A reflection in a distorting mirror: Freedom of tax planning vs. the restrictive nature of determining the appropriate transaction

The aim of this article is to examine the scope of freedom in tax planning in relation to the restrictive nature of determining the appropriate transaction. The author defends two theses. First, a taxpayer, when planning their actions, enjoys a relatively broad scope of freedom, defined by the hypothesis of the anti-tax avoidance clause. To a limited extent, their actions may even exhibit signs of abusiveness. Second, when tax abuse, as understood under Article 119a § 1 of the Tax Ordinance, occurs, this freedom becomes significantly restricted. The Head of the National Revenue Administration, when determining the appropriate transaction, must, in principle, indicate a single transaction that is free of abusiveness and rational, with this rationality being relativized to the specific circumstances of the given entity.

Bibliografia/References

Drozdowski, E. (2020). Hydra lernejska, czyli o braku możliwości pogodzenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z instytucją klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 82(4), 187–201. https://doi.org/10.14746/rpeis.2020.82.4.14

Drozdowski, E. K. (2024). Konsekwencje nieprawidłowej transpozycji art. 6 Dyrektywy ATA. Transformations, 3(122).

Drozdowski, E., & Kondej, M. (2025). Dominujące przyczyny ekonomiczne jako przesłanka wyłączająca sztuczność w świetle prawa polskiego i praktyki międzynarodowej. W: D. Dominik-Ogińska, J. Matarewicz, & W. Morawski (red.), Minimalizacja ryzyka oszustw i nadużyć podatkowych. Metody ochrony przed nieuczciwymi praktykami. Problematyka podatkowa i karna. Wolters Kluwer Polska.

Freedman, J. (2019). The UK General Anti-Avoidance Rule: Transplants and Lessons. Bulletin for International Taxation, 73(6/7), 336.

Gajewski, D. J., Karwat, P., & Werner, A. (red.). (2024). Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). Wykładnia i stosowanie. Wolters Kluwer.

Goj, M., & Tałasiewicz, A. (2024a). Podsumowanie. W: D. J. Gajewski, P. Karwat, & A. Werner (red.), Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). Wykładnia i stosowanie. Wolters Kluwer.

Goj, M., & Tałasiewicz, A. (2024b). Wątki proceduralne. W: D. J. Gajewski, P. Karwat, & A. Werner (Red.), Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). Wykładnia i stosowanie. Wolters Kluwer.

Gomułowicz, A., & Mączyński, D. (2016). Podatki i prawo podatkowe. Wolters Kluwer.

Iaia, R. (2021). Article 6 ATAD and ‘non-genuineness’ of arrangements. EC Tax Review, 30(5), 242–253. https://kluwerlawonline.com/journalarticle/EC+Tax+Review/30.5%2F6/ECTA2021025

Jankowski, J. (2022). Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). Wolters Kluwer.

Kondej, M. (2024). Czynność odpowiednia. W: D. J. Gajewski, P. Karwat, & A. Werner (red.), Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). Wykładnia i stosowanie. Wolters Kluwer.

Kondej, M., & Drozdowski, E. (2025). Dominujące przyczyny ekonomiczne jako przesłanka wyłączająca sztuczność w świetle prawa polskiego i praktyki międzynarodowej. W: W. Morawski, D. Dominik-Ogińska, & J. Matarewicz (red.), Minimalizacja ryzyka oszustw i nadużyć podatkowych. Wolters Kluwer.

Kuźniacki, B. (2020). Dekodowanie hipotezy GAAR: przesłanka sztuczności i jej istotny wpływ na przesłankę sprzeczności, cz. 2. Przegląd Podatkowy, (7).

Kuźniacki, B. (2020). The GAAR (Article 6 ATAD). W: W. Haslehner i in. (red.), A Guide to the Anti-Tax Avoidance Directive. Edward Elgar Publishing.

Lang, M., Pistone, P., Schuch, J., Staringer, C., & Storck, A. (red.). (2016). GAARs: A key element of tax systems in the post-BEPS world. IBFD.

Mączyński, D. (2014). Wpływ orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na trwałość instytucji materialnego prawa podatkowego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 76(3). https://doi.org/10.14746/rpeis.2014.76.3.2

Milewska, J., & Jurkiewicz, M. (2024). Skutki procesowe wskazania czynności odpowiedniej przez podatnika w toku postępowania. W: D. J. Gajewski, P. Karwat, & A. Werner (Red.), Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR). Wykładnia i stosowanie. Wolters Kluwer.

Münnich, M. (2024). Klauzula rozsądku w systemie polskiego prawa podatkowego. Transformations, 3(122).

Rosenblatt, P. (2015). General Anti-Avoidance Rules for Major Developing Countries. Kluwer Law International.

Seiler, N. (2016). GAARs and Judicial Anti-Avoidance in Germany, the UK and the EU. Linde Verlag.

Stefaniak, M. (2020). Cel dokonania czynności oraz sztuczny sposób działania jako odrębne przesłanki stosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Przegląd Podatkowy, (5).

Weber, D. (2017). The Reasonableness Test of the Principal Purpose Test Rule in OECD BEPS Action 6 versus the EU Principle of Legal Certainty and the EU Abuse of Law. Erasmus Law Review, 10(1), 49.