Perception and causes of digital exclusion of innovative enterprises in Poland

The article aims to identify the leading causes of digital exclusion of innovative enterprises operating in Poland, and to indicate how entrepreneurs understand this exclusion. The study employed a diagnostic survey method, specifically a CAWI interview, to gather data. This was conducted on a random sample of 200 respondents (systematic sampling in layers – layers were the PKD departments), including business owners and managers responsible for computerization/ digitization processes, innovation processes, or project management in companies operating in Poland's most innovative sectors. The survey was conducted in June 2024, covering the entire Poland area (16 voivodeships). The CAWI questionnaire was designed to capture the respondents' opinions using a 5-point scale. The study indicated that digital exclusion is mainly understood as depriving individuals of access to modern information technology (IT), software, and equipment with the help of which various modern technologies can be used, as well as depriving individuals of access to contemporary forms of communication. The main groups of employees responsible for digital exclusion are top managers (board), middle managers, and IT department employees. The leading causes of digital exclusion include the high costs of acquiring and maintaining ICT technologies, techniques, and software and the high costs of training employees to use various ICT technologies, techniques, and software correctly.

Bibliografia/References

Andros, S., & Chang, S. (2019). Information technologies as the basis of innovative development of enterprises. Economics: Time Realities, (5), 16–25. https://doi.org/10.5281/zenodo.3766794

Bartol, A., Herbst, J., & Pierścińska, A. (2021). Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. Stan zjawiska, trendy, rekomendacje. Fundacja Stocznia, Fundacja Orange. https://stocznia.org.pl/wp-content/uploads/2022/02/WykluczeniespolecznocyfrowewPolsce.pdf

Baruk, J. (2020). Zarządzanie innowacjami ukierunkowane na współtworzenie wartości w ramach partnerskich relacji. Marketing i Rynek, (5), 3–14. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2020.5.1

Baruk, J. (2024). Rola kultury innowacji w doskonaleniu działalności innowacyjnej organizacji. Marketing i Rynek, (9), 39–51. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2024.9.4

Butkovskaya, G., & Sumarokova, E. (2019). Digital strategies of companies: growth potential and reasons for failure. E-Management, 2(3), 48–57. https://doi.org/10.26425/2658-3445-2019-3-48-57

Cegliński, P. (2021). Zdolności dynamiczne jako źródło przewag konkurencyjnych przedsiębiorstw. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Celestino, M., & Valente, V. (2022). Digital Exclusion: Nuances of a phenomenon which causes inequalities and compromises civic engagement in information society. International Journal of Advanced Engineering Research and Science, 9(6), 421–431. https://doi.org/10.22161/ijaers.96.43

Chierici, R., Tortora, D., del Giudice, M., & Quacquarelli, B. (2021). Strengthening digital collaboration to enhance social innovation capital: An analysis of Italian small innovative enterprises. Journal of Intellectual Capital, 22(3), 610–632. https://doi.org/10.1108/JIC-02-2020-0058

Deursen, A., Helsper, E., Eynon, R., & Dijk, J. (2017). The Compoundness and sequentiality of digital inequality. International Journal of Communication, 11, 452–473.

FRSI (Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego). (2024). Wykluczenie cyfrowe. https://frsi.org.pl/wykluczenie-cyfrowe/Fundacja Stocznia. (2021). Wykluczenie społeczno-cyfrowe w Polsce. https://stocznia.org.pl/publikacje/wykluczenie-spoleczno-cyfrowe-w-polsce/

Greer, B., Robotham, D., Simblett, S., Curtis, H., Griffiths, H., & Wykes, T. (2018). Digital exclusion among mental health service users: Qualitative investigation. Journal of Medical Internet Research, 21(1), 1–9. https://doi.org/10.2196/11696

GUS (Główny Urząd Statystyczny). (2023a). Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2022 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/dzialalnosc-przedsiebiorstw-niefinansowych-w-2022-roku,2,19.html

GUS (Główny Urząd Statystyczny). (2023b). Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce w latach 2020–2022. https://stat.gov.pl/obszarytematyczne/nauka-i-technika-spoleczenstwo-informacyjne/nauka-i-technika/dzialalnosc-innowacyjna-przedsiebiorstw-w-polsce-w-latach-2020-2022,14,10.html#:~:text=W%20latach%202020%E2%80%932022%20aktywno%C5%9B%C4%87,%2D%2029689%2C1%20mln%20z%C5%82

Hajduk, Z. (2012). Ogólna metodologia nauk. Wydawnictwo KUL.

Helsper, E. (2012). A corresponding fields model for the links between social and digital exclusion. Communication Theory, 22, 403–426. https://doi.org/10.1111/J.1468-2885.2012.01416.X

Helsper, E., & Reisdorf, B. (2017). The emergence of a "digital underclass" in Great Britain and Sweden: Changing reasons for digital exclusion. New Media & Society, 19, 1253–1270. https://doi.org/10.1177/1461444816634676

Holmes, H., & Burgess, G. (2022). Digital exclusion and poverty in the UK: How structural inequality shapes experiences of getting online. Digital Geography and Society, 3, 100041. https://doi.org/10.1016/j.diggeo.2022.100041

Johann, M. (red.). (2021). Gospodarka cyfrowa i postcyfrowa a przedsiębiorstwo. Oficyna Wydawnicza SGH.

