Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
Praca i Zabezpieczenie Społeczne nr 11/2019

Praca i Zabezpieczenie Społeczne nr 11/2019

ISSN: 0032-6186
Dostępność: Produkt dostępny
Liczba stron: 60
Rok wydania: 2019
Miejsce wydania: Warszawa
Oprawa: miękka
Format: A4
59.90

liczba egzemplarzy:

Praca i Zabezpieczenie Społeczne nr 11/2019 
Rok LX nr 11 (listopad) ISSN 0032-6186

 

Spis treści

 

Artykuły

 

dr hab. prof. UW Łukasz Pisarczyk

Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Pracy i Polityki Społecznej

ORCID: 0000-0001-9312-7489

e-mail: l.pisarczyk|wpia.uw.edu.pl| |l.pisarczyk|wpia.uw.edu.pl

mgr Jakub Rumian

Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, doktorant w Katedrze Prawa Pracy i Polityki Społecznej

ORCID: 0000-0002-9482-4929

Ponadzakładowe układy zbiorowe. Zmierzch instytucji?

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.1

JEL: K31

Przedmiotem artykułu są prawne ramy funkcjonowania ponadzakładowych układów zbiorowych oraz ich faktyczna sytuacja. Podstawę dla wniosków stanowią badania przeprowadzone w rejestrze prowadzonym przez ministra właściwego do spraw pracy. Autorzy starają się przedstawić szerszy kontekst rokowań wielozakładowych oraz zastanawiają się nad ich przyszłością.

Słowa kluczowe: ponadzakładowe, zbiorowe, rokowania, układy.

Multi-establishment collective agreements. The end of the institution?

The article discusses legal and practical aspects of the functioning of multi-establishment collective agreements. The text is based on the research conducted in the register run by the Minister of Labour. The authors tend to present a broader perspective of multi-establishment collective bargaining and reflect on its future.

Keywords: multi-establishment, collective, bargaining, agreements.

Bibliografia

Baran, K. W. (2018). O zakresie prawa koalicji w związkach zawodowych po nowelizacji prawa związkowego z 5 lipca 2018 r. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (9), https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.2098

Coelho Moreira, T. (2018). The Revival of Sectoral Collective Bargaining: The Portuguese Experience. W: S. Laulom (red.), Collective Bargaining Developments in Times of Crisis. Bulletin of Comparative Labour Relations, 99.

Czarnecki, P. (2014). Bariery prawne w zakresie rokowań zbiorowych w sektorze prywatnym w Polsce. W: J. Czarzasty (red.), Rokowania zbiorowe w cieniu globalizacji. Warszawa.

Funk, L., Lesch, H. (2004). Industrial relations in Central and Eastern Europe: Organisational characteristics, Co-determination and labour disputes. Intereconomics, 39(5), https://doi.org/10.1007/BF03031784

Gładoch, M. (2016). Kilka uwag o przyczynach kryzysu układów zbiorowych pracy. W: M. Latos-Miłkowska, Ł. Pisarczyk (red.), Prawo pracy. Między gospodarką a ochroną pracy. Księga jubileuszowa Profesora Ludwika Florka. Warszawa.

Goździewicz, G. (1996). Układy zbiorowe pracy. Regulamin wynagradzania. Regulamin pracy. Po nowelizacji kodeksu pracy. Warszawa.

Goździewicz, G. (2010). Układy zbiorowe pracy jako podstawowy instrument działania związków zawodowych. W: A. Wypych-Żywicka, M. Tomaszewska, J. Stelina (red.), Zbiorowe prawo pracy w XXI wieku. Gdańsk.

Hajn, Z. (2016). Konkurencja między przedsiębiorcami a prawo pracy. W: M. Latos-Miłkowska, Ł. Pisarczyk (red.), Prawo pracy. Między gospodarką a ochroną pracy. Księga jubileuszowa Profesora Ludwika Florka. Warszawa.

Jaśkowski, K. (2019). W: K. Jaśkowski, E. Maniewska, Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa.

Jaśkowski, K., Maniewska, E. (2019). Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa.

van Klaveren, M., Gregory, D. (2019). Restoring multi-employer bargaining in Europe: prospects and challenges. Brussels: European Trade Union Institute.

Laulom, S. (red.). (2018). Collective Bargaining Developments in Times of Crisis. Bulletin of Comparative Labour Relations, 99.

Liukunnen, U. (2018). The Role of Collective Bargaining in Labour Law Regimes. Draft General Report, XXth Congress of the International Academy of Comprative Law. Fukuoka, Japan 22-28 July 2018.

Pisarczyk, Ł. (2019). Reforma zbiorowego prawa pracy. Próba kodyfikacji a nowelizacja przepisów zbiorowego prawa pracy. Warszawa.

Pliszkiewicz, M., Seweryński, M. (1995). Problemy reprezentatywności w zbiorowych stosunkach pracy. Państwo i Prawo, (9).

Schulten, T., Müller, T. (2015). W: S. Lehndorff (red.), European economic governance and its intervention in national wage development and collective bargaining w: Divisive integration. The triumph of failed ideas in Europe – revisited. Brussels: European Trade Union Institute.

Sierocka, I. (2019). W: K.W. Baran (red.), Zbiorowe prawo zatrudnienia. Komentarz. Warszawa.

Surdykowska, B. (2019). W: P. Czarnecki, P. Grzebyk, A. Reda-Ciszewska, B. Surdykowska, Ustawa o związkach zawodowych. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Warszawa.

Vigneau, C. (2018). Negotiating Working Time in Time of Crisis. W: S. Laulom (red.), Collective Bargaining Developments in Times of Crisis. Bulletin of Comparative Labour Relations, 99.

Walczak, K. (2018). Zasady wynagradzania u pracodawców-przedsiębiorców w świetle autonomicznych źródeł prawa pracy. Warszawa.

Zieliński, T. (2001). Reforma prawa pracy. Szanse I zagrożenia. Państwo i Prawo, (2).

