Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
Praca i Zabezpieczenie Społeczne nr 10/2019

Praca i Zabezpieczenie Społeczne nr 10/2019

ISSN: 0032-6186
Dostępność: Produkt dostępny
Liczba stron: 56
Rok wydania: 2019
Miejsce wydania: Warszawa
Oprawa: miękka
Format: A4
59.90

liczba egzemplarzy:

Praca i Zabezpieczenie Społeczne nr 10/2019 
Rok LX nr 10 (październik) ISSN 0032-6186

 

Spis treści

 

Artykuły

dr hab. prof. UAM Daniel Eryk Lach

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Pracy i Prawa Socjalnego

ORCID: 0000-0001-6223-5356

e-mail: lach|amu.edu.pl| |lach|amu.edu.pl

Dopuszczalność udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w formie telemedycyny i ich finansowania ze środków publicznych

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.1

JEL: K39

Autor podejmuje próbę zdefiniowania pojęcia telemedycyny w oparciu o międzynarodowe, w tym unijne, dokumenty i dorobek piśmiennictwa polskiego i zagranicznego oraz ustalenia dopuszczalności zdalnego udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w świetle przepisów regulujących zasady wykonywania zawodów medycznych i prowadzenia działalności leczniczej. Analizuje także zagadnienie dopuszczalności finansowania ze środków publicznych świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w formie telemedycyny, w tym zwrotu kosztów takich świadczeń udzielonych w ramach transgranicznej opieki zdrowotnej w UE.

Słowa kluczowe: telemedycyna, świadczenia opieki zdrowotnej, transgraniczna opieka zdrowotna.

Admissibility of the providing of the healthcare services in form of the telemedicine and their financing from the public funds

The aim of the article is to define the concept of telemedicine and determine the admissibility of remote providing of the healthcare services in the light of the regulations concerning the practice of the medical professions and the conducting of the medical activity. The analysis will also cover the issue of admissibility of financing of the healthcare services fulfilled in the form of telemedicine from the public funds, either in an EU cross-border context.

Keywords: telemedicine, the services of the health care, cross-border health care.

Bibliografia

Bergmann, K.O. (2016). Telemedizin und das neue E-Health-Gesetz - Überlegungen aus arzthaftungsrechtlicher Perspektive. Medizinrecht, (34), 497-502, https://doi.org/10.1007/s00350-016-4321-2

Bulitz, R. (2018). Telemedizin in Deutschland. Der Einsatz von Informations- und Kommunikationstechnologien in der medizinischen Versorgung. München: Studylab.

Chojecka, M. i Nowak, A. (2016). Telemedycyna na tle polskich regulacji prawnych – szansa czy zagrożenie? internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny, (8), 74-81.

Dierks, C. (1999). Rechtliche und praktische Probleme der Integration von Telemedizin in das Gesundheistwesen in Deutschland. Berlin.

Dierks, C. (2002). Telemedizin aus juristischer Sicht. W: N. Klusen, A. Meusch (red.), Gesundheitstelematik (227-234). Baden-Baden: Nomos.

Dierks, C. (2016). Der Rechtsrahmen der Fernbehandlung in Deutschland und seine Weiterentwicklung. Medizinrecht, (34), 405-410, https://doi.org/10.1007/s00350-016-4295-0

Dochow, C. (2017). Grundlagen und normativer Rahmen der Telematik im Gesundheitswesen. Baden-Baden: Nomos, https://doi.org/10.5771/9783845285313

Giętkowski, R. (2013). Odpowiedzialność dyscyplinarna w prawie polskim. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Glanowski, G. (2015). Telemedycyna w świetle ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Monitor Prawniczy, (18), 978-981.

Gruner, A. (2017). Quo vadis, Fernbehandlungsverbot? Gesundheitsrecht, (5), 288-294, https://doi.org/10.9785/gesr-2017-0504

Häckl, D. (2010). Neue Technologien im Gesundheitswesen. Rahmenbedingungen und Akteure. Wiesbaden: Gabler, https://doi.org/10.1007/978-3-8349-6094-8

Hahn, E. (2018). Telemedizin und Fernbehandlungsverbot - eine Bestandsaufnahme zur aktuellen Entwicklung. Medizinrecht, (36), 384-391, https://doi.org/10.1007/s00350-018-4932-x

Hahn, E. (2019). Telemedizin - das Recht der Fernbehandlung. Wiesbaden: Springer, https://doi.org/10.1007/978-3-658-26737-7

Kaczan, D. (2017). Telemedycyna w prawie polskim i kilka uwag na tle prawa unijnego. Zeszyty Prawnicze, (17.1), 93-105.

Kalb, P. (2018). Rechtliche Aspekte der Telemedizin. Gesundheitsrecht, (8), 481-488, https://doi.org/10.9785/gesr-2018-170803

Karl, B. (2016). Rechtsfragen grenzüberschreitender telematischer Diagnostik und Therapie. Medizinrecht, (34), 675-681, https://doi.org/10.1007/s00350-016-4376-0

Knieps, F. (2018). Sozialstaat reloaded - Der Wandel von Sozial- und Gesundheitsrecht im Lichte internationaler Entwicklungen. Zeitschrift für ausländisches und internationales Arbeits- und Sozialrecht, (2), 172-183.

Komisja Europejska (2015). Sprawozdanie Komisji dotyczące funkcjonowania dyrektywy 2011/24/UE w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej. COM(2015) 421. Bruksela.

Komisja Wspólnot Europejskich. (2008). Komunikat Komisji do Parlamentu europejskiego, Rady, Europejskiego komitetu ekonomiczno-społecznego oraz Komitetu regionów w sprawie korzyści telemedycyny dla pacjentów, systemów opieki zdrowotnej i społeczeństwa. Bruksela.

Korytowska, A. (2009). Problem zgodności Kodeksu etyki lekarskiej z Konstytucją RP. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, (1), 53-69.

