Best prices Special offers for members of the PWE book club The cheapest delivery

Journal of Marketing and Market Studies 8/2018

ISSN: 1231-7853
Pages: 40
Publication date: 2018
Place publication: Warszawa
Binding: paperback
Format: A4
Article price
As file to download
Buy article
Price of the magazine number
Prenumerata roczna 2020 (12 kolejnych numerów)
169.00 €
169.00 €
From number:
Prenumerata półroczna 2020 (6 kolejnych numerów)
85.00 €
85.00 €
From number:

Marketing i Rynek nr 8/2018

Rok XXV nr 8 (sierpień) ISSN 1231-7853


Spis treści/Content list




Czy postrzeganie luksusu zależy od rynku? Wyniki międzynarodowych badań konsumenckich

Beata Stępień

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu/The Poznań University of Economics and Business


Henryk Mruk

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu/The Poznań University of Economics and Business

Konsumenci dóbr luksusowych, kupując to samo w skali świata, kierują się często różnymi motywacjami i wyobrażeniami na temat wartości i znaczenia luksusu. Celem artykułu jest identyfikacja przejawów i przyczyn zróżnicowania postrzegania luksusu przez konsumentów pochodzących z tzw. młodych, rozwijających się rynków luksusu (z Polski, Turcji, Arabii Saudyjskiej i Portugalii) w porównaniu z opiniami konsumentów niemieckich (zaliczanych do tzw. starej kolebki luksusu). Bazą dla analizy są wyniki międzynarodowych ankietowych badań konsumenckich badających percepcję luksusu. Z przeprowadzonych analiz wynika, że podobieństwo psychograficzne konsumentów różnicuje percepcję luksusu w większym stopniu niż miejsce zamieszkania, wiek, płeć, wykształcenie czy rozporządzalny dochód.


Słowa kluczowe: dobra luksusowe, wartość luksusu, percepcja wartości, różnice kulturowe w postrzeganiu wartości


Does the perception of luxury depend on the market? Results of the international consumer survey


Consumers of luxury goods buying the same in the world are often driven by different motivations and ideas about the value and importance of luxury. The aim of the article is to identify the manifestations and causes of diversification of the perception of luxury by consumers coming from the so-called young, growing luxury markets (from Poland, Turkey, Saudi Arabia and Portugal) in comparison with opinions of German consumers (coming from the old luxury market). The basis for the analysis are the results of international consumer survey surveys examining the perception of luxury. The analyzes show that the psychographic similarity of consumers differentiates the perception of luxury to a greater extent than place of residence, age, sex, education or disposable income.


Keywords: luxury goods, value of luxury, perception of values, cultural differences in perceiving values


