PWE

Spis treści

Rozdział 1 .Przesłanki modelowania gospodarki opartej na wiedzy
1.1. Wprowadzenie
1.2. Makroekonometryczne modele gospodarki opartej na wiedzy
1.3. Poszerzona funkcja produkcji
1.4. Problemy pomiaru dynamiki łącznej produktywności czynników produkcji
1.5. Specyfikacja funkcji objaśniających dynamikę łącznej produktywności czynników produkcji. Rola badań naukowych i innowacji
1.6. Efekty przyrostu kapitału ludzkiego
1.7. Estymacja i zastosowania makromodeli
Rozdział 2. Podażowe determinanty wzrostu gospodarczego
2.1. Wprowadzenie
2.2. Neoklasyczna funkcja produkcji. Równanie reszt solowa
2.3. Neoklasyczne modele wzrostu gospodarczego
2.4. Modele wzrostu endogenicznego (od ramseya do lucasa)
2.5. Podsumowanie i wnioski
Rozdział 3. Makroekonometryczne modele gospodarki opartej na wiedzy
3.1. Wprowadzenie
3.2. Modelowanie popytu finalnego
3.3. Modelowanie procesu produkcji
3.4. Równania cen i płac. Modelowanie przepływów finansowych
3.5. Modelowanie na podstawie niestacjonarnych szeregów czasowych
Rozdział 4. Łączna produktywność czynników produkcji. Ucieleśniony kapitał wiedzy
4.1. Wprowadzenie
4.2. Definicja postępu technicznego w ujęciu makroekonomicznym
4.3. Rola innowacji produktowych, procesowych i organizacyjnych w procesie generowania postępu technicznego
4.4. Makroekonomiczne mierniki efektów postępu technicznego
4.5. Łączna produktywność czynników produkcji i sposoby jej pomiaru
4.6. Endogenizacja postępu technicznego
4.7. Podsumowanie
Rozdział 5. Kapitał ludzki a rozwój gospodarczy
5.1. Wprowadzenie
5.2. Metody pomiaru kapitału ludzkiego
5.3. Empiryczne modele wzrostu uwzględniające kapitał ludzki
5.4. Przegląd wyników badań opartych na empirycznych modelach wzrostu uwzględniających kapitał ludzki
Rozdział 6. Modelowanie zintegrowanych szeregów przekrojowo-czasowych
6.1. Wprowadzenie
6.2. Testy stopnia integracji szeregów przekrojowo-czasowych
6.3. Modele szeregów przekrojowo-czasowych zintegrowanych w stopniu pierwszym z jedną zmienną objaśnianą w przekroju
6.4. Modele szeregów przekrojowo-czasowych zintegrowanych w stopniu pierwszym z wieloma zmiennymi objaśnianymi w przekroju

Fragment
Przedmowa
Koncepcja gospodarki opartej na wiedzy (knowledge based economy) powstała z potrzeby wyróżnienia specyficznych cech współczesnej gospodarki, korzystającej w coraz to większej skali z gromadzonego kapitału wiedzy. Ma ona zaakcentować podstawowe różnice w stosunku do przeważającej w minionych stuleciach gospodarki przemysłowej. Co prawda gospodarka ta wszakże korzystała z kapitału wiedzy, lecz jej rozwój był oparty przede wszystkim na wzroście kapitału rzeczowego i - towarzyszącemu mu - wzroście kwalifikowanej siły roboczej. Modelowanie nowej gospodarki opartej na wiedzy stanowi podstawowe wyzwanie dla współczesnej makroekonomii stosowanej.

W niniejszej pracy staramy się wyjść naprzeciw temu wyzwaniu, przedstawiają zarys koncepcji makromodelowania gospodarki opartej na wiedzy. Praca zawiera dyskusję na temat podstawowych problemów, jakie pojawiają się w tym obszarze, a które dotyczą zwłaszcza modelowania procesów tworzenia, absorpcji i wykorzystania rosnącego kapitału wiedzy w rozmaitych jego formach. Przedstawiono w niej wyniki badań prowadzonych w skali światowej, a także sugestie odnoszące się do przyszłych, w tym także własnych badań.

W rozdziale 1 zaprezentowano ogólną koncepcję modelowania gospodarki opartej na wiedzy wraz ze szkicem struktury takich modeli. Teoretyczne podstawy, na których opiera się makromodelowanie wzrostu, odnoszą się do modeli wzrostu gospodarczego, zwłaszcza modeli, w ramach których następuje endogenizacja postępu technicznego. Syntetyczny opis tych modeli zawiera rozdział 2.

Rozdział 3 jest poświęcony opisowi struktury i właściwości makroekonometrycznych modeli gospodarki narodowej. Modele te zawierają m.in. równania pokazujące generowanie, absorpcję i wykorzystanie kapitału wiedzy. W następnych dwóch rozdziałach przedyskutowano bardziej szczegółowe zagadnienia dotyczące właściwości i specyfikacji równań dotyczących roli kapitału wiedzy we wzroście gospodarczym.

W rozdziale 4 przedstawiono problemy odnoszące się do określenia i kwantyfikacji łącznej produktywności czynników produkcji (total factor productivity - TFP) jako charakterystyki efektów postępu technicznego. Następnie zanalizowano związki TFP z nakładami na innowacje, a w szczególności na badania i rozwój (B + R), ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia transferów kapitału wiedzy tak międzynarodowych, jak i międzygałęziowych.

W rozdziale 5 szczegółowo zanalizowano rolę kapitału ludzkiego jako znaczącego czynnika wzrostu gospodarczego. Omówione zostały kwestie dotyczące pomiaru kapitału ludzkiego, a następnie wyniki analiz jego efektywności.

W badaniach dotyczących roli kapitału wiedzy istotną rolę odgrywają badania oparte na próbach przekrojowo-czasowych, głównie międzynarodowych, co wynika nie tylko z ograniczonej długości szeregów czasowych, lecz także z powszechnego przekonania, że efekty zastosowania kapitału wiedzy mają znaczenie uniwersalne. Dlatego w rozdziale ostatnim opisano podstawowe właściwości nowoczesnego aparatu statystyczno-ekonometrycznego stosowanego w tej klasie makromodelowania.

Pracę kończą uwagi nawiązujące do najbliższych zastosowań makromodelowania dla gospodarki polskiej, które są oparte na rozbudowanej wersji długookresowego modelu gospodarki polskiej W8D, a prowadzących do budowy spójnych, długookresowych scenariuszy jej rozwoju.

Autorzy pragną wyrazić podziękowanie wszystkim koleżankom i kolegom z Zespołu Modeli Gospodarki Narodowej Instytutu Ekonometrii i Statystyki UŁ, którzy uczestniczyli w licznych dyskusjach poprzedzających napisanie monografii, oraz Barbarze Lebiodzie i Barbarze Strojeckiej za udział w komputerowym przygotowaniu tekstu książki. Słowa szczególnego podziękowania kierujemy ku prof. dr. hab. Romanowi Patorze, rektorowi Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi za dofinansowanie wydania monografii.

Władysław Welfe