Lach, D. E. (2010). Nowe przepisy dotyczące koordynacji systemów opieki zdrowotnej w UE. W: Z. Niedbała (red.), Księga pamiątkowa w piątą rocznicę śmierci Profesora Andrzeja Kijowskiego (117-130). Warszawa: Wolters Kluwer.

Lach, D. E. (2015). Kilka uwag o wdrożeniu dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (4), 2-9.

Locher, W. G. (2017). Fernbehandlung Gestern und Heute. Von der Briefkastenmedizin zur Telemedizin. BayerischesÄrzteblatt, (10), 514-515.

Mittelstadt, B. (2017). Die Sprechstunde fällt aus. Die Verdrängung der werteorientierten Medizin durch Algorithmen. W: P. Otto, i E. Gräf, 3TH1CS: Die Ethik der digitalen Zeit. Berlin: iRights Media.

Nowak, A. (2018). Telemedycyna transgraniczna: problematyka prawa właściwego dla przypadków odpowiedzialności cywilnej podmiotów medycznych na gruncie prawodawstwa unijnego. Prawo Mediów Elektronicznych,(1), 36-45.

Spickhoff, A. (2018). Rechtsfragen der grenzüberschreitenden Fernbehandlung. Medizinrecht, (36), 535-543, https://doi.org/10.1007/s00350-018-5006-9

Stankiewicz, R. (2016). Krajowe systemy ochrony zdrowia a Unia Europejska. Przykład Polski. Warszawa: Wolters Kluwer.

Świtała, K. (2018). Pacjent jako beneficjent ograniczeń jawności elektronicznej dokumentacji medycznej. Warszawa: C.H. Beck.

World Health Organisation. (1998). WHO. A health telematics policy in support of WHO’s Health-For-All strategy for global health development: report of the WHO group consultation on health telematics, 11–16 December, Geneva, 1997. Geneva.

Wyrembak, J. (2003). Kodeks etyki lekarskiej a system prawa. Państwo i Prawo, (10), 30-44.

Zielińska, E. (2001). Odpowiedzialność zawodowa lekarza i jej stosunek do odpowiedzialności karnej. Warszawa: Liber.

Prof. dr. jur. Helga Spindler

ehem. Universität Duisburg-Essen, Institut für Soziale Arbeit und Sozialpolitik

e-mail: spindler@netcologne.de

In Deutschland wird um das gesetzliche Existenzminimum gerungen

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.2

JEL: K31

Das Ziel des Aufsatzes ist die Darstellung der Entwicklung der Rechtslage und des aktuellen Stands der Diskussion zum Recht auf Existenzminimum in Deutschland. Diese Problematik wird aus der Perspektive des Entstehens der Sozialhilfe vor 1962, der wichtigsten Regeln der Sozialhilfegesetzgebung von 1962 bis 2004, der Hartz Reform und der Rechtsprechung des Bundesverfassungsgerichts, insbesondere ab 2010, behandelt.

Schlüsselbegriffe: Soziale Sicherung in Deutschland, Existenzminimum.

Spór o ustawowe prawo do zabezpieczenia minimum egzystencji w Niemczech Podstawowym celem artykułu jest przedstawienie ewolucji regulacji prawnych oraz dyskusji na temat prawa do zabezpieczenia minimum egzystencji w Niemczech. Rozważania są prowadzone w kontekście historycznym odnoszącym się do powstania pomocy społecznej przed 1962 r., zmian prawa dotyczącego ustawodawstwa z zakresu pomocy społecznej od 1962 r. do 2004 r., tzw. reformy Hartza oraz orzecznictwa niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem okresu po 2010 r.

Słowa kluczowe: zabezpieczenie społeczne w Niemczech, minimum egzystencji. Dispute over the statutory right to a minimum subsistence in Germany

The subject of the study is a detailed description of the development of legal regulation and the current discussion regarding the right to minimum subsistence in Germany. This issue in question is dealt with from the perspective of the emergence of social welfare before 1962, changes to social welfare legislation made between 1962 and 2004, so-called Hartz reform and the case law of the Federal Constitutional Court, with a particular focus on the period after 2010.

Keywords: social security in Germany, the right to minimum subsistance.

Bibliografie

Berlit, U., Conradis, W., Pattar, A.K. (2019). Existenzsicherungsrecht. SGB II/SGB XII/AsylblG/Verfahrensrecht, Handbuch. Baden Baden.

Berlit, U. (2019). Kapitel 28, Unterkunft und Existenzsicherung. In: U. Berlit, W. Conradis, A.K. Pattar (Hrsg.), Existenzsicherungsrecht. SGB II/SGB XII/AsylblG/Verfahrensrecht, Handbuch. Baden Baden.

Bieritz-Harder, R. (2019). Kapitel 8, Menschenwürde und Existenzsicherungsrecht. In: U. Berlit, W. Conradis, A. K. Pattar (Hrsg.), Existenzsicherungsrecht. SGB II/SGB XII/AsylblG/Verfahrensrecht, Handbuch. Baden Baden.

Kötter, U. (2019). Kapitel 34 Ausländer* innen. In: U. Berlit, W. Conradis, A. K. Pattar (Hrsg.), Existenzsicherungsrecht. SGBII/SGB XII/AsylblG/Verfahrensrecht, Handbuch. Baden Baden.

Münder, J. (2018). In: R. Bieritz-Harder, W. Conradis, S. Thie (Hrsg.), Sozialgesetzbuch XII Sozialhilfe, Lehr und Praxiskommentar. Baden Baden.

Pattar, A. K. (2019). Kapitel 24 Regelbedarf und Regelsätze. In: U. Berlit, W. Conradis, A. K. Pattar (Hrsg.), Existenzsicherungsrecht. SGB II/SGB XII/AsylblG/Verfahrensrecht, Handbuch. Baden Baden.