Bibliografia/ References
Alserhan, B.A., Bataineh, M.K, Halkias, D. i Komodromos, M. (2014). Measuring Luxury Brand Consumption and Female Consumers’ Religiosity in the UAE. Journal of Developmental Entrepreneurship, 19 (2).
Amatulli, C., Guido, G. i Nataraajan, R. (2015). Luxury Purchasing among Older Consumers: Exploring Inferences about Cognitive Age, Status, and Style Motivations. Journal of Business Research, 68 (9), 1945–1952.
Bain & Company (2017). The Global Personal Luxury Goods Market Holds Steady At €249 Billion Amid Geopolitical Uncertainty. Pozyskano z:
Bronfenbrenner, U. i Ceci, S.J. (1994). Nature-nurture Reconceptualized in Developmental Perspective: A Bioecological Model. Psychological Review, 101 (4), 568–586.
Chandon, J.L., Laurent, G. i Valette-Florence, P. (2016). Pursuing the Concept of Luxury: Introduction to the JBR Special Issue on “Luxury Marketing from Tradition to Innovation”. Journal of Business Research, 69 (1). 
Chevalier, M. i Mazzalovo, G. (2008). Luxury Brand Management: A World of Privilege. Singapore: Wiley.
Cleveland, M., Papadopoulos, N. i Laroche, M. (2011). Identity, Demographics, and Consumer Behaviors: International Market Segmentation across Product Categories. International Marketing Review, 28 (3), 244–266.
Cristini, H., Kauppinen-Räisänen, H., Barthod-Prothade, M. i Woodside, M. (2017). Toward a General Theory of Luxury: Advancing from Workbench Definitions and Theoretical Transformations. Journal of Business Research, 70, 101–107. 
De Mooij, M. (2014). Global Marketing and Advertising: Understanding Cultural Paradoxes. Thousand Oaks: Sage.
Deloitte (2017). Global Powers of Luxury Goods 2017: The New Luxury Consumer. Deloitte, 1–52.
Dubois, B., Laurent, G. i Czellar, S. (2001). Consumer Rapport to Luxury: Analyzing Complex and Ambivalent Attitudes. Consumer Research Working Paper, (736), HEC, Jouy-en-Josas.
Euromonitor International (2015). The Rise of Luxury Spending and High Income Earners in Emerging Markets. Pozyskano z:
Hall, E.T. i Hall, M.R. (1990). Understanding Cultural Differences: Germans, French and Americans. Boston: Intercultural Press.
Hofstede, G. (2001). Culture’s Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions, and Organizations across Nations. Thousand Oaks: Sage.
Kahle, L.R. i Xie, G. (2008). Social Values in Consumer Psychology. W: C.P. Haugtvedt, P.M. Herr i F.R. Kardes (red.), Handbook of Consumer Psychology (659–681). New York: Psychology Press, Taylor & Francis.
Kapferer, J.-N. (1997). Managing Luxury Brands. Journal of Brand Management, (4), 251–260.
Kapferer, J.-N. i Bastien, V. (2009). The Specificity of Luxury Management: Turning Marketing Upside Down. Journal of Brand Management, 16 (5–6), 311–322.
Kuang-peng, H., Chen, A.H., Peng, N., Hackley, C. i Rungpaka, A.T. (2011). Antecedents of Luxury Brand Purchase Intention. The Journal of Product and Brand Management, 20 (6), 457–467.
Leroi-Werelds, S., Streukens, S., Brady, M.K. i Swinnen, G. (2014). Assessing the Value of Commonly Used Methods for Measuring Customer Value: A Multi-setting Empirical Study. Journal of the Academy of Marketing Science, 42 (4), 430–451. 
Li, G. i Kambele, Z. (2012). Luxury Fashion Brand Consumers in China: Perceived Value, Fashion Lifestyle, and Willingness to Pay. Journal of Business Research, 65 (10), 1516–1522.
O’Cass, A. i Frost, H. (2002). Status Brands: Examining the Effects of Non-product Brand Associations on Status and Conspicuous Consumption. Journal of Product & Brand Management, 11 (2), 67–88.
Okonkwo, U. (2016). Luxury Fashion Branding: Trends, Tactics, Techniques. Springer.
Pura, M. (2005). Linking Perceived Value and Loyalty in Location-Based Mobile Services. Managing Service Quality, 15 (6), 509–538.
Roux, E., Tafani, E. i Vigneron, F. (2017). Values Associated with Luxury Brand Consumption and the Role of Gender. Journal of Business Research, 71.
Sánchez-Fernández, R. i Iniesta-Bonillo, M.A. (2006). Consumer Perception of Value: Literature Review and a New Conceptual Framework. Journal of Consumer Satisfaction, Dissatisfaction and Complaining Behavior, 19, 40–58.
Schade, M., Hegner, S., Hortsmann, F. i Brinkmann, N. (2016). The Impact of Attitude Functions on Luxury Brand Consumption: An Age-based Group Comparison. Journal of Business Research, 69 (1), 314–322. 
Sheth, J.N., Newman, B.I. i Gross, B.L. (1991). Why We Buy What We Buy: A Theory of Consumption Values. Journal of Business Research, 22 (2), 159–170.
Shukla, P. (2010). Status Consumption in Cross-national Context. Socio-psychological, Brand and Situational Antecedents. International Marketing Review, 27, 108–129.
Shukla, P. i Purani, K. (2012). Comparing the Importance of Luxury Value Perceptions in Cross-national Contexts. Journal of Business Research, 65 (10), 1417–1424.
Smith, J.B. i Colgate, M. (2007). Customer Value Creation: A Practical Framework. Journal of Marketing Theory and Practice, 15 (1), 7–23.
Stępień, B. (2017). In Search of Apprehending Customers’ Value Perception. International Journal of Management and Economics, 53 (1), 99–117.
Stokburger-Sauer, N.E. i Teichmann, K. (2013). Is Luxury Just a Female Thing? The Role of Gender in Luxury Brand Consumption. Journal of Business Research, 66 (7), 889–896.
Teimourpour, B. i Heidarzadeh Hanzaee, K. (2011). The Impact of Culture on Luxury Consumption Behaviour among Iranian Consumers. Journal of Islamic Marketing, 2 (3), 309–328. 
Teimourpour, B. i Heidarzadeh Hanzaee, K. (2014). An Analysis of Muslims’ Luxury Market in Iran. Journal of Islamic Marketing, 5 (2), 198–209. 
Trompenaars, F. i Hampden-Turner, C. (1998). Riding the Wave of Culture: Understanding Cultural Diversity in Business. New York: McGraw-Hill.
Vargo, S.L. i Lusch, R.F. (2004). Evolving to a New Dominant Logic for Marketing. Journal of Marketing, 68, 1–17.
Vigneron, F. i Johnson, L.W. (1999). A Review and a Conceptual Framework of Prestige-Seeking Consumer Behavior. Academy of Marketing Science Review, (1), 1–15.
Vigneron, F. i Johnson, L. (2004). Measuring Perceptions of Brand Luxury. Journal of Brand Management, 11 (6), 484–506.
Wang, Y., Lo, H.P., Chi, R. i Yang, Y. (2004). An Integrated Framework for Customer Value and Customer-Relationship-Management Performance: A Customer-based Perspective from China. Managing Service Quality, 14 (2–3), 169–182.
Wiedmann, K.P., Hennigs, N. i Siebels, A. (2009). Value-based Segmentation of Luxury Consumption Behavior. Psychology & Marketing, 26 (7), 625–651.
Wong, A., Chung,Y. i Zaichkowsky, J.L. (1999). Understanding Luxury Brands in Hong Kong. European Advances in Consumer Research, (4), 310–316.
Woodall, T. (2003). Conceptualising “Value for the Customer”: An Attributional, Structural and Dispositional Analysis. Academy of Marketing Science Review, (12), 1–42.
Zeithaml, A (1988). Consumer Perceptions of Price, Quality, and Value: A Means-end Model and Synthesis of Evidence. Journal of Marketing, 52, 2–22.
Zhan, L. i He, Y. (2012). Understanding Luxury Consumption in China: Consumer Perceptions of Best-known Brands. Journal of Business Research, 65 (10), 1452–1460.