Karbownik, K. (2017). Możliwości wykorzystania kwestionariuszy badawczych w zarządzaniu. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, 25(2), 176–183. https://doi.org/10.17512/znpcz.2017.1.2.16

Kinal, M. (2021). The digital gap and the digital exclusion of students from rural areas. Wschodni Rocznik Humanistyczny, XVIII(4), 53–65. https://doi.org/10.36121/mkinal.18.2021.4.053

Kolasa, M. (2021). Innowacyjność Polski. Chartbook. Marzec 2021. Polski Fundusz Rozwoju. https://pfr.pl/dam/jcr:e5033692-ad46-45fb-89b9-df90a04744b1/%20PFR_Innowacje_202103.pdf

Kolasa, M. (2024). Innowacyjność Polski. Zestawienie. Czerwiec 2024. Polski Fundusz Rozwoju. https://pfr.pl/dam/jcr:17771705-de20-457b-b4b0-a120033c9a73/PFR_Innowacje_202406-17062024.pdf

Lewandowski, P., Zieliński, D., & Didyk, P. (2024). Jakość komunikacji strategicznej i rozpoznawalność instytucji wsparcia innowacyjności wśród polskich przedsiębiorców. Marketing i Rynek, (10), 36–52. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2024.10.4

López-Aguado, M., Gutiérrez-Provecho, L., Quintanal Díaz, J., & García Llamas, J. L. (2022). Social exclusion and the digital divide. Journal of E-Learning and Knowledge Society, 18(3), 74–82. https://doi.org/10.20368/1971-8829/1135660

Moczydłowska, J. M. (2023). Przemysł 4.0(?) Ludzie i technologie. Difin.

OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju). (2001). OECD Digital Economy Papers, (49. Understanding the Digital Divide). https://www.oecdilibrary.org/docserver/236405667766.pdf?expires=1725652560&id=id&accname=guest&checksum=4C539C83E5DAEEAC9A5C6D411D55E2C5

Olejniczak, M. (2021). Nierówności społeczne i wykluczenie cyfrowe w społeczeństwie informacyjnym. Konińskie Studia Społeczno-Ekonomiczne, 7(1), 97–105. https://doi.org/10.30438/ksse.2021.7.1.7

Park, S., & Humphry, J. (2019). Exclusion by design: Intersections of social, digital and data exclusion. Information, Communication & Society, 22, 934–953. https://doi.org/10.1080/1369118X.2019.1606266

Piórkowska, K. (2021). Wnioskowanie na podstawie badań ilościowych. W: Ł. Sułkowski, R. Lenart-Gansiniec, & K. Kolasińska-Morawska (red.), Metody badań ilościowych w zarządzaniu (245–273). Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk.

Polat, R. (2012). Digital exclusion in Turkey: A policy perspective. Government Information Quarterly, 29, 589–596. https://doi.org/10.1016/j.giq.2012.03.002

Prainsack, B. (2019). Logged out: Ownership, exclusion and public value in the digital data and information commons. Big Data & Society, 6(1). https://doi.org/10.1177/2053951719829773

Rószkiewicz, M. (2021). Dobór próby w badaniach ilościowych. W: M. Rószkiewicz, K. Mazurek-Łopacińska, & A. Sagan (red.), Dobór próby we współczesnych badaniach marketingowych (13–32). Uniwersytet Szczeciński.

Schmeichel-Zarzeczna, M. (2022). Wykluczenie cyfrowe – czym jest i jak mu przeciwdziałać. https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/wykluczenie-cyfroweczym-jest-i-jak-mu-przeciwdzialac

Schou, J., & Pors, A. (2018). Digital by default? A qualitative study of exclusion in digitalised welfare. Social Policy & Administration, 53(3), 464–477. https://doi.org/10.1111/SPOL.12470

Seifert, A. (2023). Subjective feelings of digital exclusion. Zeitschrift fur Gerontologie und Geriatrie, 56(3), 181–188. https://doi.org/10.1007/s00391-023-02170-7

Śmiałowski, T., & Ochnio, L. (2019). Economic contexts of differences in digital exclusion. Acta Scientiarum Polonorum. Oeconomia. 18(2), 119–128. https://doi.org/10.22630/aspe.2019.18.2.25

Sopińska, A., & Dziurski, P. (2018). Otwarte innowacje. Perspektywa współpracy i zarządzanie wiedzą. Oficyna Wydawnicza SGH.

Sudoł, S. (2012). Nauki o zarządzaniu. Podstawowe problemy i kontrowersje. PWE.

Sułkowski, Ł. (2012). Epistemologia i metodologia zarządzania. PWE.

Ueno, A., Dennis, Ch., & Dafoulas, G. A. (2023). Digital exclusion and relative digital deprivation: Exploring factors and moderators of internet nonuse in the UK. Technological Forecasting and Social Change, 197, 122935. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.122935

Wilson, S., Tolley, C., McArdle, R., Slight, R., & Slight, S. (2024). Who is most at risk of digital exclusion within healthcare? International Journal of Pharmacy Practice, 32(1), i3–i4. https://doi.org/10.1093/ijpp/riae013.004

Wilson-Menzfeld, G., Erfani, G., Young-Murphy, L., Charlton, W., de Luca, H., Brittain, K., & Steven, A. (2024). Identifying and understanding digital exclusion: A mixed-methods study. Behaviour & Information Technology, (June), 1–18. https://doi.org/10.1080/0144929X.2024.2368087

Wojciechowska, R. (2016). Logika procesu badawczego w ekonomii. Oficyna Wydawnicza SGH.

Woźniak, J. (2021). Ryzyko i kluczowe czynniki sukcesu przedsiębiorstw innowacyjnych w turbulentnym otoczeniu. Difin.

Zaborek, P. (2009). Qualitative and quantitative research methods in management science. W: M. Strzyżewska (red.), Selected methodological issues for doctoral students (41–50). Warsaw School of Economics.