Spindler, H. (2013). Sozialhilfe das verkannte Grundsicherungssystem der alten Bundesrepublik. Sozialer Fortschritt, (6), https://doi.org/10.3790/sfo.62.6.154

Spindler, H. (2019). Kapitel 6 Der aktivierende Sozialstaat und sein Verhältnis zur Existenzsicherung. In: U. Berlit, W. Conradis W., A. K. Pattar (Hrsg.), Existenzsicherungsrecht. SGB II/SGB XII/AsylblG/Verfahrensrecht, Handbuch. Baden Baden.

Spindler, H. (2019a). Kapitel 30 Kommunale Eingliederungsleistungen. In: U. Berlit, W. Conradis, A. K. Pattar (Hrsg.), Existenzsicherungsrecht. SGB II/SGB XII/AsylblG/Verfahrensrecht, Handbuch. Baden Baden.

 

Studia i opracowania

Sławomir Adamczyk

Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”

ORCID: 0000-0002-7028-8156

e-mail:sadami@solidarnosc.org.pl

Niewyśniony sen o europejskich radach zakładowych. Jak związki przegrywają z korporacjami ponadnarodowymi

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.3

JEL: K31

Artykuł zawiera próbę odpowiedzi na pytanie, czy związki zawodowe potrafią wykorzystać instytucję europejskich rad zakładowych do wzmocnienia pozycji reprezentacji pracowniczej vis-à-vis korporacji ponadnarodowych. W ocenie autora problemy z budowaniem transgranicznej solidarności związków zawodowych i ich niezdolność do wypracowania wspólnej pozycji wobec  zjawiska ponadnarodowych  układów ramowych (TCA) sprawiają, że związkowe podejście do roli europejskich rad zakładowych staje się coraz bardziej ambiwalentne. W rezultacie głównymi beneficjentami istnienia rad mogą, paradoksalnie, stać się zarządy korporacji ponadnarodowych.

Słowa kluczowe: związki zawodowe, europejskie rady zakładowe, korporacje ponadnarodowe.

Unfulfilled dream of European Works Councils. How trade unions lose to multinational corporations

The article attempts to answer the question whether trade unions have been able to use the institution of European Works Councils to strengthen the position of employee representation vis-à-vis multinational corporations. In the author's opinion, problems with building cross-border solidarity of trade unions and their inability to work out joint attitude towards the phenomenon of the transnational company agreements (TCA) make unions’ approach to the role of EWCs increasingly ambivalent. As a result, paradoxically, the management boards of multinationals may  become the main beneficiaries of the existence of the EWCs.

Keywords: trade unions, European Works Councils, multinational corporations.

Bibliografia

Adamczyk, S., Surdykowska, B. (2012). The importance of transnational company agreements from the perspective of industrial relations in the new member states: the Polish case. W: S. Leonardi (red.), Transnational Company Agreements. A stepping stone towards a real internationalisation of industrial relations? (151-162). Rome: Edesse.

Adamczyk, S., Surdykowska, B. (2014). Niewykorzystany potencjał europejskiego dialogu społecznego. Roczniki Administracji i Prawa Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu, I, 236-275.

Adamczyk, S., Surdykowska, B. (2015). Europejskie układy ramowe – niedoceniana przez związki zawodowe szansa na wymknięcie się z pułapki globalizacji. Monitor Prawa Pracy, (11), 577-581.

Adedayo Ijalaye, D. (1978). The Extension of Corporate Personality in International Law. Oceana.

Arthurs, H. (2014). Making Bricks Without Straw: The Creation of a Transnational Labour Regime. Articles & Book Chapters,1605, http://digitalcommons.osgoode.yorku.ca/scholarly_works/1605,

Artus, I. (2006). Strike action to save the life of a plant is followed by its “honourable death”: The conflict at AEG in Nuremberg. Transfer, 12(4), 563-575, https://doi.org/10.1177/102425890601200407

Cassese, A. (1986). International Law in the Divided World. Clarendon.

Cata Backer, L. (2011). On the Evolutions of the United Nations’ „Protect-Respect-Governance Remedy”. Santa Clara Journal of International Law, (9), 101-156.

Compa, L. (2014).When in Rome: the exercise of power by foreign multinational companies in the United States. Transfer, 20(2), 271-293, https://doi.org/10.1177/1024258914526105

Crawford, J. (2012). Brownilie’s Principles of Public International Law. Oxford, https://doi.org/10.1093/he/9780199699698.001.0001

de Brabandere, E. (2010). Human Rights and Transnational Corporations: The Limits of Direct Corporate Responsibility. Human Rights and International Legal Discourse, 4(1), 66-88.

de Spiegelaere, S., Jagodziński, R. (2016). European Works Councils and SE works councils in 2015. Facts&Figures. Brussels: ETUI.

Durham, W. L. (1984). The Proposed Vredeling Directive: A Modest Proposal of the Exportation of Industrial Democracy. Virginia Law Review, 70(7), 1469-1503, https://doi.org/10.2307/1073051

ETUC. (2012). Resolution on 6-7 March 2012: „Collective bargaining: The ETUC priorities and working programme”. ETUC.

ETUI. (2019). Benchmarking Working Europe 2019, Brussels: ETUI.

Fetzer, T. (2008). European Works Councils as Risk Communities: The Case of General Motors. European Journal of Industrial Relations, 14(3), 289-308, https://doi.org/10.1177/0959680108094136

Gill, S. (1998). New constitutionalism, democratisation and global political economy. Pacifica Review: Peace, Security & Global Change, 10(1), 23-38, https://doi.org/10.1080/14781159808412845

Gładoch, M. (2014). Dialog społeczny w zbiorowym prawie pracy. Toruń: TNOiK.

Gould, W. B. (1976). Multinational Corporations and Multinational Unions: Myths, Reality and the Law. The International Lawyer, 10(4), 655-667.

Hann, D. (2010). The continuing tensions between European Works Councils and trade unions – a comparative study of the financial sector. Transfer, 16(4), 525-540, https://doi.org/10.1177/1024258910382968

Huzzard, T., Docherty, P. (2005). Between global and local: eight European Works Councils in retrospect and prospect. Economic and Industrial Democracy, 26(4), 541-568, https://doi.org/10.1177/0143831X05057452

Jagodziński, R. (2011). EWCs after 15 years – success or failure? Transfer, 17(2), 203-216, https://doi.org/10.1177/1024258911401532

Koutroukis, T. (2015). The added value of European Works Councils: A case study approach in Greek subsidiaries. MPRA Paper, 62741.