Komunikacja marketingowa w erze cyfrowej. Marketing 4.0

Luiza Skrobich

Politechnika Częstochowska/ Czestochowa University of Technology

Komunikacja marketingowa przedsiębiorstw z interesariuszami w erze gospodarki cyfrowej nabrała mocniejszej dynamiki i innego kształtu. Artykuł prezentuje trzy główne trendy, które przyczyniły się do tego zjawiska, a także przedstawia nowe możliwości komunikacji przedsiębiorstw z docelowym audytorium. Autorka dokonała klasyfikacji artykułów naukowych ze względu na cel wykorzystania technik i narzędzi komunikacji marketingowej w świetle koncepcji Marketingu 4.0. Okazuje się bowiem, że każdy rozpatrywany element służy w głównej mierze tylko wybranym celom marketingowym, marketerzy powinni zatem dokładnie określić cele podejmowanych działań marketingowych, aby odpowiednio dobrać do nich techniki i narzędzia komunikacji z odbiorcami.


Słowa kluczowe: era cyfrowa, Marketing 4.0, ścieżka zakupowa klienta


Marketing communication in the digital era. Marketing 4.0


Marketing communication of enterprises with stakeholders in the era of the digital economy has gained stronger dynamics and a different shape. This article presents three main trends that have contributed to this phenomenon, as well as presents new opportunities for communication of enterprises with the target auditorium. The author has classified the scientific articles due to the purpose of using marketing communication techniques and tools in the light of the Marketing 4.0 concept. It turns out that each analysed element is mainly used only for selected marketing purposes, so marketers should precisely define the objectives of marketing activities undertaken in order to properly select the techniques and tools for communication with the recipients.


Keywords: digital age, Marketing 4.0, client's purchase path


Bibliografia/ References
Abdallah Alalwan, A., Rana, N.P., Dwivedi Y.K. i Algharabat, R. (2017). Social Media in Marketing: A Review and Analysis of the Existing Literature. Telematics and Informatics, 34 (7), 177–1190.
Chen, S. (2015). Multichannel Marketing: A Generalized Framework, and the Antecedents and Consequences of Its Implementation. Pozyskano z: (10.04.18).
Content Marketing Institute (2015). What Is Content Marketing?. Pozyskano z: (05.04.18).
Golińska, W. (2016). Wykorzystanie content marketingu w biznesie. Journal of Modern Management Process, 1 (2), 92–101.
Grzegory, M. (2011). Serwisy społecznościowe jako narzędzie marketingowe. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego Studia Informatica, 656 (28), 35–47.
Hamid, M. i Kuppusamy, M. (2017). Gamification Implementation in Service Marketing: A Literature Review. Electronic Journal of Business & Management, 2 (1), 38–50.
Hofacker, C.F., Ruyter, K., Lurie, N.H., Manchanda, P. i Donaldson, J. (2016). Gamification and Mobile Marketing Effectiveness. Journal of Interactive Marketing, 34, 25–36.
Iankovaa, S., Daviesb, I., Archer-Brownc, C., Marderd, B. i Yaue, A. (2018). A Comparison of Social Media Marketing between B2B, B2C and Mixed Business Models. Industrial Marketing Management, 1–11.
Jasiulewicz, A. (2015). Aplikacje mobilne jako innowacja marketingowa. Marketing i Rynek, (8), 224–232.
Kopecka-Piech, K. (2013). Aplikacje mobilne: innowacyjność, sytuacyjność i personalizacja komunikacji marketingowej i wizerunkowej. Nowe Media. Studia i Rozprawy, (4), 11–30.
Kotler, P., Kartajaya, H. i Setiawan, I. (2017). Marketing 4.0 — Era Cyfrowa. Warszawa: MT Biznes.
Kushwaha, T. i Shankar, V. (2013). Are Multichannel Customers Really More Valuable? The Moderating Role of Product Category Characteristics. Journal of Marketing, 77 (4), 67–85.
Lacka, E. i Chong, A. (2016). Usability Perspective on Social Media Sites' Adoption in the B2B Context. Industrial Marketing Management, 54, 80–91.
Misirlis, N. i Vlachopoulou, M. (2018). Social Media Metrics and Analytics in Marketing — S3M: A Mapping Literature Review. International Journal of Information Management, 38, 270–276.
Moise, D. i Cruceru, A.F. (2014). The Use of Gamification in Events Marketing. International Journal of Economic Practices and Theories, 4 (2), 185–190.
Rybak, A. (2015). E-commerce a wielokanałowa strategia marketingowa. Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy, 44 (4, cz. 2), 166–176.
Sadowska, E. (2013). Marketing mobilny a komunikacja marketingowa. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, (140), 122–132.
Sitarski, K., Ścibisz, M. i Pięta, S. (2016). Wykorzystanie koncepcji marketingu treści w polskich przedsiębiorstwach — wyniki badań. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, (281), 168–178.
Skrobich, L. (2016). Content marketing jako jeden z kluczowych elementów nowoczesnej strategii marketingowej. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, (22), 84–92.
Sobolewska, S. (2017). Aplikacje mobilne w procesie przepływu informacji między przedsiębiorstwem a klientem. Roczniki Kolegium Analiz Ekonomicznych. Szkoła Główna Handlowa, (44), 99–109.
Tarczydło, B. (2014). Content marketing w budowaniu wizerunku marki w sieci: studium przypadku. Problemy Zarządzania, Finansów i Marketingu, (36), 343–354.
Turoń, K. i Juzek, M. (2015). Content marketing — koncepcja marketingu alternatywnego na przykładzie firm kurierskich. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Transport, 87 (1929), 87–94.
Weinberg, B.D., Salvatore, P. i Guinan, P.J. (2007). Multichannel Marketing: Mindset and Program Development. Business Horizons, (50), 385–394.
Widawska-Stanisz, A. (2014). Gamification as a New Trend in Marketing. Marketing i Zarządzanie Innowacjami, (4), 57–64.
Wyrwisz, J. (2017). Komunikacja marketingowa wobec digitalizacji procesów rynkowych. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. Administracja i Zarządzanie, (112), 43–53.
Ziółkowska, B. (2011). Infrastrukturalna i instrumentalna rola IT w funkcjonowaniu przedsiębiorstw w erze wiedzy. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, (1), 19–28.