 

dr Michał Barański

University of Silesia in Katowice

Faculty of Law and Administration

ORCID ID: 0000-0001-6797-8124

e-mail: michal.baranski@us.edu.pl

An entrepreneur as an employer in the Polish legal system

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.2

JEL: K31

In the Polish legal system there are definitely strong correlations between the legal notions of an entrepreneur and an employer, though they rarely occur jointly in specific normative solutions. Unfortunately, the far-reaching imprecision of specific regulations often raises serious doubts of an interpretive nature. It is fundamental to answer the question whether it is currently acceptable to recognize individual employing employees for a purpose other than in connection with conducted business as an employer. In-depth analysis is also required to distinguish between the notions of an entrepreneur-employer and an enterprise. The article also describes the concept of an internal employer, as well as the issue of the scope of differentiation of labour law provisions due to the characteristics of an entrepreneur-employer.

Keywords: entrepreneur, employer, Poland, enterprise.

Przedsiębiorca jako pracodawca w polskim porządku prawnym

W polskim porządku prawnym pomiędzy prawnymi pojęciami przedsiębiorcy oraz pracodawcy, choć rzadko występującymi wspólnie na gruncie konkretnych rozwiązań normatywnych, z całą pewnością zachodzą silne korelacje. Niestety, daleko idąca niedookreśloność konkretnych uregulowań niejednokrotnie rodzi poważne wątpliwości o charakterze interpretacyjnym. Zdaniem autora za fundamentalne należy uznać udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalne jest obecnie przyznanie przymiotu pracodawcy osobie fizycznej zatrudniającej pracowników w innym celu aniżeli w związku z prowadzoną przez zatrudniającego działalnością gospodarczą. Pogłębionej analizy wymaga także kwestia odróżnienia przedsiębiorcy-pracodawcy od przedsiębiorstwa. W artykule opisano również m.in. koncepcję zarządczą pracodawcy (koncepcję pracodawcy wewnętrznego) oraz poruszono problematykę zakresu dyferencjacji przepisów prawa pracy ze względu na właściwości przedsiębiorcy-pracodawcy.

Słowa kluczowe: przedsiębiorca, pracodawca, Polska, przedsiębiorstwo.

Bibliography

Baran, K. (2016). In: K. Baran (ed.), Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck.

Baran, K. (2018). O zakresie prawa koalicji w związkach zawodowych po nowelizacji prawa związkowego z 5 lipca 2018 r. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (9), 2-4.

Dziwota, K. (2007). In: J. Wantoch-Rekowski (ed.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz. Toruń-Warszawa: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora” .

Florek, L., Pisarczyk, Ł. (red.). (2011). Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Warszawa: LexisNexis.

Gersdorf, M. (1997). Jeszcze w sprawie sporu o pojęcie pracodawcy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (2), 34-39.

Gładoch, M. (2013). Oczekiwania zmian ustawodawstwa w zakresie statusu prawnego małych pracodawców - uwagi z perspektywy organizacji pracodawców. In: G. Goździewicz (ed.), Stosunki pracy u małych pracodawców. Warszawa: Wolters Kluwer.

Goździewicz, G., Zieliński, T. (2009). In: L. Florek (ed.), Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer.

Goździewicz, G. (2013). In: G. Goździewicz (ed.), Stosunki pracy u małych pracodawców. Warszawa: Wolters Kluwer.

Gudowska, B. (2011). In: B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska (ed.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck.

Hajn, Z. (1999). Status prawny organizacji pracodawców. Warszawa: C.H. Beck.

Hajn, Z. (2006). Pracodawcy i ich organizacje. In: M. Matey-Tyrowicz, T. Zieliński (ed.), Prawo pracy RP w obliczu przemian. Warszawa: C.H. Beck.

Kaczyński, L. (1998). W sprawie jednostki organizacyjnej jako pracodawcy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (5), 37-41.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Pracy. (2007). Kodeks pracy (projekt), https://www.mpippp.gov.pl/prawo-pracy/projekty-kodeksow-pracy/ [accessed 12.08.2018]

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Pracy. (2018). Kodeks pracy (projekt), https://www.mpippp.gov.pl/bip/teksty-projektu-kodeksu-pracy-i-projektu-kodeksu-zbiorowego-prawa-pracy-opracowane-przez-komisje-kodyfikacyjna -prawa-pracy/ [accessed 12.08.2018].

Korus, P. (2015). In: A. Sobczyk (ed.), Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck.

Łaga, M. (2016). Wielkość zatrudnienia jako kryterium dyferencjacji w prawie pracy. Warszawa: Wolters Kluwer.

Markowska-Wolert, R. (2007). Rady pracowników - trudne początki nowego przedstawicielstwa pracowników. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (7), 18-22.

Matey-Tyrowicz, M., Zieliński, T. (ed.). (2006). Prawo pracy RP w obliczu przemian. Warszawa: C.H. Beck.

Mikołajewska-Böning, M. (2006). Ochrona interesu pracodawcy w polskim prawie pracy. Toruń: Europejskie Centrum Edukacyjne.

Piasecki, B. (2001). Ekonomika i zarządzanie małą firmą. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Raczkowski, M. (2019). Grupa spółek w świetle prawa pracy. Koncepcja pracodawców powiązanych. Warszawa: Wolters Kluwer.

Raczyński, A. (1930). Polskie prawo pracy. Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka.

Rączka, K. (2008). In: Z. Salwa (ed.), Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa: LexisNexis.

Smusz-Kulesza, M. (2008). Pojęcie działalności gospodarczej w określeniu pracodawcy w ustawie o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji. In: A. Sobczyk (red.), Informowanie i konsultacja pracowników w polskim prawie pracy. Kraków: Friedrich Ebert Stiftung.

Sobczyk, A. (1995). Uwagi na temat praw pracodawcy w polskim prawie pracy. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, (1), 211-218.

Sobczyk, A. (2007). Rady pracowników. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer.

Stelina, J, Tomaszewska, M., Wypych-Żywicka, A. (ed.). (2010). Zbiorowe prawo pracy w XXI wieku. Gdańsk: Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego.

Szmit, J. (2013). Oczekiwania zmian ustawodawstwa w zakresie statusu prawnego pracowników zatrudnionych przez małych pracodawców z perspektywy związków zawodowych. In: G. Goździewicz (ed.), Stosunki pracy u małych pracodawców. Warszawa: Wolters Kluwer.

Świątkowski, A. M. (2016). Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck.

Wąż, P. (2007). Koncepcja pracodawcy rzeczywistego w świetle art. 3 KP. Monitor Prawa Pracy, (3), 120-125.

Wratny, J. (2005). Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck.

Zieliński, T. (2006). Problemy części ogólnej prawa pracy.In: M. Matey-Tyrowicz, T. Zieliński (ed.), Prawo pracy RP w obliczu przemian. Warszawa: C.H. Beck.