Lecher, W. i in. (2001). European Works Councils: Developments, Types and Networking. Aldeshot: Gover.

Levinson, C. (1972). International Trade Unionism. London: Routledge.

Mählmeyer, W., Rampeltshammer, L., Hertwig, M. (2017). European Works Councils during the financial and economic crisis: Activation, stagnation or disintegration? European Journal of Industrial Relations, 23(3), 225-242, https://doi.org/10.1177/0959680116685951

Mueller, F. (1996). National stakeholders in the global contest for corporate investment. European Journal of Industrial Relations, 2(3), 345–368, https://doi.org/10.1177/095968019623004

Mueller, F., Purcell, J. (1992). The Europeanization of manufacturing and the decentralization of bargaining: multinational management strategies in the European automobile industry. International Journal of Human Resource Management, 3(1), 15–34, https://doi.org/10.1080/09585199200000128

Müller, T., Platzer, H. -W. (2003). European Works Councils: a new Mode of EU Regulation and the Emergence of a European multi-level Structure of Workplace Industrial Relations. W: B. Keller, H. -W. Platzer (red.): Industrial Relations and European Integration - Trans- and Supranational Developments and Prospects. London: Routledge, 58-84, https://doi.org/10.4324/9781315198903-4

Müller, T., Platzer, H.-W. i Rüb, S. (2010). Transnational company policy and coordination of collective bargaining: New challenges and roles for European industry federations. Transfer, 16(4), 509-524, https://doi.org/10.1177/1024258910383083

OECD. (2018). Multinational enterprises in the global economy Heavily debated but hardly measured, available at: https://www.oecd.org/industry/ind/MNEs-in-the-global-economy-policy-note.pdf

Pugliano, W., Waddington, J. (2019). Management, European Works Councils and institutional malleability. European Journal of Industrial Relations, https://doi.org/10.1177/0959680118824512

Schulten, T. (1996). European works councils: prospects for a new system of industrial relations. European Journal of Industrial Relations, 2(3), 303-324, https://doi.org/10.1177/095968019623002

Skupień, D. (2008). Europejskie rady zakładowe. Toruń: TNOiK.

Streeck, W. (1997). Neither European nor works councils: a reply to Paul Knutsen. Economic and Industrial Democracy, 18(2), 325-337, https://doi.org/10.1177/0143831X97182007

Telljohann, V., da Costa, I., Müller, T., Rehfeldt, U., Zimmer, R. (2009). European and international framework agreements: new tools of transnational industrial relations. Transfer, 15(3-4): 505- 525, https://doi.org/10.1177/10242589090150031701

Timming, A. R. (2007). European Works Councils and the dark side of managing worker voice. Human Resource Management Journal, 17(3), 248–264, https://doi.org/10.1111/j.1748-8583.2007.00043.x

UNCTAD. (1993). World Investment Report. New York-Geneva.

UNCTAD. (2010). World Investment Report. New York-Geneva.

Waddington, J. (2011). European works councils. A transnational industrial relations institution in the making. New York/Abington: Routledge, https://doi.org/10.4324/9780203843536

Waddington, J., Kerckhofs, P. (2003). European Works Councils: what is the current state of play. Transfer, 9(2), 303-325, https://doi.org/10.1177/09596801030093004

Whittall, M. (2000). The BMW European Works Council: a cause for European industrial relations optimism? European Journal of Industrial Relations, 6(1), 61-83, https://doi.org/10.1177/095968010061004

Wratny, J. (2019). Fenomen partycypacji pracowniczej w nurcie przemian stosunków pracy. Warszawa: C.H. Beck.

Zambrana Téva, N. (2012). Shortcomings and Disadvantages of Existing Legal Mechanism to Hold Multinational Accountable for Human Rights Violations. Cuadernos de Derecho Transnational, 4(2), 397-410.

 

Wykładnia i praktyka

dr hab. prof. UKSW Monika Gładoch

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Pracy

ORCID: 0000-0001-9814-5627

e-mail: gladoch_law@wp.pl

Odpowiedzialność odszkodowawcza pracodawcy za rozstrój zdrowia psychicznego pracownika

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.4

JEL: J70, J71, J83, K15, K31

Bezprawne zachowania pracodawcy lub przełożonych w miejscu pracy mogą wywoływać reakcję chorobową u pracownika będącą następstwem długotrwałego stresu. W kodeksie pracy przewidziano szczególne regulacje mające na celu ograniczenie patologicznych zjawisk. Z tytułu mobbingu, dyskryminacji, w tym molestowania, przysługuje pracownikowi roszczenie o odszkodowanie. Ma on także prawo dochodzenia roszczeń na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, co z wielu względów, przede wszystkim dowodowych, okazuje się skuteczniejszym rozwiązaniem. Nie wszystkie przypadki bezprawności w pracy można bowiem zakwalifikować jako mobbing lub dyskryminację. Ponadto dorobek orzecznictwa i teorii prawa cywilnego dotyczący zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia okazuje się niezwykle przydatny w procesie.

Słowa kluczowe: stres, rozstrój zdrowia, mobbing, wypalenie zawodowe, odszkodowanie, związek przyczynowy.

Employer's liability for damages for the mental health of an employee

Unlawful behavior of the employer or superiors at the workplace causes an employee's illness, this is a result of prolonged stress. The Labour Code provides for specific regulations aimed at limiting pathological situations in the work. The employee has a claim for compensation for mobbing, discrimination, including harassment. He also has the right to pursue claims under the provisions of the Civil Code. Perhaps is this the better way of redress, mainly because of evidence problems. Not all unlawful behavior at work is mobbing or discrimination. In addition, experience of theory and practice of civil law of the compensation for health problems, are extremely helpful in the process. Keywords: stress, health disorder, mobbing, staff burn-out, compensation, causation.

