PWE

Spis treści

Wprowadzenie
1. Metodologiczne podstawy alokacji środków budżetowych
1.1. Budżet państwa w systemie społecznym i ekonomicznym
1.2. Cechy i funkcje budżetu państwa a alokacja zasobów
1.3. Alokacja zasobów w świetle zasad budżetowych
1.4. Planowanie budżetowe jako narzędzie alokacji zasobów
1.5. Prognozy wielkości makroekonomicznych jako punkt wyjścia planowania budżetowego .
1.5.1. Planowanie a prognozowanie
1.5.2. Źródła i rodzaje błędów prognoz
1.5.3. Skutki błędów prognoz dla alokacji zasobów
2. Planowanie budżetowe wybranych krajów - teoria i praktyka
2.1. Przegląd metod planowania budżetowego
2.2. Metody planowania dochodów i wydatków budżetowych
2.2.1. Planowanie dochodów
2.2.2. Planowanie wydatków
2.3. Kierunki poszukiwań optymalnych metod alokacji zasobów finansowych
2.4. Problem wieloletniego planowania budżetowego
2.5. Doświadczenia wybranych krajów
2.5.1. Wielka Brytania
2.5.1.1. Zmiany fundamentalne w podejściu do planowania budżetowego
2.5.1.2. Zastosowanie mierników działalności (Performance Indicators - PI) w prognozowaniu wydatków budżetowych
2.5.2. Francja
2.5.3. Szwecja
3. Podstawy organizacyjne planowania budżetowego w Polsce
3.1. Podmioty planowania budżetowego
3.2. Zasady konstrukcji budżetu państwa
3.2.1. Autoryzacja budżetu państwa
3.2.2. Procedura opracowywania i uchwalania ustawy budżetowej
3.3. Treść ustawy budżetowej
3.4. Uzasadnienie ustawy budżetowej
3.5. Klasyfikacja budżetowa
3.6. Wykonanie budżetu państwa
3.7. Podstawowe zasady gospodarowania środkami budżetu państwa
4. Weryfikacja założeń makroekonomicznych do budżetu państwa
4.1. Rodzaje założeń makroekonomicznych
4.2. Dokładność prognozowania założeń makroekonomicznych
4.3. Przyczyny rozbieżności prognoz od realizacji
4.4. Kwantyfikacja zależności pomiędzy założeniami makroekonomicznymi a dochodami budżetu państwa
4.4.1. Zakres analizy zmiennych źródłowych
4.4.2. Ogólne założenia analizy współzależności
4.4.3. Analiza korelacji pomiędzy zmiennymi makroekonomicznymi
4.4.4. Analiza korelacji pomiędzy zmiennymi budżetowymi
4.4.5. Analiza korelacji pomiędzy zmiennymi makroekonomicznymi a zmiennymi budżetowymi
5. Planowanie dochodów budżetowych
5.1. Dochody budżetu państwa
5.1.1. Ewolucja systemu dochodów budżetu państwa
5.1.2. Dochody budżetu państwa jako element dochodów sektora finansów publicznych
5.2. Dokładność prognoz dochodów budżetowych
5.3. Jakość planowania dochodów budżetowych
5.3.1. Przyczyny rozbieżności w planowaniu dochodów podatkowych
5.3.1.1. Podatki pośrednie
5.3.1.2. Podatki bezpośrednie
5.3.2. Przyczyny rozbieżności w planowaniu dochodów niepodatkowych
5.3.3. Przyczyny rozbieżności w planowaniu dochodów z prywatyzacji i dochodów zagranicznych
5.4. Zaległości podatkowe i niepodatkowe
5.5. Ulgi uznaniowe
5.6. Uporządkowanie przyczyn rozbieżności
6. Planowanie wydatków budżetowych i jego skutki dla alokacji zasobów
6.1. Dokładność prognoz wydatków budżetowych
6.2. Błędy w planowaniu wydatków budżetowych
6.3. Elastyczność w alokacji środków budżetowych
6.4. Rozdysponowanie rezerw budżetowych - główne tendencje
6.5. Blokowanie środków budżetowych - główne tendencje
6.6. Przeniesienia środków w ramach podziałek klasyfikacji budżetowej
6.7. Analiza wykorzystania rezerw celowych
6.8. Zakres realokacji zasobów budżetowych
7. Warunki poprawy alokacji środków budżetowych
7.1. Poprawa jakości prognoz makroekonomicznych
7.1.1. Zakres analizy mierników poprawności prognoz
7.1.2. Analiza poziomu i zróżnicowania błędów prognoz
7.1.3. Analiza współzależności pomiędzy względnymi błędami predykcji
7.1.4. Klasyfikacja zmiennych według poziomu względnych błędów predykcji
7.1.5. Analiza regresji między względnymi błędami predykcji MPE zmiennych budżetowych oraz zmiennych makroekonomicznych
7.2. Wdrożenie programowania budżetowego
7.3. Trudności w alokacji zasobów metodą programowania budżetowego
7.4. Wzrost roli rachunkowości sektora finansów publicznych
7.4.1. Zmiany w rachunkowości sektora publicznego
7.4.2. Zalety oraz wady rachunkowości memoriałowej i kasowej
7.4.3. Czynniki stymulujące reformę rachunkowości
7.4.4. Problemy z wdrożeniem reformy rachunkowości budżetowej w wybranych krajach
7.4.5. Wytyczne Komisji Europejskiej w odniesieniu do sprawozdawczości finansowej
7.5. Potrzeba systemowego podejścia do alokowania zasobów
Uwagi końcowe
Bibliografia
Aneks

