Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
Dr hab. Katarzyna Stasiuk
ORCID: 0000-0003-4627-2557

Pracuje w Instytucie Psychologii Stosowanej UJ. Specjalizuje się w psychologii zachowań konsumenckich, ze szczególnym uwzględnieniem zrównoważonej konsumpcji. Jej ostatnie badania koncentrują się na postawach konsumentów wobec praktyk ekonomii cyrkularnej. Zajmuje się również tematyką z pogranicza psychologii i prawa, w szczególności zastosowaniem wiedzy psychologicznej i metodologicznej w analizie problemów związanych z nieuczciwymi praktykami marketingowymi oraz naruszeniami znaków towarowych.

 
DOI: 10.33226/1231-7853.2025.10.1
JEL: D19

Jak są postrzegane alternatywy mięsa? Porównanie opinii osób jedzących mięso i ograniczających jego spożycie

Growing ethical, environmental, and health concerns related to meat consumption have increased interest in alternative protein sources, such as plant-based meat alternatives (PBMAs), insect-based foods, and lab-grown meat. This study examined how Polish consumers perceive these three categories of meat substitutes in comparison to conventional meat and how these perceptions differ between meat eaters and reducetarians (individuals who intentionally limit meat consumption). A representative sample of 1,016 Polish adults completed an online survey evaluating meat alternatives on several dimensions. Overall, PBMAs received the most favourable evaluations, lab-grown meat was viewed ambivalently, and insect-based foods faced the strongest perceptual barriers. Dietary habits significantly influenced perceptions: reducetarians assessed all substitutes more positively than meat eaters, indicating greater openness to alternative proteins. These findings highlight substantial variation in how different meat alternatives are received by consumers and underscore the importance of addressing both sensory expectations and emotional responses in promoting meat alternatives.

Rosnące obawy etyczne, środowiskowe i zdrowotne związane ze spożyciem mięsa przyczyniły się do wzrostu zainteresowania alternatywnymi źródłami białka, takimi jak roślinne zamienniki mięsa (PBMAs), produkty na bazie owadów oraz mięso hodowane komórkowo. Celem badania było sprawdzenie, jak polscy konsumenci postrzegają te trzy kategorie alternatyw mięsa w porównaniu z mięsem konwencjonalnym oraz jak różnią się te oceny między osobami jedzącymi mięso a reduktarianami (osobami celowo ograniczającymi spożycie mięsa). Badanie przeprowadzono na reprezentatywnej próbie 1016 dorosłych Polaków, którzy wypełnili internetową ankietę oceniającą różne alternatywy mięsa w wielu wymiarach. Roślinne zamienniki mięsa (PBMAs) uzyskały najbardziej pozytywne oceny, mięso hodowane komórkowo było postrzegane ambiwalentnie, natomiast żywność z owadów oceniano najgorzej. Dieta okazała się również ważnym czynnikiem różnicującym. Wyniki podkreślają znaczące zróżnicowanie w odbiorze różnych substytutów mięsa oraz konieczność uwzględniania zarówno oczekiwań sensorycznych, jak i reakcji emocjonalnych w działaniach promujących produkty zastępujące mięso.

Słowa kluczowe: meat substitutes; consumer perception; sustainable diet; plant-based meat alternatives; lab-grown meat; insect-based food; reducetarianism (zamienniki mięsa; postawy konsumentów; zrównoważona dieta; alternatywy roślinne; mięso hodowane komórkowo; jedzenie z owadów; reduktarianizm)
DOI: 10.33226/1231-7853.2024.7.2
JEL: D11, D22, I31, L68

Refurbishing jest procesem przywracania używanego produktu do dobrego stanu poprzez czyszczenie, wymianę i/lub naprawę głównych komponentów produktu, a następnie ponowne wprowadzanie go na rynek. Praktyka ta ma doprowadzić do ograniczania śladu węglowego i poprawy poziomu ponownego wykorzystywania zasobów, promowanego w szeregu aktów prawnych, które realizują założenia Europejskiego Zielonego Ładu. Żeby te działania odniosły sukces, konieczne jest przekonanie konsumentów do zakupu produktów poddanych refurbishingowi. W celu sprawdzenia, co Polacy wiedzą na temat tej praktyki, jakie są ich opinie na temat produktów odnawianych oraz motywy i bariery ich zakupu, przeprowadzono badanie ilościowe na reprezentatywnej próbie (N = 1270). Analiza jego wyników pokazała, że znajomość refurbishingu w Polsce jest niska i niewiele osób kupuje produkty odnawiane. Osoby, które dokonały takiego zakupu, kierowały się głównie niższą ceną tych produktów, a chęć dbania o środowisko okazała się zdecydowanie mniej ważnym motywem zakupu. Najczęstszą barierą w podjęciu decyzji o zakupie produktów odnawianych było pragnienie posiadania nowych produktów, a także brak zaufania do jakości refurbów.

Słowa kluczowe: refurbishing; produkty odnawiane; postawy konsumenckie; gospodarka cyrkularna; prawo do naprawy