Financial market innovation as a normative assumption of EU and national legal regulations

The current legal status, as well as the historical perspective, allows us to assume that the EU legislator is not indifferent to the technological changes taking place. In order to ensure that the EU holds a leading position in the field of technology in various areas of citizens’ lives and the functioning of the economy, it must create an appropriate legal environment in this respect. Considering that the dynamics of change is felt in particular in the area of the financial market, whose potential for the development of innovative services and solutions is one of the highest, it should be emphasized that the regulation of this market is of great importance for ensuring that its participants can use new technologies in a way that stimulates market development, but also in accordance with EU values, in particular for the good of the individual and the public. It can therefore be argued that the innovativeness of the financial market becomes a normative assumption when creating acts of EU law and national financial market law, and also shapes a certain pattern thereof. This thesis will be subject to scientific reflection in the following study.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Bettinger, A. (1972). Fintech: A series of 40-time shared models used at Manufacturers Hanover Trust Company. Interfaces, 2(4), 62.

Dörry, S. (2022). The dark side of innovation in financial centres: Legal designs and territorialities of law. Regional Studies, 59(1). 1–2. https://doi.org/10.1080/00343404.2022.2107629

Hrabčák, L. & Štrkolec, M. (2024). EU Regulation of the Crypto-Assets Market. Białostockie Studia Prawnicze, 29(1), 27–45. https://bsp.uwb.edu.pl/issue/view/59

Kamiński, R. (2018). Istota innowacji – definicje, wyznaczniki i rodzaje. W: R. Kamiński (red.), Innowacje gospodarcze. Wybrane aspekty ekonomiczne i prawne (s. 13–24). Wydawnictwo Naukowe UAM.

Löhr, K. (2016). The Science of Innovation: A Comprehensive Approach for Innovation Management. De Gruyter Oldenbourg. https://doi.org/10.1515/9783110343809

Nieborak, T. (2017). Rynek finansowy jako dobro wspólne. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 79(3), 161–174. https://doi.org/10.14746/rpeis.2017.79.3.13

Pawlik, A. (2010). Ustrojowoprawne podstawy wdrażania instrumentów stymulowania innowacji w rozwoju regionu. Przegląd Prawa Publicznego, (7-8), 121–130.

Prokurat, J. (2014). Podatkowe instrumenty wspierania działalności innowacyjnej. Przegląd Podatkowy, (7), 29–34.

Schueffel, P. (2016). Taming the beast: A scientific definition of Fintech. Journal of Innovation Management, 4(4), 32–54. https://doi.org/10.24840/2183-0606_004.004_0004

Sekhar, G. V. S. (2018). Financial Innovation. Theories, Models and Regulation. Vernon Press.

Srokosz, W. (2020). Law and innovations on the financial market. W: M. Radvan, J. Gliniecka, T. Sowiński, & P. Mrkývka (eds.), The financial law towards challenges of the XX century: Conference proceedings (s. 635–648). Publications of the Masaryk University, editions Scientias.

Szczepańska, E., Osuch-Rak, E., & Proczek, M. (2018). Od gospodarki opartej na wiedzy do gospodarki uczącej się – współczesna polityka innowacyjna UE a gospodarcze wyzwania globalne. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, (372), 122–135.

Szpringer, W. (2017). Nowe technologie a sektor finansowy. FinTech jako szansa i zagrożenie. Poltex.

Trang, N. T. T., Trai, D. V., Nogalski, B., & Tien, N. H. (2024). El papel de las instituciones supervisoras en el apoyo a las innovaciones Fintech. Brazilian Journal of Development, 10(8), 1–19. https://doi.org/10.34117/bjdv10n8-010

Wierzbowski, M., Sobolewski, L. & Wajda, P. (red.). (2023). Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym. W: M. Wierzbowski, L. Sobolewski, & P. Wajda (red.), Prawo rynku kapitałowego. Komentarz. Tom 2 (wyd. 4) (s. 853–865). C.H.Beck.

Żero, S. (2018). Różnice w interpretacji pojęć innowacji oraz imitacji. W: E. Gruszewska, A. Matel, & E. Kuzionko-Ochrymiuk (red.), Współczesne problemy ekonomiczne w badaniach młodych naukowców. Tom 2. Zarządzanie organizacją, finanse i inwestycje (s. 34–47). Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.