Funkcje symbolicznej konsumpcji marek

Dariusz Drążkowski

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu/ Adama Mickiewicz University Poznań

W artykule omówiono funkcje symbolicznej konsumpcji dla wartości marki. Celem artykułu jest pokazanie, dzięki jakim właściwościom i w jaki sposób marki mogą pełnić wymienione funkcje. Opisano trzy podstawowe funkcje konsumpcji symbolicznej: tożsamościową, ekspresyjną i kompensacyjną. Następnie dokonano analizy pojęcia marki i wartości marki w kontekście konsumpcji symbolicznej. Finalnie przedstawiono wyniki badań pokazujących, jak marki mogą realizować potrzeby konsumenta w ramach omawianych trzech funkcji symbolicznej konsumpcji. Dzięki integracji przedstawionego podejścia teoretycznego z opisanymi wynikami badań czytelnik może uzyskać wgląd w mechanizmy kierujące wpływem marek na zaspakajanie potrzeb konsumenta.


Słowa kluczowe: symboliczna konsumpcja, wartość marki, tożsamość ekspresja, kompensacja


Symbolic function of the brand consumption


The article discusses the functions of symbolic consumption for brand value. The aim of this article is to show how brands can perform these functions. Three basic functions of symbolic consumption - identity, expression and compensation – were described. The concept of brand and brand value was then analysed in the context of symbolic consumption. Finally, the results of studies showing how brands can meet consumer needs within the framework of these three functions of symbolic consumption were presented. By integrating the described theoretical approach with the discussed research results, the Reader will be able to gain an insight into the mechanisms that influence brands to satisfy consumer needs.