Fragment
Wprowadzenie
Praca jest rezultatem badań nad wpływem planowania budżetowego na racjonalność decyzji alokacyjnych w Polsce. Celem badań była ocena jakości planowania budżetowego, jego skali, wyjaśnienie przyczyn i skutków dla alokacji finansowych zasobów publicznych, i na tej podstawie sformułowanie warunków jego poprawy. Punktem wyjścia analiz była teza, iż niska jakość planowania budżetowego wywołuje negatywne (pozytywne) zjawisko transmisji na ostateczne zużycie środków budżetowych. Istota problemu polega na tym, że dostosowanie budżetowe, rozumiane jako adekwatność wydatkowa w stosunku do różnych od zaplanowanych dochodów, nie musi prowadzić do osiągania najwyższej społecznej użyteczności środków publicznych. Formalnym wyrazem dostosowania budżetowego są niekiedy kilkakrotne nowelizacje ustawy budżetowej, a z reguły dokonywanie zmian w ustawie przed końcem roku budżetowego (ustawa budżetowa po zmianach). Merytorycznym symptomem zmian formalnych są zmiany w strukturze wydatków (cięcia lub zwiększenia), co powoduje zmiany poziomu finansowania różnych dziedzin i zadań publicznych.

Realizacja wydatków budżetowych jest bowiem uzależniona od zgromadzonych dochodów, toteż w przypadku błędów w prognozowaniu dochodów możemy mieć do czynienia z pogarszaniem jakości prognozowania wydatków budżetowych.

Planowanie budżetowe jest w zasadniczym stopniu zdeterminowane przez dokładność prognoz podstawowych wielkości i wskaźników makroekonomicznych. Pomijając system danin publicznych oraz czynniki instytucjonalne, należy podkreślić, że o dochodach budżetu państwa rozstrzygają realne procesy gospodarcze. Podlegają one wahaniom związanym z cyklem koniunkturalnym. Wyłania się stąd istotna trudność w planowaniu budżetowym, polegająca na konieczności przyjęcia prognoz określonych wielkości ekonomicznych, zwłaszcza takich jak produkt krajowy brutto (stopa wzrostu), inflacja, bezrobocie, kurs walutowy itp. Stąd też punktem wyjścia badań empirycznych była weryfikacja dokładności prognoz i ich wpływu na jakość planowania budżetowego. Następnie zbadano jakość planowania budżetowego - odrębnie dochodów budżetowych i wydatków budżetowych pod względem globalnych wielkości, jak i według grup wyodrębnionych na podstawie przyjętych kryteriów. Obserwacji poddano okres 1992-2004. Uzyskane rezultaty stanowiły punkt wyjścia pogłębionej analizy przyczyn rozbieżności pomiędzy planem a wykonaniem budżetu. Głównym elementem tej analizy było poszukiwanie związków przyczynowo-skutkowych pomiędzy błędami w planowaniu dochodów a strukturą alokacji środków budżetowych.

Na podstawie ustalonych w badaniach przyczyn rozbieżności między prognozą a realizacją ocenione zostały przesłanki i skutki decyzji o alokacji środków budżetowych wynikające z błędów planowania. Podejście takie pozwoliło - na podstawie dostępnych danych źródłowych - zbadać, czy decyzje gestorów środków budżetowych znajdowały merytoryczne uzasadnienie, czy też wynikały z innych przyczyn.