 

Studia i opracowania

dr hab. prof. US Marek Andrzejewski

Uniwersytet Szczeciński, Wydział Prawa i Administracji, Instytut Nauk Prawnych

ORCID: 0000-0002-6838-8414

e-mail: marek.andrzejewski@usz.edu.pl

Świadczenia socjalne a obowiązki alimentacyjne członków rodziny w świetle zasady pomocniczości

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.3

JEL: K36

Zagadnienie przedstawione w tytule artykułu mieści się w szerokiej i kontrowersyjnej problematyce granic ingerencji (interwencji) państwa względem rodziny. Autor przedstawia sposób rozumienia zasady pomocniczości (subsydiarności) oraz charakteryzuje obowiązki alimentacyjne, które powinny być pierwszym źródłem wsparcia dla osób cierpiących niedostatek. Na tym tle opisuje trzy świadczenia socjalne, a mianowicie świadczenia wypłacane w ramach pomocy społecznej, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz świadczenia wypłacane w ramach programu 500+, odpowiadając jednocześnie na pytanie, czy ich regulacja prawna jest zgodna z tą zasadą. Okazuje się, że ściśle odpowiadają zasadzie pomocniczości świadczenia wypłacane w ramach pomocy społecznej, a w mniejszym stopniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Natomiast świadczenia wypłacane w ramach programu 500+, które są przyznawane bez względu na ekonomiczny status rodziny, a także bez zakreślonego celu ich wypłacania, którego osiągnięcie wiązałoby się z zaprzestaniem wypłat, są sprzeczne z zasadą pomocniczości. Istnieje ponadto ryzyko, że mogą one powodować erozję obowiązków alimentacyjnych.

Słowa kluczowe: zasada pomocniczości, obowiązek alimentacyjny, świadczenia socjalne.

Social benefits and alimony duties of family members in the view of the principle of subsidiarity

The main issue falls within the wide scope of a controversial problem to what extent a state may or should intervene in the life of a family. In the beginning the author comprehensively presents the meaning of the principle of subsidiarity and then briefly characterizes alimony duties which should be the first source of support for poor people preceding the social benefits. Then three social benefits were described with the view of answering the question whether they comply with the principle of subsidiarity. It has been concluded that in full compliance with the principle are social benefits while alimony duties comply only partially. Then it has been stressed that the 500plus benefit is contrary to the principle, as it is granted irrespectively of an economic status of a family and without a clearly stated purpose the fulfillment of which would automatically terminate it. Moreover, a risk was anticipated that the 500plus benefit may lead to an erosion of  alimony duties.

Keywords: principle of subsidiarity, the maintenance obligation, social benefits.

Bibliografia

Aarnio, A. (1979). Koncepcja zakresu świadczeń alimentacyjnych w prawie fińskim. Studia Cywilistyczne, XXX.

Andrzejewski, M. (1995). Fundusz alimentacyjny. Komentarz do ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. Lublin: Lubelskie Wydawnictwa Prawnicze.

Andrzejewski, M. (2003). Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej (dziecko-rodzina-państwo). Kraków: Zakamycze.

Andrzejewski, M. (2013). Obowiązek alimentacyjny. W: H. Dolecki, T. Sokołowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz (874-951). Warszawa: Wolters Kluwer.

Andrzejewski, M. (2015). Dyscyplinowanie dłużników alimentacyjnych (rozważania na tle dwóch wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących odbierania prawa jazdy). W: J. Łukasiewicz, I. Ramus (red.), Prawo alimentacyjne. Zagadnienia problemowe. Tom I (168-198). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Banaszak, B. (2009). Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Bojanowska, E., Krupska, J., Magda, I., Szarfenberg, R. (2017). Bilans programu 500 plus – dyskusja. Więź, (3).

Dylus, A. (1995). Zasada pomocniczości a integracja Europy. Państwo i Prawo, (5), 52-61.

Główny Urząd Statystyczny. (2011). Różne oblicza polskiej biedy. Raport, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/rozne-oblicza-polskiej-biedy,4,1.html

Główny Urząd Statystyczny. (2012). Pomoc społeczna w latach 2005-2009. Raport, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/pomoc-spoleczna-w-polsce-w-latach-2005-2009,12,1.html

Golinowska, S. (1993). Polityka społeczna państwa w gospodarce rynkowej. Studium ekonomiczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Helin, M. (1981). Elatuksen Turvaaminen. W: E. Heikki, E. S. Mattila (red.), Lapsioikeuden Pääpiirteet. Juridica. Helsinki.

Juryk, A. (2016). Działania zmierzające do poprawy wykonywania przez dłużnika obowiązku alimentacyjnego na rzecz dziecka. Rocznik Administracji Publicznej, (2), 31-56.

Kocik, M. (2010). Ubóstwo dzieci w Polsce i w Europie. W: R. Szarfenberg, C. Żołędowski, M. Theiss (red.), Ubóstwo i wykluczenie społeczne. Perspektywa poznawcza (217-233). Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Kymlicka, W. (1998). Współczesna filozofia polityczna. Wprowadzenie. Kraków-Warszawa: Znak.

Maciejko, W. (2009). Administracyjne środki dyscyplinowania dłużnika alimentacyjnego oraz fundusz alimentacyjny. W: J. Ignaczewski (red.), Alimenty. Komentarz. Sądowe komentarze tematyczne (195-341). Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Magda, I., Brzeziński, M., Chłoń-Domińczak, A., Kotowska, I. E., Myck, M., Najsztub, M., Tyrowicz, J. (2019). Rodzina 500+ - ocena programu i propozycje zmian. Warszawa: UW, SGH.

Majka, J. (1987). Katolicka nauka społeczna – studium historyczno-doktrynalne. Rzym: Fundacja Jana Pawła II, Polski Instytut Kultury Chrześcijańskiej.

Millon-Delsol, C. (1995). Zasada pomocniczości. Kraków: Znak.

Morawski, L. (1998). Prawa jednostki a dobro wspólne (liberalizm versus komunitaryzm. Państwo i Prawo, (11), 26-42.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. (2018). Realizacja ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, https://archiwum.mpips.gov.pl/wsparcie-dla-rodzin-z-dziecmi/fundusz-alimentacyjny/informacje-statystyczne/realizacja-ustawy-o-pomocy-osobom-uprawnionym-do-alimentow/

Nitecki, S. (2008). Prawo do pomocy społecznej w polskim systemie prawnym. Warszawa: Wolters Kluwer.