Bibliografia

Dmowski, S., Trzaskowski, R. (2014). W: J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz. LEX.

Bieniek, G. (2013). W: J. Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, cz. III: Zobowiązania. Warszawa.

Jędrejek, G. (2017). Dochodzenie roszczeń związanych z mobbingiem, dyskryminacją i molestowaniem. Warszawa.

Kępiński, A. (2008). Rytm życia. Kraków.

Mańkowska, B. (2016). Wypalenie zawodowe. Źródła, mechanizmy, zapobieganie. Gdańsk.

Mastalerz-Migas, A., Pokorna-Kalwak, D., Steciwko, A. (2017). W: A. Steciwko, A. Mastalerz-Migas (red.), Stres oraz wypalenie zawodowe. Jak rozpoznać, zapobiegać i leczyć. Wrocław.

Nowak, M. (2019). Wypalenie zawodowe a prawo do odpoczynku – wybrane zagadnienia. Monitor Prawa Pracy, (1).

Rubin, J. (2012). Wypalenie zawodowe. Kontekst organizacyjny. Wrocław.

Rzetecka-Gil, A. (2011). Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania - część ogólna. LEX.

Sadlik, R. (2008). Kiedy pracodawca narusza dobra osobiste pracownika. Służba Pracownicza, (6).

Szewczyk, H. (2007), Ochrona dóbr osobistych w zatrudnieniu. Warszawa.

Szpunar, A. (1999). Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową. Bydgoszcz.

Szymczak, M. (red.). (1998). Słownik języka polskiego. Tom I. Warszawa.

Tomaszewska, M. (2014). W: K.W. Baran (red.), Kodeks pracy. Komentarz. Warszawa.

Wałachowska, M. (2007). Zadośćuczynienie pieniężne za doznana krzywdę. Toruń.

 

 

mgr Magdalena Gumola

asystent w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego

e-mail: astamr@sn.pl

Wpływ zwyczaju na treść i wykonywanie stosunku pracy w orzecznictwie i na tle doktryny

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.5

JEL: K31

Przedmiotem artykułu są podstawowe problemy związane z pozycją zwyczaju w stosunkach pracowniczych, ze szczególnym uwzględnieniem orzecznictwa sądowego i wypracowanej w nim metodzie posługiwania się zwyczajem w odniesieniu do prawa stanowionego. Autorka wskazuje, że zwyczaj może zaistnieć zarówno w treści stosunku pracy, uzupełniając wzajemne prawa i obowiązki stron tego stosunku, jak i stanowić niekiedy immanentny element sposobu wykonywania pracy. Co więcej, wydaje się, że niekiedy zwyczaj, stanowiąc w pierwszej kolejności o sposobie wykonywania stosunku pracy, staje się z czasem elementem treści stosunku pracy, kształtując wzajemne prawa i obowiązki stron. Warunkiem, aby tak się stało, jest znajomość i akceptacja, choćby bierna, danego zwyczaju przez obie strony stosunku pracy.

Słowa kluczowe: prawo zwyczajowe, zwyczaj w stosunkach pracowniczych i w judykaturze, treść stosunku pracy, wykonywanie stosunku pracy.

The influence of custom on the provisions of an employment relation and performance of work in such a relation according to jurisprudence and legal doctrine

The article is concerned with basic issues connected with the role of custom in employment relations, with a particular emphasis on judicial jurisprudence and the method established therein to use the custom in relation to statutory law. This has a primary importance in view of the fact that custom penetrates the system mainly through court rulings, also in the system of civil law and not only the case law. The conclusions reached indicate that custom may occur both in the provisions of an employment relation, as an addition to mutual rights and obligations of the parties to that relation and sometimes constitutes an inherent element of the manner in which work is performed. Moreover, it seems that, in certain cases, the custom, being in the first place a determinant of the manner in which work is performed, with time becomes an element of the provisions of the employment relation, thereby shaping the mutual rights and obligations of the parties. In order for that to occur, a given custom must be, at least passively, known and accepted by both parties to an employment relationship.

Keywords: customary law, custom in employment relation and in judicial jurisprudence, provisions of the employment relationship, performance of work under the employment relation.

Bibliografia

Bakalarz, T. (2011). Ochrona wyników badań naukowych. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, (6).

Florek, L. (2010). Ustawa i umowa w prawie pracy. Warszawa.

Jaśkowski, K. (2007). Zwyczaj w prawie pracy. Gdańskie Studia Prawnicze, (2).

Jaśkowski, K. (2008). Funkcje zwyczaju w prawie pracy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (1).

Jaśkowski, K. (2019) Komentarz do art. 9 k.p. W: K. Jaśkowski, E. Maniewska, Kodeks pracy. Komentarz. WKP.

Maniewska, E. (2013). Obowiązki informacyjne pracodawcy wobec pracownika w umownym stosunku pracy LEX nr 176833.

Marek, A. (2009). Spory zbiorowe, cz. I. Obowiązujące etapy i procedury. Służba Pracownicza, (2).

Patulski, A. (2017). W: K. W. Baran (red.), System prawa pracy. Tom I. Część ogólna. Warszawa.

Petrażycki, L. (1898). Zagadnienia prawa zwyczajowego. Towarzystwo Leona Petrażyckiego1938 r.

Preisner, A. (1997). Zwyczaj i prawo zwyczajowe. W: J. Trzciński (red), Charakter i struktura norm konstytucji. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.

Prusinowski, P. (2014). W. Z. Góral (red.), Zakaz konkurencji w prawie pracy. LEX nr 199272.

Safjan, M. (2005). Refleksje o roli zwyczaju. W: A. Nowicka (red.), Prawo prywatne czasu przemian. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Stanisławowi Sołtysińskiemu. Poznań.

Zieliński, T. (1986). Prawo pracy. Zarys systemu. Warszawa: PWN.

Ziembiński, Z. (1980). Problemy podstawowe prawoznawstwa. Warszawa.