Keywords: symbolic consumption, brand value, identity, expression, compensation


Bibliografia/ References
Aaker, J.L. (1997). Dimensions of Brand Personality. Journal of Marketing Research, 34 (3), 347–356. 
Allen, C.T., Fournier, S. i Miller, F. (2008). Brands and Their Meaning Makers. Handbook of Consumer Psychology. W: C.P. Haugtvedt, P.M. Herr i F.R. Kardes (red.), Handbook of Consumer Psychology (781–822). New York: Erlbaum. 
Angel, J.W. (2012). A Unified Theory of Consumer Response to Self-Concept Threat. Rozprawa doktorska. University of Washington. 
Bearden, W.O. i Etzel, M.J. (1982). Reference Group Influence on Product and Brand Purchase Decisions. Journal of Consumer Research, 9 (2), 183–194.
Belk, R.W. (1988) Possessions and the Extended Self. Journal of Consumer Research, 15 (2), 139–168. 
Belk, R.W., Bahn, K.D. i Mayer, R.N. (1982). Developmental Recognition of Consumption Symbolism. Journal of Consumer Research, 9 (1), 4–17. 
Bhat, S. i Reddy, S.K. (1998). Symbolic and Functional Positioning of Brands. Journal of Consumer Marketing, 15 (1), 32–43.
Braun, O.L. i Wicklund, R.A. (1989). Psychological Antecedents of Conspicuous Consumption. Journal of Economic Psychology, 10 (2), 161–187. 
Dittmar, H. (1992). Perceived Material Wealth and First Impressions. British Journal of Social Psychology, 31 (4), 379–392. 
Dittmar, H. (2007). Consumer Culture, Identity and Well-being: The Search for the Good Life and the Body Perfect. Psychology Press. 
Drążkowski, D., Chełmicka, M., Trepanowski, R., Kordyla, D. i Kwiatkowska, D. (2016). Społeczne konsekwencje rozszerzenia marki kobiecej na męskich konsumentów. Referat na: V Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Psychologia – Konsumpcja – Jakość Życia. W świecie wartości niedostatku i nadmiaru”. Gdańsk.
Elliott, R. i Wattanasuwan, K. (1998). Brands as Symbolic Resources for the Construction of Identity. International Journal of Advertising, 17 (2), 131–144.
Escalas, J.E. (2004). Imagine Yourself in the Product: Mental Simulation, Narrative Transportation, and Persuasion. Journal of Advertising, 33 (2), 37–48. 
Escalas, J.E. i Bettman, J.R. (2003). You Are What They Eat: The Influence of Reference Groups on Consumers’ Connections to Brands. Journal of Consumer Psychology, 13 (3), 339–348. 
Escalas, J.E. i Bettman, J.R. (2005). Self-construal, Reference Groups, and Brand Meaning. Journal of Consumer Research, 32, 378–389. 
Fąferek, K., Drążkowski, D., Skiba, A., Szkutnik, W., Śliwińska, K. i Żudro, K. (2016). Społeczne koszty ponoszone przez konsumentów podróbek znanych marek. Referat na: Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Psychologia – Konsumpcja – Jakość Życia. W świecie wartości niedostatku i nadmiaru”. Gdańsk.
Fournier, S. (1998). Consumers and Their Brands: Developing Relationship Theory in Consumer Research. Journal of Consumer Research, 24 (4), 343–353.
Freitas, A., Kaiser, S., Chandler, D.J., Hall, D.C., Kim, J.W. i Hammidi, T. (1997). Appearance Management as Border Construction: Least Favorite Clothing, Group Distancing, and Identity Not! Sociological Inquiry, 67 (3), 323–335.
Gao, L., Wheeler, S.C. i Shiv, B. (2009) The “Shaken Self”: Product Choices as a Means of Restoring Self-View Confidence. Journal of Consumer Research, 36 (1), 29–38. 
Gorbaniuk, O. i Stachoń-Wójcik, M. (2011). Zgodność obrazu siebie i wizerunku konsumenta-wartość predykcyjna różnych metod pomiaru kongruencji. Marketing i Rynek, (6), 17–26.
Górnik-Durose, M. (2002). Psychologiczne aspekty posiadania: między instrumentalnością a społeczną użytecznością dóbr materialnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. 
Górnik-Durose, M. (2010). Kupowanie rzeczy, kupowanie doświadczeń – nowe zjawiska w zachowaniach konsumenckich. W: M. Goszczyńska i M. Górnik-Durose (red.), Psychologiczne uwarunkowania zachowań ekonomicznych. Przedsiębiorczość – Pieniądze – Konsumpcja (209–234). Warszawa: Difin. 
Hamilton, K. (2012). Low-income Families and Coping through Brands: Inclusion or Stigma? Sociology, 46 (1), 74–90. 
Han, Y.J., Nunes, J.C. i Drèze, X. (2010). Signaling Status with Luxury Goods: The Role of Brand Prominence. Journal of Marketing, 74 (4), 15–30. 
Holt, D.B. (1997). Poststructuralist Lifestyle Analysis: Conceptualizing the Social Patterning of Consumption in Postmodernity. Journal of Consumer Research, 23 (4), 326–350. 
Hyatt, E.M. (1992). Consumer Stereotyping: The Cognitive Bases of the Social Symbolism of Products. Advances in Consumer Research, 19 (1), 299–303. 
Ivanic, A.S. (2015). Status Has Its Privileges: The Psychological Benefit of Status-Reinforcing Behaviors. Psychology & Marketing, 32 (7), 697–708. 
James, W. (2002). Psychologia. Kurs skrócony. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 
Keller, K.L. (1993). Conceptualizing, Measuring, and Managing Customer-based Brand Equity. The Journal of Marketing, 57 (1), 1–22. 