Pawliczak, J. (2017). Obowiązek alimentacyjny. W: K. Osajda (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Tom V. Przepisy wprowadzające KRO (1478-1639). Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Popławska, E. (1996). Wpływ zasady subsydiarności na przemiany ustrojowe w Polsce. W: D. Milczarek (red.), Subsydiarność (147-166). Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.

Popławska, E. (2000). Zasada pomocniczości jako zasada konstytucyjna Rzeczypospolitej Polskiej oraz Unii Europejskiej. W: C. Mik (red.), Europeizacja prawa krajowego. Wpływ integracji europejskiej na klasyczne dziedziny prawa krajowego (54-59). Toruń: Wydawnictwo „Dom Organizatora”, TNOiK.

Przełowiecka, K. (2010). Zjawisko wyuczonej bezradności u klientów instytucji pomocy społecznej - przyczyny, konsekwencje, możliwości przeciwdziałania. W: M. Piorunek (red.), Pomoc - wsparcie społeczne – poradnictwo. Od teorii do praktyki (191-207). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Quadragesimo Anno. (2002). Encyklika papieża Piusa XI o chrześcijańskim ustroju społecznym. Seria: Magisterium Kościoła Katolickiego. Warszawa: Te Deum.

Rataj, B. (2008). Fundusz alimentacyjny – analiza funkcjonalna. W: K. Marzec-Holka, A. Rutkowska, M. Joachimowska (red.), Polityka socjalna i polityka społeczna. Obszary współdziałania wobec wykluczenia społecznego (385-391). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Schneider, L. (1983). Subsidiare Gesellschaft. Implikative Und analogie Aspekte lines Sozialprinzips. Padeborn-Munchen-Wien-Zurich: Verlag Ferdinand Schuning;

Sierpowska, I. (2011). Prawo pomocy społecznej. Warszawa: Wolters Kluwer.

Smyczyński, T. (1997). Rodzina i prawo rodzinne w świetle nowej Konstytucji RP. Państwo i Prawo, (11-12), 185-194.

Smyczyński, T. (2018). Prawo rodzinne i opiekuńcze. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Sosnowska, D.J. (2012). Alimenty a prawo karne. Praktyka wymiaru sprawiedliwości. Warszawa: LexisNexis.

Spurek, J. (2019). Zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu a prymat rodziców w wychowaniu dzieci. Acta Iuris Stetinensis, (1), 117-135.

Stopka, K. (2009). Zasada pomocniczości w prawie pomocy społecznej. Warszawa: Difin.

Szahaj, A. (2000). Jednostka, czy wspólnota? Spór liberałów z komunitarystami a „sprawa polska”. Warszawa: Fundacja „Alatheia”.

Szczepska-Pustkowska, M. (2010). Ubóstwo dzieci – oblicza globalne i lokalne. W: A. Kożyczkowska, M. Szczepska-Pustkowska (red.), Człowiek w systemie pomocy. Konteksty i rozwiązania edukacyjne (67-92). Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskiej Wyższej Szkoły Humanistycznej.

Szurgacz, H. (1993). Wstęp do prawa pomocy społecznej. Acta Universitatis Wratislaviensis, CCXX.

Szurgacz, H., (1993a), Naganne zachowanie świadczeniobiorcy jako przesłanka ograniczenia ochrony w prawie pomocy społecznej. Acta Universitatis Wratislaviensis, CCXXXVIII.

Tomaszewska, E. (2014) Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz praktyczny. Warszawa: LexisNexis.

Villa, F. (1997). Polityka społeczna, demokracja i praca socjalna. Kraków: Instytut Socjologii UJ.

Warzywoda-Kruszyńska, W. (2014). Dzieci i młodzież w UE - dyskryminowana generacja? Przegląd Socjologiczny, 63(2), 125-142.

Warzywoda-Kruszyńska, W. (2015). Bieda. Wykluczenie społeczne, deprywacja materialna i mieszkaniowa wśród dzieci i młodzieży w Polsce (w dziesięciolecie przynależności do Unii Europejskiej). W: E. Giermanowska, M. Racław, M. Rymsza (red.), Kwestia społeczna u progu XXI wieku. Księga jubileuszowa dla Profesor Józefiny Hrynkiewicz (184-196). Warszawa: Wydawnictwo UW.

Zgud, Z. (1999). Zasada subsydiarności w prawie europejskim. Kraków: Zakamycze.

 

Wykładnia i praktyka

dr Magdalena Kuba

Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Pracy

Akademia Leona Koźmińskiego, Kolegium Prawa, Zakład Prawa Pracy

ORCID: 0000-0002-9090-473

e-mail: mkuba|wpia.uni.lodz.pl| |mkuba|wpia.uni.lodz.pl

Monitoring poczty elektronicznej pracownika – refleksje na tle nowych regulacji prawnych

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.4

JEL: K31

Ustawą z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (DzU poz. 1000) wprowadzono do kodeksu pracy nowe przepisy, art. 222 i 223, określające zasady poddawania pracowników monitoringowi. Mają one pionierski charakter, ponieważ jak dotąd kwestia ta nie była, co do zasady, przedmiotem zainteresowania polskiego ustawodawcy. Szczególną uwagę poświęcono kontroli służbowej poczty elektronicznej pracownika. Artykuł zawiera analizę unormowań dotyczących tej formy monitoringu. Autorka zwraca uwagę zwłaszcza na te regulacje, które mogą budzić wątpliwości w praktyce.

Słowa kluczowe: monitoring, kontrola, tajemnica korespondencji, poczta elektroniczna.

Employee email monitoring – reflections on the new regulations

The Personal Data Protection Act of 10 May 2018 (J.L. of 2018 Item 1000) introduced new provisions to the Labour Code, art. 222 and 223, specifying the rules on employee monitoring. These regulations are groundbreaking, as so far the issue has not been, in principle, the subject of interest of the Polish legislator. Particular attention was paid to the employee’s official email control, although there are some objections to the adopted regulations. The article contains an analysis of regulations regarding the mentioned form of monitoring.

Keywords: monitoring, control, secrecy of correspondence, email.