 

Akty prawne/Legal acts

Dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21.04.2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz.Urz.UE L 145, 30.04.2004) – MiFID.

Dyrektywa 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.12.2004 r. w sprawie harmonizacji wymogów dotyczących przejrzystości informacji o emitentach, których papiery wartościowe dopuszczane są do obrotu na rynku regulowanym oraz zmieniająca dyrektywę 2001/34/WE (Dz.Urz.UE L 390, 31.12.2004).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/50/UE z dnia 22.10.2013 r. zmieniająca dyrektywę 2004/109/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji wymogów dotyczących przejrzystości informacji o emitentach, których papiery wartościowe dopuszczane są do obrotu na rynku regulowanym, dyrektywę 2003/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prospektu emisyjnego publikowanego w związku z publiczną ofertą lub dopuszczeniem do obrotu papierów wartościowych oraz dyrektywę Komisji 2007/14/WE ustanawiającą szczegółowe zasady wdrożenia niektórych przepisów dyrektywy 2004/109/WE (Dz.Urz.UE L 294, 6.11.2013).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15.05.2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniająca dyrektywę 2002/92/WE i dyrektywę 2011/61/UE (Dz.Urz.UE L 173, 12.06.2014) – MiFID II.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/97 z dnia 20.01.2016 r. w sprawie dystrybucji ubezpieczeń (wersja przekształcona) (Dz.Urz.UE L 26, 2.02.2016).

Europejska deklaracja praw i zasad cyfrowych w cyfrowej dekadzie 2023/C 23/01 (Dz.Urz.UE C 23, 23.01.2023).

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 17.05.2017 r. w sprawie FinTech: wpływ technologii na przyszłość sektora finansowego (2016/2243(INI)), P8_TA(2017)0211 (Dz.Urz.UE C, 30.08.2018).

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 8.10.2020 r. zawierająca zalecenia dla Komisji w sprawie finansów cyfrowych: pojawiające się zagrożenia w zakresie kryptoaktywów – wyzwania regulacyjne i nadzorcze w obszarze usług, instytucji i rynków finansowych (2020/2034(INL)) (2021/C 395/10) (Dz.Urz.UE C 395, 29.09.2021).

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 6.04.2022 r. w sprawie globalnego podejścia do badań i innowacji: strategia Europy na rzecz współpracy międzynarodowej w zmieniającym się świecie (Dz.Urz. UE C 434, 15.11.2022).

Rozporządzenie delegowane Komisji 2017/567 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 w odniesieniu do definicji, przejrzystości, kompresji portfela i środków nadzorczych w zakresie interwencji produktowej i pozycji (Dz.Urz.UE L 90, 31.03.2017).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 z dnia 24.11.2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego), zmiany decyzji nr 716/2009/WE oraz uchylenia decyzji Komisji 2009/78/WE (Dz.Urz.UE L 331, 15.12.2010).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1094/2010 z dnia 24.11.2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych), zmiany decyzji nr 716/2009/WE i uchylenia decyzji Komisji 2009/79/WE (Dz.Urz.UE L 331, 15.12.2010).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1095/2010 z dnia 24.11.2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych), zmiany decyzji nr 716/2009/WE i uchylenia decyzji Komisji 2009/79/WE (Dz.Urz.UE L 331, 15.12.2010).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 z dnia 15.05.2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniające rozporządzenie (EU) nr 648/2012 (Dz.Urz.UE L 173, 12.06.2014).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2088 z dnia 27.11.2019 r. w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych (Dz.Urz.UE L 317, 9.12.2019).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2175 z dnia 18.12.2019 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego), rozporządzenie (UE) nr 1094/2010 w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych), rozporządzenie (UE) nr 1095/2010 w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych), rozporządzenie (UE) nr 600/2014 w sprawie rynków instrumentów finansowych, rozporządzenie (UE) 2016/1011 w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych oraz rozporządzenie (UE) 2015/847 w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych (Dz.Urz.UE L 334, 27.12.2019).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1503 z dnia 7.10.2020 r. w sprawie europejskich dostawców usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/1129 i dyrektywę (UE) 2019/1937 (Dz.Urz.UE L 347, 20.10.2020).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/1925 z dnia 14.09.2022 r. w sprawie kontestowalnych i uczciwych rynków w sektorze cyfrowym oraz zmiany dyrektyw (UE) 2019/1937 i (UE) 2020/1828 (akt o rynkach cyfrowych) (Dz.Urz.UE L 265, 12.10.2022).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554 z dnia 14.12.2022 r. w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego i zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1060/2009, (UE) nr 648/2012, (UE) nr 600/2014, (UE) nr 909/2014 oraz (UE) 2016/1011 (Dz.Urz.UE L 333, 27.12.2022) – DORA.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1114 z dnia 31.05.2023 r. w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektyw 2013/36/UE i (UE) 2019/1937 (Dz.Urz.UE L 150, 9.06.2023) – MICA.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2859 z dnia 13.12.2023 r. w sprawie ustanowienia europejskiego pojedynczego punktu dostępu zapewniającego scentralizowany dostęp do publicznie dostępnych informacji mających znaczenie dla usług finansowych, rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju (Dz.Urz.UE L 2859, 2023).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13.06.2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji) (Dz.Urz.UE L 2024/1689, 12.07.2024).