Keller, K.L. (2003). Brand Synthesis: The Multidimensionality of Brand Knowledge. Journal of Consumer Research, 29 (4), 595–600.
Kleine, S.S., Kleine III, R.E. i Allen, C.T. (1995). How is a Possession "Me" or "Not Me"? Characterizing Types and an Antecedent of Material Possession Attachment. Journal of Consumer Research, 22 (3), 327–343. 
Lee, D.H. (1990). Symbolic Interactionism: Some Implications for Consumer Self-concept and Product Symbolism Research. Advances in Consumer Research, 17 (1), 386–393. 
Lee, J. i Shrum L.J. (2013). Self-Threats and Consumption. W: R. Belk i A.R. Ruvio (red.), Identity and Consumption. New York: Routledge. 
Levy, S.J. (1959). Symbols for Sale. Harvard Business Review, 37, 117–124. 
Loveland, K.E., Smeesters, D. i Mandel, N. (2010). Still Preoccupied with 1995: The Need to Belong and Preference for Nostalgic Products. Journal of Consumer Research, 37, 393–408. 
Markus, H.R. i Nurius, P. (1986). Possible Selves. American Psychologist, 41, 954–969. 
McClure, S.M., Li, J., Tomlin, D., Cypert, K.S., Montague, L.M. i Montague, P.R. (2004). Neural Correlates of Behavioral Preference for Culturally Familiar Drinks. Neuron, 44, 379–387. 
McCracken, G.D. (2005). Culture and Consumption. Indiana University Press. 
McCracken, G.D. i Roth, V.J. (1989). Does Clothing Have a Code? Empirical Findings and Theoretical Implications in the Study of Clothing as a Means of Communication. International Journal of Research in Marketing, 6 (1), 13–33. 
Mead, N.L., Baumeister, R.F., Stillman, T.F., Rawn, C.D. i Vohs, K.D. (2011). Social Exclusion Causes People to Spend and Consume Strategically in the Service of Affiliation. Journal of Consumer Research, 37 (5), 902–919. 
Melosik, Z. (1995). Postmodernistyczne kontrowersje wokół edukacji. Poznań–Toruń: Edytor. 
Muniz Jr, A.M. i O’Guinn, T.C. (2001). Brand Community. Journal of Consumer Research, 27 (4), 412–432. 
Paluchowski, W.J. i Okarma, A. (2004). Kompensacyjna funkcja symbolicznej konsumpcji. W: W.J. Paluchowski i G. Bartkowiak (red.), Psychologia a promocja: Zachowania konsumentów (223–250). Poznań: Wydawnictwo Rys. 
Pan, C., Pettit, N.C., Sivanathan, N. i Blader, S.L. (2014). Low‐status Aversion: The Effect of Self‐threat on Willingness to Buy and Sell. Journal of Applied Social Psychology, 44, 708–716. 
Park, C.W., Jaworski, B.J., Maclnnis, D.J. (1986). Strategic Brand Concept-Image Management. The Journal of Marketing, 50 (4), 135–145. 
Park, J.K. i John, D.R. (2010). Got to Get You into My Life: Do Brand Personalities Rub off on Consumers? Journal of Consumer Research, 37 (4), 665–669. 
Razmus, W. i Łaguna, M. (2014). Heineken czy Żubr? Znaczenie pozaproduktowych właściwości marek produktów spożywczych. Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, (11), 195–203. 
Raghunathan, R., Pham, M.T. i Corfman, K.P. (2006). Informational Properties of Anxiety and Sadness, and Displaced Coping. Journal of Consumer Research, 32 (4), 596–601. 
Sirgy, M.J. (1982). Self-concept in Consumer Behavior: A Critical Review. Journal of Consumer Research, 9 (3), 287-300. 
Stasiakiewicz, M. (1999). Człowiek w świecie reklamy. Źródła psychologicznych zagrożeń. W: S. Kowalik i H. Sęk (red.), Psychologiczny kontekst problemów społecznych (107–126). Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora. 
Stasiuk, K. i Maison, D. (2014). Psychologia konsumenta. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. 
Sundie, J.M., Kenrick, D.T., Griskevicius, V., Tybur, J.M., Vohs, K.D. i Beal, D.J. (2011). Peacocks, Porsches, and Thorstein Veblen: Conspicuous Consumption as a Sexual Signaling System. Journal of Personality and Social Psychology, 100, 664–680.
Swaminathan, V., Page, K.L. i Gürhan-Canli, Z. (2007). “My” Brand or “Our” Brand The Effects of Brand Relationship Dimensions and Self-Construal on Brand Evaluations. Journal of Consumer Research, 34 (2), 248–259. 
Townsend, C. i Sood, S. (2012). Self-affirmation through the Choice of Highly Aesthetic Products. Journal of Consumer Research, 39 (2), 415–428. 
Wallace, E., Buil, I. i de Chernatony, L. (2014). Consumer Engagement with Self-expressive Brands: Brand Love and WOM Outcomes. Journal of Product & Brand Management, 23, 33–42.
Wicklund, R.A. i Gollwitzer, P.M. (1981). Symbolic Self-Completion, Attempted Influence, and Self-Deprecation. Basic and Applied Social Psychology, 2 (2), 89–114. 
Wilcox, K., Kim, H.M. i Sen, S. (2009). Why Do Consumers Buy Counterfeit Luxury Brands? Journal of Marketing Research, 46, 247–259.
White, K., Argo, J.J. i Sengupta, J. (2012). Dissociative versus Associative Responses to Social Identity Threat: The Role of Consumer Self-Construal. Journal of Consumer Research, 39 (4), 704–719. 
Zadłużna, E. i Paluchowski, W.J. (2004). Konsumpcja symboliczna i jej znaczenie. W: W.J. Paluchowski i G. Bartkowiak (red.), Psychologia a promocja: Zachowania konsumentów (115–162). Poznań: Wydawnictwo Rys. 
Zawadzka, A.M. (2006). Dlaczego przywiązujemy się do marki? Gdańsk: GWP.