Bibliografia

Banaszak, B. (2009). Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Derlacz-Wawrowska, M. (2015). Ochrona informacji poufnych pracodawcy w indywidualnym i zbiorowym prawie pracy. Warszawa: Instytut Pracy i Spraw Socjalnych.

Dörre-Nowak, D. (2009). Ochrona tajemnicy korespondencji elektronicznej pracownika a uprawnienia kierownicze i kontrolne pracodawcy. W: A.M. Świątkowski (red.), Ochrona praw człowieka w świetle przepisów prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. Referaty i wystąpienia zgłoszone na XVII Zjazd Katedr/Zakładów Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego. Kraków 7-9 maja 2009 r. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.

Kuba, M. (2014). Prawne formy kontroli pracownika w miejscu pracy. Warszawa: Wolters Kluwer.

Międzynarodowa Organizacja Pracy (1997). Protection of workers’ personal data. An ILO code of practice. Genewa: Międzynarodowa Organizacja Pracy.

Sokołowski, T. (2009). Komentarz do art. 23 k.c. W:) A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna. Warszawa: Wolters Kluwer.

Świątkowski, A.M. (2011). Ochrona prywatności w stosunkach pracy a prawo pracodawcy kontrolowania sposobów korzystania przez pracowników z zakładowych urządzeń elektronicznej komunikacji. W: Z.  Kubot, T. Kuczyński (red.), Z zagadnień prawa pracy i prawa socjalnego. Księga jubileuszowa Profesora Herberta Szurgacza. Warszawa: Difin.

Winczorek, P. (2008). Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku. Warszawa: LIBER.

Wujczyk, M. (2012). Prawo pracownika do ochrony prywatności. Warszawa: Wolters Kluwer.

 

dr Jakub Szmit

Uniwersytet Gdański, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Pracy

ORCID: 0000-0001-9079-4630

e-mail: jszmit|prawo.ug.edu.pl| |jszmit|prawo.ug.edu.pl

Obowiązki informacyjne pracodawcy wobec przedstawicielstwa związkowego DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.5

JEL: K31

Jedną z płaszczyzn, które uległy zmianom w wyniku nowelizacji ustawy związkowej z początkiem bieżącego roku, jest kwestia obowiązku pracodawcy przekazywania określonych informacji stronie związkowej. Ze względu na fakt, że obowiązek ten jest elementem realizacji konstytucyjnej zasady dialogu partnerów społecznych, należy go oceniać jako mający istotne znaczenie aksjologiczne, a jednocześnie nie sposób nie zauważyć jego olbrzymiego znaczenia praktycznego dla umożliwienia prawidłowego realizowania zadań przedstawicielstwa związkowego działającego u pracodawcy. W artykule zostały przedstawione uwagi dotyczące całokształtu konstrukcji tego obowiązku, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia art. 28 ustawy związkowej, oraz wnioski i propozycje de lege ferenda.

Słowa kluczowe: związki zawodowe, zakładowa organizacja związkowa, zbiorowe prawo pracy, dialog społeczny.

Obligations concerning sharing of information of the employer towards the union representation

One of the areas that have changed as a result of the amendment of the Trade Union Act at the beginning of this year is the issue of the employer's obligation to provide certain information to the trade union. Due to the fact that this obligation is an element of the implementation of the constitutional principle of social partners' dialogue, it should be assessed as having significant axiological significance, and at the same time it is impossible not to notice its huge practical significance in order to enable the trade union representation at company level to perform properly. The article presents comments on the overall structure of this obligation, with particular emphasis on the importance of art. 28 of the Trade Union Act, as well as the conclusions and proposal de lege ferenda.

Keywords: trade unions, establishment trade union organization, collective labour law, social dialogue.

Bibliografia

Baran K. W. (2018). Refleksje o ochronie stosunku zatrudnienia działaczy związkowych na poziomie zakładowym po nowelizacji ustawy związkowej z 5 lipca 2018 r. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (10).

Baran K. W. (2019a). Prawo związków zawodowych do informacji po nowelizacji ustawy związkowej. Monitor Prawa Pracy, (1).

Baran K. W. (2019b). Model of collective labour agreements in the Polish legal system. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (2).

Baran K. W. (2019c). Z problematyki liczebności zakładowej organizacji związkowej. Monitor Prawa Pracy, (5).

Florek, L. (2010). Prawo związku zawodowego do Informacji. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (5).

Gąciarz, B., Panków, W. (2001). Dialog społeczny po polsku – fikcja czy szansa. Warszawa.

Grzebyk, P., Pisarczyk, Ł. (2019). Krajobraz po reformie. Zbiorowa reprezentacja praw i interesów zatrudnionych niebędących pracownikami. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (1).

Latos-Miłkowska, M. (2019). Reprezentatywność zakładowych organizacji związkowych po nowelizacji ustawy o związkach zawodowych - nowa jakość czy stracona szansa? Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (5).

Szmit, J. (2019). Reprezentatywność zakładowej organizacji związkowej w świetle nowelizacji ustawy o związkach zawodowych. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (3).

Tomanek, A. (2019). Wątpliwości wokół nowej definicji pracodawcy w prawie związkowym. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (3).

Walczak, K., (2019). Zasady potrącania składek związkowych w praktyce. Monitor Prawa Pracy, (4).

Wronikowska, E. (2007). Dialog społeczny jako podstawowa zasada zbiorowego prawa pracy w Polsce. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, (1).

Wujczyk, M. (2007). Prawo związków zawodowych do informacji o sytuacji zakładu pracy i możliwości jego dochodzenia na drodze sądowej. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, (1).

Żołyński, J. (2019). Sądowa kontrola liczebności członków związku zawodowego – uwagi krytyczne. Monitor Prawa Pracy, (5).

