Lex commissoria – legal construction and practical significance

The regulation of the contractual clause known as lex commissoria raises many doubts in the context of the statutory and contractual right of withdrawal from a contract under the Civil Code. It is not a structurally complex provision; it is sufficient to meet a few specific conditions – a reservation in the contract in the event of the debtor’s delay, when the obligation has not been performed within a strictly defined time limit. In practice, however, this is usually an “accidental” clause, as the parties rarely consciously include it in the contract. This is because, from the creditor’s point of view, it is more advantageous to stipulate a contractual right of withdrawal, but the invalidity of such a provision due to the lack of a time limit for this right means that it is necessary to consider whether we are dealing with legis commissoriae. It is important to note that this is an independent construct, functioning independently of the provisions regulating the two aforementioned rights of withdrawal from the contract.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Białończyk, W. (2006). Glosa do wyroku SN z 19.3.2004 r., IV CK 172/03. Orzecznictwo Sądów Polskich, (2), poz. 18.

Bieluk, J., & Zadykowicz-Sokół, K. (2024). Umowa o roboty budowlane w Kodeksie cywilnym i Prawie zamówień publicznych. Komentarz. Linia orzecznicza. Wzory pism. C.H.Beck.

Cempura, A., & Kasolik, A. (2020). Metodyka sporządzania umów gospodarczych. Wolters Kluwer.

Doliwa, A. (2024). Komentarz do art. 492. W: M. Załucki (red.). Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.

Drapała, P. (2019). W: K. Osajda (red.), System prawa prywatnego. Tom 5. Prawo zobowiązań – część ogólna. C.H.Beck.

Gutowski, M. (2022). Komentarz do art. 487 i 492. W: M. Gutowski (red.). Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Art. 353–626. C.H. Beck.

Klein, A. (1964). Ustawowe prawo odstąpienia od umowy wzajemnej. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kondek, J. M. (2024). Komentarz do art. 491 i 492. W: K. Osajda, & W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Legalis.

Konik, P. (2010). Umowne uprawnienie do odstąpienia. Państwo i Prawo, (1), s. 82–91.

Lackoroński, B. (2018). Skutki czynności prawnych w czasie. C.H.Beck.

Lutkiewicz-Rucińska, A. (2024). Komentarz do art. 492. W: M. Balwicka-Szczyrba, & A. Sylwestrzak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wolters Kluwer.

Machnikowski, P. (2023). Komentarz do art. 395. W: E. Gniewek, & P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.

Machnikowski, P. (2024). Komentarz do art. 487 i 492. W: P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Tom II. Część ogólna. Komentarz. C.H.Beck.

Panfil, K. (2018). Odstąpienie od umowy jako sankcja naruszenia zobowiązania. Wolters Kluwer.

Pasko, K. (2014). Charakter prawny klauzul kasatoryjnych. Przegląd Prawa Handlowego, (5), 39–45.

Petraniuk, J. S. (2009). Odstąpienie od umowy w prawie cywilnym. Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.

Radwański, Z. (2003). Glosa do wyroku SN z dnia 5 czerwca 2002 r., II CKN 701/00. Orzecznictwo Sądów Polskich, (10), 518–520.

Szanciło, T. (2024). Komentarz do art. 483. W: M. Załucki (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.

Tanajewska, R. (2019). Komentarz do art. 492. W: J. Ciszewski, & P. Nazaruk (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Wolters Kluwer.

Tenenbaum, M. (2008). Instytucja zadatku w polskim prawie cywilnym. Oficyna.

Tracz, G. (2007). Sposoby jednostronnej rezygnacji z zobowiązań umownych. Wolters Kluwer.

Warciński, M. (2005). Kontrowersje wokół konieczności zastrzegania terminu w klauzuli umownego prawa odstąpienia od umowy. Przegląd Prawa Handlowego, (9), 36–42.

Wiśniewski, T. (2011). Komentarz do art. 492. W: G. Bieniek (red.), Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom I. LexisNexis.

Wyżyn-Urbaniak, K. (1995). Ustawowe prawo odstąpienia od umowy wzajemnej jako środek ochrony wierzyciela w razie zwłoki dłużnika. Przegląd Sądowy, (11-12), 37–52.

Zagrobelny, K. (2015). Refleksje o zastrzeganiu legis commissoriae (na przykładzie umowy o roboty budowlane). Przegląd Sądowy, (5), 40–55.

Zagrobelny, K. (2023). Komentarz do art. 491 i 492. W: E. Gniewek, & P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.

Zakrzewski, P. (2018). Komentarz do art. 396. W: M. Fras, & M. Habdas (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353–534). Wolters Kluwer.

 

Akt prawny/Legal act

Dz.U. (1997). Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzonej w Wiedniu 11 kwietnia 1980 r. Nr 45, poz. 286 ze zm.