Marketing w praktyce


Kompatybilność jako warunek kooperacji międzynarodowej w warunkach Przemysłu 4.0. Przyczynek do dyskusji nad wyzwaniami związanymi z czwartą rewolucją przemysłową oraz internacjonalizacją

Marta Götz

Akademia Finansów i Biznesu Vistula /Vistula University


Barbara Jankowska

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu/ Adama Mickiewicz University Poznań

Czwarta rewolucja przemysłowa osadzona w kontekście globalizacji jest źródłem nowych wyzwań oraz zagrożeń dla przedsiębiorstw. Jednocześnie w literaturze wskazuje się, że może ona być szansą na poprawę konkurencyjności przedsiębiorstw i w efekcie szerszą i głębszą internacjonalizację poprzez wykorzystanie współpracy z partnerami zagranicznymi. Warunkiem koniecznym spełnienia się tego optymistycznego scenariusza jest występowanie kompatybilności pomiędzy partnerami układu kooperacyjnego. Celem artykułu jest wypracowanie ram analitycznych do badania kompatybilności jako warunku dla współpracy międzynarodowej przedsiębiorstw w czasach czwartej rewolucji przemysłowej. W artykule, odwołując się do szeroko pojętej teorii konkurencyjności międzynarodowej oraz wybranych zagadnień dotyczących Przemysłu 4.0, zaprezentowano schemat postępowania badawczego, które pozwoliłoby na diagnozę zdolności przedsiębiorstwa do kontynuowania współpracy z partnerami zagranicznymi w warunkach Przemysłu 4.0. Rozważaniom konceptualnym i metodycznym towarzyszy prezentacja dotychczasowych doświadczeń Niemiec i niemieckich przedsiębiorstw oraz Polski i polskich przedsiębiorstw w zakresie wdrażania rozwiązań Przemysłu 4.0. Wybór niemiecko-polskiego kontekstu nie był przypadkowy. Przedsiębiorstwa z obu krajów są dla siebie ważnymi partnerami biznesowymi, a Niemcy są jednymi z liderów w zakresie wdrażania rozwiązań Przemysłu 4.0.


Słowa kluczowe: czwarta rewolucja przemysłowa, współpraca, internacjonalizacja, badania ankietowe, Polska, Niemcy


Compatibility as the pre-requisite for transnational cooperation in the realm of Industry 4.0. A contribution to the discussion on the challenges related to the fourth industrial revolution and internationalization


The fourth industrial revolution generates new opportunities and threats for companies. Nevertheless, the literature provides quite positive perception of this phenomenon since it is recognized as a chance to improve international competitiveness of companies and their involvement in cooperative forms of internationalisation. The optimistic scenario calls for compatibility among business partners. The goal of this paper is to propose the analytical framework for future empirical research among companies focused on compatibility as the pre-requisite for international business co-operation in the context of the fourth industrial revolution. The discussion in the paper is embedded in the theory of international competitiveness and selected aspect of Industry 4.0. The result of investigation is methodological in nature since it is the proposed approach and scheme explaining how to conduct the primary research and assess the ability of companies to cooperate with foreign business partners in times of fourth industrial revolution. Conceptual considerations in the paper are accompanied by the presentation of literature studies on Germany, German enterprises, Poland and Polish enterprises and their implementation and absorption of Industry 4.0 solutions. The focus on German-Polish context is purposeful since companies from both countries are business partners and German companies are very much involved in the implementation of the solutions characteristic for Industry 4.0.


Keywords: fourth industrial revolution, cooperation, internationsalisation, survey, Poland, Germany