 

dr Joanna May

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Katedra Prawa i Postępowania Cywilnego

ORCID: 0000-0001-8660-0784

e-mail: jmay@umk.pl

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne członka zarządu spółki z o.o. zatrudnionego na umowę o pracę i uzyskującego jednocześnie ryczałt za posiedzenia zarządu spółki

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.6

JEL: K31

Artykuł jest poświęcony budzącej wątpliwości zarówno w teorii jak i praktyce kwestii podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu ryczałtu uzyskiwanego przez członka zarządu spółki z o.o. zatrudnionego w tej spółce na podstawie umowy o pracę. Autorka dla właściwego przedstawienia tego zagadnienia omawia łączący członka zarządu ze spółką stosunek organizacyjny i stosunek pracy, a następnie dokonuje syntetycznego zestawienia cech odróżniających te dwa stosunki prawne. Na tym tle analizuje cztery możliwe konfiguracje pozwalające na ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Słowa kluczowe: podstawa wymiaru składek, objęcie ubezpieczeniem społecznym członka zarządu, ryczałt za posiedzenia zarządu jako podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Basis for the calculation of social security contributions member of the board of a limited liability company employed under a contract of employment and at the same time obtaining a lump sum for company board

The article is devoted to both theoretical and practical aspects of the problem of the basis for assessment of social security contributions for a lump sum obtained by a member of the board of a limited liability company employed in this company under a contract of employment. For the proper presentation of the issue the author discusses the organizational relationship and employment relationship between the board member and the company, and then makes a synthetic summary of the features that distinguish these two legal relationships. These considerations conclude the analysis of four possible configurations that allow to determine the basis for the calculation of social security.

Keywords: the basis for the calculation of contributions, social security coverage of a board member, lump sum for board meetings as the basis for the assessment of social security contributions.

Bibliografia

Ćwiertniak, D.M. (2010). W: K.W. Baran (red.), Prawo pracy. Warszawa: Wolters Kluwer.

Dorre-Nowak, D. (2010). W: K. W. Baran (red.), Prawo pracy. Warszawa: Wolters Kluwer.

Drapała, P. (2000). Glosa do wyroku SN z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 244/00. Przegląd Sądowy, (7-8), 168-176.

Duraj, T. (2000a). Dopuszczalność zawarcia umowy o pracę z jedynym wspólnikiem - członkiem jednoosobowego zarządu spółki z o.o., cz. I. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (11), 9-18.

Duraj, T. (2000b). Dopuszczalność zawarcia umowy o pracę z jedynym wspólnikiem - członkiem jednoosobowego zarządu spółki z o.o., cz. II. Praca i Zabezpieczenia Społeczne, (12), 16-22.

Duraj, T. (2012c). Podporządkowanie co do przedmiotu świadczenia pracownika - wybrane problemy. Praca i Zabezpieczenia Społeczne, (11), 21-29.

Gburzyńska-Dulewicz, A. (2006). Pozycja prawna zarządu i członków zarządu spółek kapitałowych. Warszawa: C. H. Beck.

Gersdorf, M. (2003a). Podstawowe dylematy związane z rozwojem prawa pracy w okresie transformacji ustrojowej. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (5), 2-8.

Gersdorf, M. (2003b). Obejście prawa a pozorność w kontraktach menedżerskich. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (10), 14-17.

Giaro M. (2010). Członek zarządu spółki kapitałowej jako pracownik per facta concludentia. Praca i Zabezpieczenia Społeczne, (9), 9-14.

Gładoch, M. (2010). Zatrudnienie członków zarządu spółek kapitałowych a ochronna funkcja prawa pracy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (5), 8-16.

Hajn, Z. (2000). Glosa do wyroku SN z 16.12.1998 r., II UKN 394/98, Orzecznictwo Sądów Polskich, (12).

Jedynak, R. (2015). Odpowiedzialność członka zarządu jako pracownika spółki. Prawo i Podatki, (4), 3-4.

Kidyba, A. (2018). Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych. LEX/el.

Koch, A. (2015). W: A. Koch, J. Napierała (red.), Prawo spółek handlowych. Warszawa: Wolters Kluwer.

Koczara, P. (2014). Ryzyko socjalne pracodawcy: implikacje dla rynku pracy. W: Uwarunkowania współczesnego rynku pracy i ich skutki w sferze społeczno-ekonomicznej. Studia Ekonomiczne, (196), 64-72.

Koczur, S. (2006). Umowa o pracę zawarta z członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Glosa do wyroku SN z 15.06.2005 r., II PK 276/04. Glosa, (4), 70-76.

Koczur, S. (2014). Kryteria delimitacji czynności ze stosunku pracy nawiązanego przez członka zarządu ze spółka kapitałową. Przegląd Prawa Handlowego, (1), 33-38.

Koczur, S. (2016). Wpływ zmiany liczebności zarządu spółki kapitałowej na stosunek pracy jego członka. Przegląd Prawa Handlowego, (1), 46-52.

Kubot, Z. (2018). Kontrakty menedżerskie: wskazówki dotyczące sposobu wykonywania umowy. Praca i Zabezpieczenia Społeczne, (12), 31-39.

Kubot, Z. (1993), Status pracowniczy członków zarządu spółek kapitałowych. Praca i Zabezpieczenia Społeczne, (9), 34-45.

Łakomy, K. (2004), Kontrowersje wokół stosunku pracy prezesów zarządu spółek kapitałowych. Przegląd Prawa Handlowego, (11), 17-22.

Muszalski, W. (1992). Charakter prawny pracy członka zarządu spółki handlowej. Państwo i Prawo, (10), 62-70.

Naworski, J. P. (2007). Reprezentacja spółki kapitałowej z udziałem pełnomocników - w tym będących członkami zarządu. Glosa, (5), 5-56.

Ostaszewski, W. (2015). Odpowiedzialność członków organów zarządzających osób prawnych za zaległości składkowe w orzecznictwie. Praca i Zabezpieczenia Społeczne, (10), s. 29-34.

Pabis, R. (2006). Spółka z o.o. Komentarz. Warszawa: C.H. Beck.

Pacud, R. (2017). Ubezpieczenie społeczne członka zarządu spółki kapitałowej - ubezpieczenie społeczne samozatrudnionego. Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów SN z 17.06.2015 r., III UZP 2/15. Orzecznictwo Sądów Polskich, (3), 31-38.

Pisarczyk, Ł. (2006) Glosa do wyroku SN z dnia 6 października 2004 r., I PK 488/03. Orzecznictwo Sądów Polskich, (1).

Pisarczyk, Ł. (2008). Ryzyko pracodawcy. Warszawa: Wolters Kluwer.

Piszczek, A. (2012). Zatrudnienie pracownicze członka zarządu będącego jedynym bądź „niemal jedynym” wspólnikiem spółki kapitałowej. Monitor Prawniczy, (17), 941-945.

Prusik, A. (2017). Umowa o świadczenie usług jako tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym przez członka zarządu spółki kapitałowej. Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów SN z 17.06.2015 r., III UZP 2/15. Monitor Prawniczy, (19), 17-22.