 

mgr Katarzyna Szlachta-Kisiel

Uniwersytet Jagielloński, doktorantka Wydziału Prawa i Administracji, Katedra Prawa Pracy i Polityki Społecznej

ORCID: 0000-0002-6782-4245

e-mail: katarzyna.szlachta-kisiel|doctoral.uj.edu.pl| |katarzyna.szlachta-kisiel|doctoral.uj.edu.pl

Z problematyki zakresu podmiotowego prawa do rekompensaty na gruncie ustawy o emeryturach pomostowych

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.6

JEL: K31

Wprowadzając z dniem 1 stycznia 2009 r. instytucję rekompensaty do dotychczas ukształtowanego systemu ubezpieczeń społecznych ustawodawca zdecydował o zabezpieczeniu roszczeń wszystkich ubezpieczonych legitymujących się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Jednak ukształtowane dwie ścieżki interpretacji przepisów dotyczących prawa do rekompensaty sprawiają, że ustalone w ten sposób dwa zakresy podmiotowe uprawnionych nie odzwierciedlają w pełni założeń systemowych i celowościowych tej instytucji. Przedstawienie w artykule tych koncepcji interpretacji przepisów prawa do rekompensaty oraz próba ustalenia ich wzajemnych relacji są istotne dla zamierzonej przez ustawodawcę realizacji przepisów dotyczących prawa do rekompensaty.

Słowa kluczowe: rekompensata, emerytura pomostowa, warunki szczególne, wcześniejsza emerytura.

Selected issues within the scope of the subjective right to compensation upon the basis of the Act on Bridging Pensions

Introducing, as of 1.01.2009, the institution of compensation to the, hitherto developed, system of social insurance, the legislator resolved the issue of securing the claims of all the insured who were able to prove that they had been working for no fewer than 15 years under special conditions, or performing work having a special nature. Nevertheless, the two paths of interpreting the legal regulations relevant to the right to compensation mean that the two, thus developed, subjectives copes of the entitled do not reflect the system and objective-related assumptions of this institution in their entirety. Presenting these conceptions of interpreting legal regulations within the scope of the right to compensation, and also an attempt to determine their mutual relations, are of significance for the implementing the legal provisions relevant to the right to compensation in the manner which is intended by the legislator.

Keywords: compensation, bridging pension, special conditions, earlier retirement.

Bibliografia

Antonów, K. (2003). Prawo do emerytury. Kraków: Zakamycze.

Jankowska, K., Jędrasik-Jankowska, I. (2011). Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem. Warszawa: LexisNexis.

Modliński, E. (1967). O charakterze stosunków prawnych ubezpieczenia społecznego. Nowe Prawo, (12), za: Szyjewska-Bagińska, J. (2016). Decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydawane w postępowaniu abolicyjnym – uwagi na marginesie wyroku SA w Gdańsku w sprawie III AUa 1789/15. Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i Praktyka, (3).

Szlachta-Kisiel, K. (2018). Zmiany w prawie do renty z tytułu niezdolności do pracy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, (8).

Wajda, D. (2013). W: B. Gudowska, K. Ślebzak (red.), Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Emerytury pomostowe. Komentarz. Warszawa: C. H. Beck.

Zieleniecki, M. (2014). W: K. Antonów (red.), Emerytury i renty z FUS. Emerytury pomostowe. Okresowe emerytury kapitałowe. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer.

Zieliński, T. (1992). Ochrona praw nabytych – zasada państwa prawnego. Państwo i Prawo, (3).

Zieliński T. (1984). Zarys wykładu prawa pracy. Część III. Katowice: Uniwersytet Śląski.

 

Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

dr Aleksandra Ziętek-Capiga

Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji

Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność a rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn obiektywnych w oparciu o kryteria wydajności i absencji

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.7

JEL: K31

Trybunał Sprawiedliwości UE po raz kolejny wydał orzeczenie dotyczące zagadnienia dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. W wyroku z 11 września 2019 r. w sprawie C-397/18, DW przeciwko Nobel Plastiques Ibérica SA, Trybunał uznał, że stan zdrowia pracownika uznanego za szczególnie podatnego na ryzyka związane z pracą w rozumieniu prawa krajowego, wchodzi w zakres pojęcia „niepełnosprawności” w rozumieniu dyrektywy 2000/78 jedynie wówczas, gdy ten stan powoduje ograniczenie zdolności wynikające w szczególności z długotrwałego osłabienia funkcji fizycznych, umysłowych lub psychicznych, które w oddziaływaniu z różnymi barierami może utrudniać danej osobie pełne i skuteczne uczestnictwo w życiu zawodowym na równych zasadach z innymi pracownikami. Rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem niepełnosprawnym z przyczyn obiektywnych w oparciu o kryteria wydajności i absencji stanowi pośrednią dyskryminację ze względu na niepełnosprawność, chyba że pracodawca wprowadził uprzednio wobec tego pracownika racjonalne usprawnienia w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2000/78 w celu zagwarantowania przestrzegania zasady równego traktowania osób niepełnosprawnych.

Słowa kluczowe: równe traktowanie w zatrudnieniu, dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność, rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn obiektywnych w oparciu o kryteria wydajności i absencji.

Discrimination based on a disability and dismissal for objective reasons based on criteria of productivity and absenteeism

The Court of Justice of the EU on 11 September 2019 issued a judgement in case  C-397/18,DW vs. Nobel Plastiques Ibérica SA,concerning the issue of discrimination based on a disability. According to the ruling the state of health of a worker categorised as being particularly susceptible to occupational risks, within the meaning of national law, only falls within the concept of ‘disability’, within the meaning of that directive, where that state leads to a limitation of capacity arising from, inter alia, long-term physical, mental or psychological impairments which, in interaction with various barriers, may hinder the full and effective participation of the person concerned in their professional life on an equal basis with other workers. Moreover a dismissal for objective reasons based on criteria of productivity and absenteeism, constitutes indirect discrimination on grounds of disability, unless the employer has beforehand provided that worker with reasonable accommodation, within the meaning of Article 5 of that directive, in order to guarantee compliance with the principle of equal treatment in relation to persons with disabilities.