Ustawa z dnia 4.09.1997 r. o działach administracji rządowej (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1275.).

Ustawa z dnia 5.06.1998 r. o samorządzie wojewódzkim (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 581).

Ustawa z dnia 21.07.2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 640 ze zm.).

Ustawa z dnia 30.05.2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2474).

Ustawa z dnia 26.09.2014 r. o Polskiej Agencji Kosmicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1957).

Ustawa z dnia 13.04.2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 568).

Ustawa z dnia 10.05.2018 r. o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1075).

 

Orzecznictwo/Judgments

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 26.10.2023 r. KIO 3023/23, LEX nr 3634677.

 

Inne źródła/Other sources

EBA. (2023). Work Programme, EBA/REP/2023/33 Final. https://www.eba.europa.eu/sites/default/files/2024-04/ba5d5cf5-220c-4531-811f-6e0a17ed88c2/EBA%20Work%20programme%202024%20-%20republished%20post%20final%202024-2026%20SPD%20-%20clean.pdf

ESA. (2023). Report: Update on the functioning of innovation facilitators – innovation hubs and regulatory sandboxes, 11 December 2023. https://www.eiopa.europa.eu/document/download/c72d7a3d-64c8-4370-9b94-466e8ec2e315_en?filename=Joint%20ESAs%20Report%20on%20Innovation%20Facilitators%202023%20-%20innovation%20hubs%20and%20regulatory%20sandboxes.pdf

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. (2024). Opinia „Sektor finansowy UE – poprawa analizy i oceny – Strategiczne znaczenie sektora finansowego UE – jak poprawić analizę i ocenę” (Dz.Urz.UE C.2024.1564, 5.03.2024).

Komisja Europejska. (2020). Biała księga w sprawie sztucznej inteligencji. Europejskie podejście do doskonałości i zaufania, COM(2020) 65 final, Bruksela, 19.02.2020 r.

OECD. (2018). Podręcznik Oslo. Zasady gromadzenia i interpretacji danych dotyczących innowacji. Zalecenia dotyczące pozyskiwania, prezentowania i wykorzystywania danych dotyczących innowacji (wyd. 4), https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5496/18/1/1/podrecznik_oslo_2018_internet.pdf

Parlament Europejski i Rada. (2021). Wniosek Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające zharmonizowane przepisy dotyczące sztucznej inteligencji (Akt w sprawie sztucznej inteligencji) i zmieniające niektóre akty ustawodawcze Unii, Bruksela, dnia 21.4.2021 r. COM(2021) 206 final 2021/0106 (COD).

Parlament Europejski. (b.d.). Polityka innowacji. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/pl/sheet/67/innovationspolitik (dostęp: 23.08.24).

UKNF (Urząd Komisji Nadzoru Finansowego). (2020). Pismo z dnia 6.02.2020 r. Projekt zmian regulacyjnych MF i UKNF wspierany przez EBOR dot. wsparcia sektora FinTech.