Prusinowski, P. (2012). Glosa do wyroku SN z dnia 7 kwietnia 2010 r., II UK 177/09. Orzecznictwo Sądów Polskich, (1), poz. 8.

Raczkowski, M. (2011). O podporządkowaniu autonomicznym - krytycznie. W: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Warszawa: LexisNexis.

Rodzynkiewicz, M. (2018). Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer.

Sadlik, R. (2017). Zatrudnienie wspólnika spółki z o.o. jako członka jej zarządu. Monitor Prawa Pracy, (6), 307-309.

Sadlik, R. (2018). Wypowiedzenie umowy o pracę członkowi zarządu spółki z o.o. Monitor Prawa Pracy, (1), 25-29.

Siemiątkowski, T. (2010). W: S. Sołtysiński (red.), Prawo spółek kapitałowych. System prawa prywatnego, Tom 17A. Warszawa: C.H. Beck.

Stelina, J. (2018). Prawo pracy. Warszawa: C.H. Beck.

Stolarczyk, P. (2015). Członkowie zarządu zawierają ze spółka rozmaite umowy. Prawo i Podatki, (4), 5-6.

Szumański, A. (2010). W: S. Sołtysiński (red.), Prawo spółek kapitałowych. System prawa prywatnego. Tom 17A. Warszawa: C.H. Beck.

Tanajewska, R. (2017). Charakter prawny zarządu w spółce akcyjnej. Warszawa: C.H. Beck.

 

Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

dr Aleksandra Ziętek-Capiga

Równe traktowanie pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.7

JEL: K31

W wyroku z 3 października 2019 r. w sprawie C-274/18, Minoo Schuch-Ghannadan przeciwko Medizinische Universität Wien, Trybunał Sprawiedliwości UE zajmował się problematyką równego traktowania w zatrudnieniu. Zdaniem Trybunału prawo Unii stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, w którym w odniesieniu do wskazanych w nim pracowników zatrudnionych na czas określony przewidziano dłuższy maksymalny okres stosunków pracy w przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy niż w przypadku porównywalnych pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, chyba że takie odmienne traktowanie jest uzasadnione obiektywnymi względami i proporcjonalne w stosunku do wspomnianych względów.

Słowa kluczowe: równe traktowanie pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, dyskryminacja pośrednia, ciężar dowodu.

Equal treatment of part-time employees

The Court of Justice of the EU on 3 October 2019 issued a judgement in case C-274/18, Minoo Schuch-Ghannadan vs. Medizinische Universität Wien, concerning the issue of equal treatment in employment. According to the Court, EU law precludes national legislation which provides to the fixed-term employees indicated therein a longer maximum period of employment relationships for the part-time employees than for comparable full-time employees, unless such different treatment is justified by objective reasons and proportionate.

Keywords: equal treatment of part-time employees, indirect discrimination, burden of proof.

 

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego

dr Eliza Maniewska

Naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu – najnowsze orzecznictwo DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.8

JEL: K31

Autorka referuje najnowszy judykat Sądu Najwyższego (wyrok w sprawie III PK 50/18), w którym po części zakwestionowano prawidłowość poglądów przyjmowanych w dotychczasowym orzecznictwie odnośnie do relacji między zasadą równego traktowania i zasadą niedyskryminacji pracowników oraz podstaw prawnych i charakteru prawnego odszkodowania z tytułu ich naruszenia.

Słowa kluczowe: zasada równego traktowania pracowników, zasada niedyskryminacji pracowników.

 

Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy

 

Katarzyna Pietruszyńska-Jarosz

Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.9

 

Nowe przepisy

 

dr Agnieszka Zwolińska

Przegląd Dzienników Ustaw z 2019 r. od poz. 1874 do poz. 2115

DOI 10.33226/0032-6186.2019.11.10

 

Czy MOP powinien jeszcze istnieć?

Setna rocznica powstania Międzynarodowej Organizacji Pracy, która niedawno minęła, jest dobrą okazją do zastanowienia się nad dalszymi jej losami. Organizacja ta w przeciągu 100 lat uczyniła bardzo wiele dla rozwoju prawa pracy i prawa zabezpieczenia społecznego. Jej utworzenie wyrastało ze słusznego przeświadczenia, że bez sprawiedliwych stosunków społecznych, a zwłaszcza bez likwidacji wyzysku w stosunkach pracy, trudno jest o trwały pokój w wymiarze światowym, ale także i państwowym. Wprawdzie jej wysiłki przed II Wojną Światową nie zapobiegły jej wybuchowi, bo z oczywistych względów nie mogły, ale też uchwalone zwłaszcza w pierwszym okresie po zakończeniu tej wojny konwencje MOP w znacznym stopniu przyczyniły się do poprawy standardów ochrony pracowników w krajach Europy, a także w pozostałych częściach świata, i tym samym w istotnym zakresie przyczyniły się do złagodzenia napięć w indywidualnych i zbiorowych stosunkach pracy. W czasach PRL ratyfikowaliśmy szereg konwencji MOP, co w dużej mierze przyczyniło się do podniesienia standardów naszego prawa pracy i tym samym sprzyjało łagodzeniu napięć społecznych, a jednocześnie w jakimś zakresie powodowało zmiany świadomości i oczekiwań społecznych (zwłaszcza w zakresie praw pracowniczych), co ostatecznie stało się jednym ze źródeł zmian całego ustroju państwa.

Wprowadzanie nowych i podnoszenie poziomu istniejących standardów w zakresie prawa pracy i prawa zabezpieczeniu społecznego, przy jednoczesnym ich propagowaniu i ugruntowywaniu w skali całego globu, to niekwestionowana zasługa MOP. Organizacja ta odegrała także pewną rolę w osłabianiu obozu państw socjalistycznych, przede wszystkim poprzez forsowanie wolności związkowych i rozbudowywanie całego zbiorowego prawa pracy. Dowodzi tego chociażby wykorzystywanie regulacji konwencji MOP ratyfikowanych przez Polskę w walce toczonej przez Solidarność z zasadą monizmu zawodowego i przywrócenie pluralizmu w ruchu związkowym, z dalszego tego konsekwencjami społecznymi, gospodarczymi, politycznymi i ustrojowymi.