Keywords: equal treatment in employment, discrimination based on a disability, dismissal for objective reasons based on criteria of productivity and absenteeism.

 

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego

dr Eliza Maniewska

Praca w godzinach nadliczbowych a norma i wymiar czasu pracy

DOI 10.33226/0032-6186.2019.10.8

JEL: K31

Autorka referuje orzecznictwo Sądu Najwyższego odnoszące się do problematyki wynagradzania pracy w godzinach nadliczbowych w przypadku skrócenia czasu pracy poniżej norm określonych w art. 129 § 1 k.p. oraz wobec pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu.

Słowa kluczowe: norma czasu pracy; dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Overtime work and the standard and lenght of working time

The author reports the case-law of the Supreme Court regarding the issue of remuneration of overtime work in the case of shortening working time below the standards set out in art. 129 § 1 of Labour Code and towards part-time employees.

Keywords: working time standard; allowance for overtime work.

 

Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy

Katarzyna Pietruszyńska-Jarosz

radca prawny

Urlop rodzicielski a wypowiedzenie umowy

Nowe przepisy

dr Agnieszka Zwolińska

Przegląd Dzienników Ustaw z 2019 r. od poz. 1677 do poz. 1873

Wolność "do" i wolność "od" a prawo pracy

W toku ostatniej kampanii wyborczej rozgorzał ostry spór o to, kto bardziej jest za wolnością obywateli i kto tę wolność w większym stopniu zapewnia. W szczególności PiS broniąc się przed zarzutami, że jest partią kształtującą rządy autokratyczne, twierdzi, że Polskę czyni europejską oazą wolności i jest tej wolności najlepszym i chyba jedynym gwarantem. Dla wywiedzenia i udowodnienia tego twierdzenia - ustami Prezesa partii - sięga przy tym do wprowadzanego nieraz rozróżnienia wolności na wolność „od” i wolność „do”. Wolność wydaje się jednak być jedna i jednolita jako kategoria pojęciowa, prawna i ideologiczna, stąd też wskazane rozróżnienie może być widziane jako rodzaj pewnego nadużycia. To bowiem co określa się jako wolność „do”, to w gruncie rzeczy określone prawa podstawowe (według naszej Konstytucji - prawa człowieka i obywatela).

Kategoria wolności odnoszona jest oczywiście do różnych podmiotów czy bytów, w tym w obecnie toczonych dyskusjach zwłaszcza do obywateli (ludzi). Wolne lub zniewolone są jednak także narody, państwa, grupy społeczne, instytucje i organizacje itd. Wolność to brak wymuszania określonych zachowań przez inne podmioty, struktury czy siły. Inaczej mówiąc chodzi w tym przypadku o swobodę woli podmiotu (bytu) wolności, czyli o stan, w którym wykluczona jest możliwość narzucania woli przez czynnik zewnętrzny. Szczególnie istotnym czynnikiem ograniczającym tak pojmowaną wolność są normy prawne. Ustanawiają one ramy wolności wprowadzając zakazy określonych zachowań lub nakazując oznaczone działania lub zaniechania działań, przy czym gdy tych zakazów i nakazów jest wiele i są one niesprawiedliwe oraz nazbyt represyjne, to jesteśmy wtedy zdania, że wolność w danym państwie (warunkach) nie istnieje albo istnieje tylko dla pewnych grup (klas, warstw) społecznych. Swobodę ludzkich działań ogranicza nie tylko prawo, ale także - i nade wszystkim - indywidualne i społeczne uwarunkowania (bytowe, biologiczne, ekonomiczne itp.). Uwarunkowań tych często w danym czasie nie da się „przeskoczyć”, co pozostaje w związku ze znanym powiedzeniem Marksa, że wolność to zrozumienie konieczności. Prawo można zmienić, ale człowiek - jeżeli chce żyć - nie może przestać oddychać czy nie jeść. Nie ma więc wolności od oddychania i jedzenia, niezależnie od tego, jak byśmy bardzo tego chcieli, natomiast możemy sprawić, że będziemy wolni od nakazów satrapów czy innych autokratów i wodzów.

Wolność dotyczy różnych sfer życia i stąd można w tym aspekcie mówić o różnych jej rodzajach (przedmiocie, sferach), w szczególności - za Konstytucją RP - o wolnościach osobistych, politycznych oraz ekonomicznych, socjalnych i kulturalnych. Wolność polega przy tym zwłaszcza na braku zakazów i nakazów ustanawianych bezpośrednio niejako w interesie państwa i jego aparatu (wolność wobec państwa). Często jednak nasza wolność jest gwałcona przez innych ludzi (obywateli), instytucje, organizacje, grupy społeczne itp., które korzystają z własnej wolności i w jej ramach np. godzą w nasze życie, własność, stosują wyzysk i ucisk. Niezwykle ważnym zadaniem prawa jest w tym przypadku wyznaczenie odpowiednich granic między kolidującymi ze sobą sferami wolności (wolność wobec innych niż państwo podmiotów, grup czy sił, inaczej wolność wobec innych). Jak wspomniałem, pojęciu wolności próbuje się nadać szerszy zakres znaczeniowy, niż ten jaki został tu zarysowany, wprowadzając kategorię wolności „do”. Twierdzi się, że skoro obywatele będą mieli większy dostęp do dóbr, wyższe płace, emerytury czy inne świadczenia, to zapewni się im w ten sposób większą wolność, a wolność „do” służy też w ten sposób do poszerzeniu wolności „od”. Często jednak wolność „do” wcale nie służy poszerzeniu stanu wolności „od”. Dla przykładu, w praktyce poszerzenie i umocnienie bezpieczeństwa obywateli, a więc wolność  „do” bezpiecznej egzystencji, wcale nie następuje poprzez powiększenie sfery wolności „od” nakazów i zakazów, a wręcz przeciwnie odbywa się za cenę właśnie ograniczenia zakresu tej wolności przez prawodawcę. Z historii znane są przykłady systemów autorytarnych zapewniających stosunkowo wysoki standard bytowy obywateli, przez dostarczenie im chleba i igrzysk, przy jednoczesnym zasadniczym ograniczeniu ich swobód osobistych, politycznych, ekonomicznych czy społecznych. Oznacza to, że wolność dostępu do chleba i igrzysk wcale nie musi prowadzić do wykluczenia autorytaryzmu i eliminowania restrykcji w sferze wolności „od”, dotyczących zarówno kwestii osobistych i politycznych, ale także i gospodarczych. Tak zresztą był pomyślany socjalizm, gwarantujący prawo do pracy (zapewniający wszystkim pracę) oraz szereg świadczeń socjalnych i edukacyjnych - co prawda na stosunkowo niskim poziomie, ale jednak - za cenę ograniczenia wolności osobistych i politycznych, a także gospodarczych, przez upaństwowienie przedsiębiorstw, wprowadzenie systemu nakazowo-rozdzielczego i eliminację działania praw rynku. Rozwijana więc w nim była wolność „do”, przy jednoczesnym gwałceniu wolności „od”, a więc po prostu wolności.