Bibliografia/ References 
Bean, C. (2016). Time to Rethink the Way We Measure Economic Activity. VOX. CEPR Policy Portal. Pozyskano z: (20.02.2018).
Błaszczak, A. (2016). Kiedy roboty wyeliminują człowieka? Rzeczpospolita. Pozyskano z:, (25.10.2016).
Bukowski, M. i Śniegocki, A. (2017). Made in Europe: polityka przemysłowa wobec wyzwań XXI wieku. Pozyskano z: (24.04.2017).
Digitaler Wirtschaftsstandort Aufholen mit Trippelschritten (2017). Pozyskano z: (15.02.2017).
Elstner, S., Feld, L.P. i Schmidt, C.M. (2016). Bedingt abwehrbereit: Deutschland im digitalen Wandel. Arbeitspapier zum digitalen Wandel, (14.07.2016). Pozyskano z: (20.02.2018).
Éltető A., Magasházi A. i Szalavetz A. (2016). Global Value Chains and Upgrading – Experiences of Hungarian Firms in the Machinery Industry. Pozyskano z:Éltető_Magasházi_Szalavetz_press.pdf (10.04.2018).
Götz, M. i Gracel, J. (2017). Przemysł czwartej generacji (Industry 4.0) – wyzwania dla badań w kontekście międzynarodowym. Kwartalnik Naukowy Uczelni Vistula VISTULA, 1 (51), 217–235. 
Grieß, A. (2016). Wer Big Data-Analysen einsetzt. Pozyskano z: (20.02.2018).
i-SCOOP (2018). Industry 4.0: the fourth industrial revolution – guide to Industrie 4.0. Pozyskano z: (19.02.2018)
Kozielski, R. (2012). Biznes nowych możliwości. Czterolistna koniczyna, nowy paradygmat biznesu. Warszawa: Wolters Kluwer Polska.
Monitoring-Report Wirtschaft DIGITAL 2015 (2015). Berlin: Bundesministerium für Wirtschaft und Energie. Pozyskano z: (20.02.2018).
Morawski, I. (2017). Mitteleuropa rośnie jak na drożdżach. Pozyskano z: (23.05.2017).
Niedbał, R., Wrzalik, A. i Sokołowski, A. (2017). Czwarta rewolucja przemysłowa jako wyzwanie utrzymania konkurencyjności przedsiębiorstwa. Marketing i Rynek, (7), 557–570.
Pielach, M. (2017). Polski pomysł na skok do Przemysłu 4.0. Pozyskano z:, (20.02.2017).
Porter, M.E. (1979). How Competitive Forces Shape Strategy. Harvard Business Review, (March/April), 137–145.
Porter, M.E. (1985). Competitive Advantage. New York: The Free Press.
Sigmar, G. (2016). Beste digitale Infrastruktur der Welt bis 2025. Wirtschafts Woche. Pozyskano z: (23.04.2016).
Smart Industry Polska 2017 (2017). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju. 
Świderek, T. (2016). To dopiero początek cyfrowej drogi. Pozyskano z:
Wocher, M. (2017). Industrie-4.0-Maturity-Index, Ein Wegweiser für die Digitalisierung. Pozyskano z: (23.02.2018).
Woźniak, A. (2016). Konferencja Polska, Europa, Świat — Go Poland, Go Global. Cyfryzacja zmniejszy nasz dystans do najlepszych. Rzeczpospolita. Pozyskano z: (19.02.2018).


Artykuły na płycie CD 


Rola marketingu relacji w działaniach firm świadczących usługi pośrednictwa finansowego w sektorze MŚP
The role of relationship marketing in the activities of financial service intermediaries’ in the small and medium-sized enterprises sector

Joanna Pikuła-Małachowska

Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania, Instytut Marketingu


Media społecznościowe jako generator potencjalnych korzyści biznesowych
Social media as a generator of potential business benefits

Magdalena Kowalska

Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania,
Instytut Zarządzania i Marketingu, Katedra Marketingu


Mechanizmy reakcji klientów na działania organizacji w gospodarce opartej na wiedzy
The mechanisms of customer response to the organizations’ activities in knowledge-based economy

Wojciech Trzebiński

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Kolegium Zarządzania i Finansów,
Katedra Rynku Marketingu i Jakości


Wykorzystanie postaci historycznych w komunikacji marketingowej – analiza porównawcza sytuacji w P olsce i w USA
The use of historical figures in marketing communications of brands – a comparative analysis of the situation in Poland and the United States

Aldona Lipka

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania,
Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem


Internet rzeczy a wzrost potencjału narzędzi marketingowych
Internet of Things and its impact on marketing tools

Leszek Marek

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Katedra Zarządzania Marketingowego


Etnocentryzm konsumencki na przykładzie decyzji zakupowych odzieży wśród studentów Uniwersytetu Warszawskiego
Consumer ethnocentrism on the example of purchasing decision related to clothing among students of University of Warsaw

Jarosław Górski

Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych

Marcin Metrycki

Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych


Business models in fashion industry
Modele biznesowe w branży modowej

Magdalena Wieja

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Handlu i Marketingu


Badania marketingowe w ujęciu wielopoziomowym
Marketing research in A multilevel context

Adam Sagan

Katedra Analizy Rynku, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie


Determinanty decyzji wyboru usług medycyny estetycznej w świetle badań
Determinants of decision-making regarding the choice of aesthetic medicine services,
based on research

Magdalena Ankiel

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Marketingu Produktu 


Anna Gogołek

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Marketingu Produktu


O pewnych paradygmatach w teorii marketingu – próba oceny krytycznej
On some paradigms in the theory of marketing – revised approach

Marek Prymon

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Wydział Zarządzania, Informatyki i Finansów,
Instytut Organizacji i Zarządzania


Innowacyjne dashboardy a zakres Big Data marketingu analitycznego
Innovative dashboards and the scope of big data analytical marketing

Grażyna Golik-Górecka

Uniwersytet Łódzki, Katedra Marketingu


Usługi niehandlowe jako czynnik atrakcyjności centrum handlowego na przykładzie galerii Posnania
Non-commercial services as a factor of a shopping centre attractiveness based on the example of the Posnania gallery

Jan Mikołajczyk

Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Handlu i Marketingu

Odbiór osobisty (po umówieniu się) 0 €
Kurier 4 €
Free delivery in Reader's Club from 46 €