrzebowanie występuje również w sektorze prywatnym, choć na razie brak jest danych obrazujących omawiane zjawisko.

Możliwość uzyskania pomocy unijnej wiąże się jednak z prawidłowym wykorzystaniem przyznanych środków, tzn. zgodnie z przepisami unijnymi i krajowymi oraz z postanowieniami Komisji Europejskiej odnośnie do każdego z wykonywanych projektów. Realizacja każdego przedsięwzięcia wymaga fazy kontrolnej. Nie jest to odkrywcze stwierdzenie, ale ze wszech miar słuszne i godne podkreślenia, z uwagi na rozmiary środków, z których korzysta nasz kraj. W tym miejscu pojawia się zapotrzebowanie na profesjonalny audyt wewnętrzny i zewnętrzny, dzięki któremu można badać prawidłowość wykorzystania środków i certyfikowanie wydatków. Prowadzenie audytu środków unijnych wymaga fachowej wiedzy z zakresu zasad obowiązujących w trakcie korzystania z pomocy unijnej.

W książce omówiono zagadnienia związane z audytem środków unijnych oraz zasady korzystania z tych środków.

Przedstawiono i zanalizowano niniejsze zagadnienia w odniesieniu do wszystkich środków wspólnotowych, z wyjątkiem środków przedakcesyjnych, których nie poddano analizie z dwóch powodów:

• największa grupa środków przedakcesyjnych, w ramach funduszu ISPA, została włączona do Funduszu Spójności i nie stanowi obecnie odrębnej grupy;
• pozostałe środki, z których Polska korzysta, są znikome i mają charakter zanikający, ponieważ umowy, na podstawie których następuje ich wykorzystanie, zawarto przed wejściem Polski do unii; po dacie akcesji polskie podmioty nie mogą już zawierać nowych umów, a umowy już zawarte dobiegają końca - średni okres realizacji projektu trwa trzy lata, maksymalnie pięć lat.

W niniejszej książce odrębnie zaprezentowano zasady obowiązujące w funduszach strukturalnych i w Funduszu Spójności oraz w Szóstym Programie Ramowym, z uwagi na dość znaczące różnice występujące pomiędzy nimi.

Jako zagadnienia wspólne dla funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności można potraktować następujące punkty opracowania:

• planowanie audytu;
• testowanie systemów zarządzania i kontroli;
• prowadzenie księgowości na potrzeby projektu;
• raportowanie ustaleń audytu, w części dotyczącej przykładowego raportu z audytu;
• wzór księgi procedur.

Punkty te są omówione albo w części dotyczącej funduszy strukturalnych, albo w części dotyczącej funduszu spójności, w zależności od tego, w którym funduszu prawodawstwo precyzyjniej reguluje omawiane kwestie. Przykładowo, planowanie audytu jest omówione w Rozdziale 1. dotyczącym funduszy strukturalnych, ale ma ono zastosowanie również w przypadku funduszu spójności. Z kolei księgę procedur omówiono w Rozdziale 2. dotyczącym uregulowań w Funduszu Spójności, gdyż przepisy dotyczące tego funduszu wprost postulują wprowadzenie takiego dokumentu, ale jest on również obligatoryjny w projektach realizowanych w ramach funduszy strukturalnych.
Książka jest adresowana prze
de wszystkim do audytorów wewnętrznych i zewnętrznych (biegłych rewidentów), uczestniczących w badaniu środków unijnych. Audytorzy wewnętrzni zatrudnieni w sektorze publicznym mają bowiem nie tylko prawo, ale i obowiązek, prowadzić badanie prawidłowości wykorzystania środków unijnych, które na gruncie nowej ustawy o finansach publicznych są integralną częścią systemu środków publicznych2. Audytorzy wewnętrzni, zatrudnieni w sektorze prywatnym, również powinni znać zagadnienia związane z audytem środków unijnych, jeśli ich jednostki korzystają z tych środków. Natomiast biegli rewidenci powinni posiadać gruntowną wiedzę o audycie środków unijnych, gdyż jako jedyna grupa zawodowa posiadają uprawnienia do wydawania na potrzeby Komisji Europejskiej niezależnych opinii i zaświadczeń (ang. cerificate) o prawidłowości wydatków finansowanych ze środków unijnych.

Następną grupę adresatów stanowią głowni księgowi oraz pozostali pracownicy służb finansowo-księgowych podmiotów, które realizują projekty finansowane ze środków unijnych. W opracowaniu zaprezentowano bowiem, i szczegółowo zanalizowano, również wymogi stawiane wszystkim tym, którzy chcą korzystać z pomocy unijnej; używając terminologii kontrolnej, przedstawiono stan wymagany, wynikający z przepisów krajowych i prawa europejskiego. Ponadto adresatami są kierownicy podmiotów, które realizują bądź zamierzają realizować projekty unijne. Zgodnie z polskimi przepisami prawa kierownicy podmiotów są w pełni odpowiedzialni, niezależnie od odpowiedzialności głównych księgowych, za całość polityki finansowej podległych jednostek oraz za prowadzoną w nich rachunkowość. Dlatego powinni oni znać, chociażby w ogólnych zarysach, warunki i wymagania stawiane beneficjentom środków unijnych.

Książka jest także adresowana do wszystkich osób, które chciałyby pozyskać rzetelną i fachową wiedzę na temat warunków korzystania z pomocy unijnej albo chcą ją poszerzyć lub zgłębić.