Mimo niekwestionowanych sukcesów w działalności MOP, od samego początku uwidoczniały się pewne jej słabości, w tym swoisty europocentryzm. Przyjmowanie bowiem konwencji, które z założenia miały obowiązywać w skali całego świata, następowało głównie pod wpływem europejskiej myśli prawa pracy i prawa zabezpieczenia społecznego. Wyraźnie odciskały się w nich uwarunkowania, potrzeby i problemy znamienne dla Europy, z pozostawieniem na dalszym planie kultury prawnej i rozwiązań przyjmowanych na innych kontynentach.

Po stu latach funkcjonowania MOP, analogicznie jak i w przypadku innych organizacji międzynarodowych, pojawia się kwestia zgodności jej założeń, zasad organizacji i sposobów praktycznego działania ze zmienionymi uwarunkowaniami oraz potrzebami współczesnego świata. Istnieje tu obawa, że organizację tę dotykają procesy starcze. Podobnie jak ma to miejsce także w przypadku innych tego typu organizacji, zjawia się tu pytanie, czy długowieczność MOP oznacza stanowiącą walor tradycję, czy raczej zabójczą sklerozę i geriatrię. Można mieć wątpliwości co do adaptacyjnych zdolności MOP, zwłaszcza jeżeli zważyć na deklarację wydaną przez tę organizację z okazji stulecia jej działania. W mojej ocenie, brak w niej jakiejś szerszej, nowoczesnej wizji problemów prawa pracy i prawa zabezpieczenia społecznego oraz sposobów ich rozwiązywania. Współczesny świat wyraźnie przyspiesza pod wpływem kolejnych rewolucji technicznych i technologicznych, które w zasadniczy sposób wpływają na kształt stosunków pracy i stosunków zabezpieczenia społecznego, a to wymaga nowego spojrzenia na miejsce i rolę prawa pracy i prawa zabezpieczenia społecznego. Chodzi tu głównie o obecne i dające się przewidzieć w niedalekiej przyszłości następstwa wynalazków w dziedzinie elektroniki, sztucznej inteligencji, ale też procesów globalizacji pracy, produkcji i handlu. Globalizacja sprawia, że na ogromnie szeroką skalę dochodzi do migracji pracowników, a to rodzi nowe problemy i zjawiska. Powoduje - między innymi - że produkcja jest przenoszona do biedniejszych krajów, w których zatrudnieni pracują za głodowe pensje, z czego korzystają także europejscy konsumenci płacąc w sklepach niższe ceny. Zatrudnieni w tych krajach pracownicy mogą więc twierdzić, że są ofiarami wyzysku nie tylko dokonywanego przez ich pracodawców, ale że na ich pracy bogacą się także konsumenci w bogatszych krajach. Mamy tu więc do czynienia z pewną pośrednią formą wyzysku, w obliczu którego MOP w istocie wykazuje zupełną bezradność.

Sceptycyzm wobec przeświadczenia, że MOP – tak jak w przeszłości – w należyty i skuteczny sposób będzie sobie radziła z realizacją celów, dla których została powołana, związany jest też ze sposobem ukształtowania jej organizacji. W organizacji tej mamy bowiem do czynienia z trzema stronami, a mianowicie przedstawicielami rządów, przedstawicielami reprezentatywnych organizacji związkowych i przedstawicielami reprezentatywnych organizacji pracodawców. Swego czasu było to rozwiązanie nowatorskie, oceniane jako szczególnie korzystne między innymi z punktu widzenia potrzeby zapewnienia pokoju społecznego. Świat się wszakże zmienił. W wielu krajach doszło do marginalizacji związków zawodowych, a dla gospodarczych korporacji międzynarodowych MOP nie stanowi w żadnej mierze interesującego pola do walki o ich interesy, a to właśnie te korporacje w poważnym stopniu decydują o rzeczywistym kształcie stosunków zatrudnienia na naszym globie. Można więc stwierdzić, że reprezentowanie interesów pracowników i pracodawców przez ich reprezentatywne organizacje w rzeczywistości współcześnie jest mało reprezentatywne.

Zastanawiając się nad kwestią, jak sprawić by stosunki pracy i stosunki zabezpieczenia społecznego były bardziej w swej treści sprawiedliwe i praworządne nie tylko w skali poszczególnych państw, ale również w wymiarze globalnym, stajemy wobec tego samego problemu, który dotyczy nie tylko MOP, lecz wielu innych organizacji międzynarodowych. Ponieważ organizacje te są tworzone z woli państw, to z reguły nie są w stanie dostatecznie przeciwstawić się egoizmom narodowo-państwowym. W warunkach zaś dominacji tego typu egoizmów trudno także w przypadku MOP oczekiwać działań i skutecznych rozstrzygnięć przezwyciężających te egoizmy. W moim przekonaniu sposobem na przezwyciężenie istniejącego impasu byłoby zastąpienie organizacji międzynarodowej przez organizację ponadnarodową do spraw pracy i zabezpieczenia społecznego (pewnego wzorca dostarcza tu przykład Unii Europejskiej). Tylko taka organizacja, o zasięgu światowym lub co najmniej międzykontynentalnym, byłaby w stanie sprostać wyzwaniom, jakie dla zatrudnienia i zabezpieczenia społecznego niesie ze sobą gwałtownie przyspieszający obecnie postęp techniczny i technologiczny oraz ściśle przez niego determinowana globalizacja pracy, wytwórczości i handlu. Obserwując współczesną rzeczywistość zdaję sobie wszakże sprawę, że sformułowany postulat w najbliższym czasie nie jest do zrealizowania, należąc obecnie raczej do świata marzeń. Co do przyszłości należy wierzyć w przemożne pośrednie działanie postępu technicznego i technologicznego, który będzie prowadził do gruntownego przemodelowania stosunków gospodarczych, społecznych i politycznych, w tym także naszego myślenia o sprawach pracy i zabezpieczenia społecznego, a w konsekwencji również do ponadnarodowych rozwiązań prawnych (w miejsce rozwiązań międzynarodowych) skutecznie kształtujących sprawiedliwe stosunki zatrudnienia.

Inspiracją dla napisania niniejszego felietonu była moja rozmowa z prof. Ireną Borutą. Całą odpowiedzialność za zarysowane w nim twierdzenia i sugestie – co oczywiste – ponosi jednak niżej podpisany.

Walerian Sanetra

Odbiór osobisty 0 zł
Kurier 14 zł
Darmowa dostawa od 250 zł
Darmowa dostawa w Klubie Książki dla zamówień od 200 zł