Exclusion of reimbursement of remuneration for sexual services under Art. 411 p. 2 and Art. 5 of the Civil Code

Performing sexual services for remuneration is generally considered immoral, and a contract in which one party undertakes to provide a sexual service and the other party undertakes to pay remuneration for that service is usually considered invalid. Consequently, the remuneration paid for the service should be reimbursed under Art. 405 in conjunction with art. 410 § 2 of the Civil Code. A demand for a refund of remuneration for a sexual service may raise doubts as to its compliance with the principles of social coexistence. The situation might be analysed in the light of the Civil Code on two grounds, i.e. Art. 411 p. 2 and Art. 5 of the Civil Code. The study presents the rules for the application of both provisions, the relationship between them, and the possibility of applying them to the situation of a demand for reimbursement of remuneration for a sexual service. The analysis shows that Art. 411 p. 2 of the Civil Code, which allows the recipient to retain the benefit if it complies with the principles of social coexistence, should not constitute a legal basis for excluding the return of undue benefits performed in the course of a legal act that was incompatible with the principles of social coexistence. In such cases the exclusion of reimbursement of an undue benefit may be based on Art. 5 of the Civil Code.

Bibliografia/References

Budnikowski, D. (2007). Czy prostytutki powinny oddać państwu zarobione pieniądze? Palestra, (3-4).

Czachórski, W. (1968). Prawo zobowiązań w zarysie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Czachórski, W. (1974). W: S. Grzybowski (red.), System Prawa Cywilnego. Cześć ogólna. Tom I, Ossolineum.

Czachórski, W., Brzozowski, A., Safjan, M., & Skowrońska-Bocian E. (2009). Zobowiązania. Zarys wykładu. LexisNexis.

Dubis, W. (2023). W: E. Gniewek, & P. Machnikowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego, C.H.Beck.

Fuchs, D., & Malik A. (2018). W: M. Fras, & M. Habdas (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania. Część ogólna. Art. 353–534. Tom III. Wolters Kluwer.

Grzybowski, S. (1974). O rzekomej konwalidacji nieważnej czynności prawnej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, (3).

Grzybowski, S. (1981). W: Z. Radwański (red.), System Prawa Cywilnego. Prawo zobowiązań – część ogólna. Ossolineum.

Gutowski, M. (2017). Nieważność czynności prawnej. C.H.Beck.

Horosz, P. (2023). W: M. Załucki (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. C.H.Beck.

Janiszewska, B. (2021). W: J. Gudowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Część ogólna. Art. 1–554. Tom I. Część 1. Wolters Kluwer.

Jantowski, L. (2025). W: M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Wolters Kluwer, LEX.

Justyński, T. (2003). Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 17 maja 2002 r., I CKN 827/00. Orzecznictwo Sądów Polskich, (12).

Korzan, K. (1978). Nadużycie prawa jako środek obrony i podstawa dochodzenia roszczeń. Studia Iuridica Silesiana, (3).

Księżak, P. (2007). W: P. Księżak (red.), Bezpodstawne wzbogacenie. Komentarz. Art. 405–414 k.c. C.H.Beck.

Księżak, P. (2014). W: M. Pyziak-Szafnicka, & P. Księżak (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Część ogólna. Wolters Kluwer, LEX.

Księżak, P. (2017). W: K. Osajda (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania. Część ogólna. Tom IIIA. C.H.Beck.

Kurosz, K., & Matysiak W. P. (2023). Urynkowienie relacji uczuciowych i fizycznych jako wyzwanie dla prawa prywatnego. Studia Prawnoustrojowe, 59.

Kuźmicka-Sulikowska, J. (2024). W: P. Machnikowski (red.) Komentarz do zobowiązań. Część ogólna. Tom II. C.H.Beck.

Łętowska, E. (2000). Bezpodstawne wzbogacenie. C.H.Beck.

Machnikowski, P. (2005). Swoboda umów według art. 3531 k.c. Konstrukcja prawna. C.H.Beck.

Machnikowski, P. (2020). W: K. Osajda (red.) System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań – część ogólna. Tom V. C.H.Beck.

Mostowik, P. (2023). W: A. Olejniczak (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań – część ogólna. Tom VI. C.H.Beck.

Palmirski, T. (red.) (2014). Digesta Justyniańskie. Tekst i przekład. Poligrafia Salezjańska.

Piekarski, M. (1972). W: J. Ignatowicz (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia – zobowiązania. Tom II. Wydawnictwo Prawnicze.

Pietrzykowski, K. (2020). W: K. Pietrzykowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Art. 1–449¹⁰. Tom I. C.H.Beck.

Płatek, M. (2014). Genderowo-prawne aspekty usług seksualnych w Polsce. W: A. Adamski, J. Bojarski, P. Chrzczonowicz, & M. Leciak (red.), Nauki penalne wobec szybkich przemian socjokulturowych. Księga jubileuszowa Profesora Mariana Filara. Tom II. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Podkowik, J. (2015). Wolność umów i jej ograniczanie w świetle Konstytucji RP. Wydawnictwo Sejmowe.

Radwański, Z., & Trzaskowski, R. (2019). W: Z. Radwański, & A. Olejniczak (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna. Tom II. C.H.Beck.

Rzetecka-Gil, A. (2011). W: A. Rzetecka-Gil (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania – część ogólna. Wolters Kluwer, LEX.

Serda, W. (1988). Nienależne świadczenie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Sokołowski, T. (2014). W: A. Kidyba (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania – część ogólna. Tom III. Wolters Kluwer.

Sylwestrzak, A. (2025). W: M. Balwicka-Szczyrba (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Wolters Kluwer, LEX.

Szpunar, A. (1994). Forma umowy poręczenia. Rejent, (7-8).

Trzaskowski, R. (2005). Granice swobody kształtowania treści i celu umów obligacyjnych. Art. 3531 k.c. Zakamycze.

Trzaskowski, R. (2018). W: J. Gudowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania. Część ogólna. Tom III. Wolters Kluwer.

Wilejczyk, M. (2012). Nieodpłatne świadczenia czyniące zadość obowiązkowi moralnemu. Państwo i Prawo, (9).

Wolter, A., Ignatowicz, J., & Stefaniuk, K. (2020). Prawo cywilne. Zarys części ogólnej. Wolters Kluwer.