Pojęcie, regulacja prawna, ideologia i praktyka wolności wykazują szereg swoistości w obszarze prawa pracy, głównie z tego względu, że osią tego prawa są relacje między pracownikami a pracodawcami, tj. indywidualne i zbiorowe stosunki pracy. Punktem wyjścia jest tu wolność w zakresie nawiązywania tych stosunków, wyrażająca się w zasadzie autonomii woli stron oraz wolności umów, zapewniających ich stronom formalnie nie tylko wolność decyzji, ale i równość  w tym zakresie. Znana jest przy tym teza, że prawna wolność jaką w tym obszarze mają pracownicy zderza się z ich faktycznym brakiem wolności z uwagi na ich słabszą pozycję ekonomiczną, która uwidacznia się zwłaszcza w warunkach strukturalnego bezrobocia, w sytuacji, w której nie tylko są wolni od feudalnych nakazów i zakazów, ale „wolni” są także od środków produkcji, a więc zmuszeni są do podejmowania pracy najemnej na warunkach dyktowanych im przez pracodawców. Dla likwidacji istniejącej tu faktycznej nierówności i tym samym korzystania z wolności stworzone zostało prawo pracy, które nałożyło i nakłada na pracodawców szereg różnorodnych powinności (nakazów i zakazów) w interesie słabszej strony stosunku pracy (pracownika), i tym samym ogranicza zakres wolności pracodawców („od” państwowych restrykcji), w tym zwłaszcza wolności prowadzenia działalności gospodarczej. We wskazanym aspekcie pracodawca podlega większym ograniczeniom niż pracownik i skutkiem tego można twierdzić, że jest mniej wolny. Z drugiej strony wszakże pracownik jest w szczególności zobowiązany do wykonywania poleceń pracodawcy, co oznacza, że jego wolność w zakresie czasu, miejsca i sposobu wykonywania pracy jest zasadniczo ograniczona. W stosunkach pracy ograniczenia wolności dotyczą zatem obu jego stron i są w sposób szczególnie zawiły od siebie wzajemnie uzależnione. Pojawia się tu pytanie, czy i jak w stosunkach pracy ograniczenia wolności stron mają być minimalizowane, a więc czy i jak powinno się poszerzać zakres wolności zarówno pracowników (np. pracownicy autonomiczni) jak i pracodawców (np. redukcja obowiązków małych i średnich pracodawców).

Przyjmując, że w stosunkach pracy istnieje wolność „do”, która obok wolności „od” przysługuje pracownikowi, należałoby dojść do wniosku, że poszerzanie zakresu powinności pracodawcy względem pracownika oznacza powiększenie wolności tego ostatniego, obok wolności „od” o większą wolność „do” (np. do wyższych wynagrodzeń i innych świadczeń). W imię więc hasła wolności, które jest najbardziej chwytliwe, można domagać się nie tylko ograniczenia obowiązków pracownika, ale także poszerzenia powinności pracodawców, które w dużej mierze wyrażają się w formie określonych uprawnień pracownika względem drugiej strony stosunku pracy. Tak rozumiana wolność pracowników to w dużej mierze ograniczenie wolności pracodawców, zwłaszcza ich wolności gospodarowania. Lepiej zatem w tym kontekście mówić o wolności pracowników rozumianej jako wolność „od” (od niedopuszczalnej ingerencji pracodawcy) i o ich uprawnieniach względem pracodawcy, a nie o wolności „do” określonych działań pracodawcy.

Na tle regulacji konstytucyjnych istnieje wyraźne pojęciowe odróżnienie wolności pracy (wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz miejsca pracy) od prawa do pracy, według niektórych istniejącego jakkolwiek nie wysłowionego expressis verbis w Konstytucji RP. Praca jest określonym dobrem i dzięki jej zapewnieniu możliwe jest realizowanie różnych form wolności. W istocie wszakże wskutek wprowadzenia kategorii wolności „do” samo zapewnienie pracy jawi się jako wolność („do”), co może prowadzić do wniosku, że wolność pracy obejmuje także prawo do pracy. Gwarantując pracę nie musimy się wtedy martwić o to, że czynimy to także stosując przymus jej podejmowania i wykonywania.Widać na tym przykładzie, że kategoria wolności „do” prowadzi do pomieszania z poplątaniem, choć może być użyteczna w walce politycznej. Jest tak, bo nikt nie chce się przyznać, że jest przeciwnikiem wolności. By dowieść tego wbrew rzeczywistym intencjom wystarczy nieraz zmienić jedynie znaczenie słów.

Walerian Sanetra

Odbiór osobisty 0 zł
Kurier 14 zł
Darmowa dostawa od 250 zł
Darmowa dostawa w Klubie Książki dla zamówień od 200 zł