Wyłączenie zwrotu wynagrodzenia za usługę seksualną na podstawie art. 411 pkt 2 i art. 5 k.c.

Odpłatne świadczenie usług seksualnych z reguły uważa się za niemoralne, zaś umowę, w której jedna ze stron zobowiązuje się do świadczenia usługi seksualnej, a druga do zapłaty wynagrodzenia za tę usługę, uznaje się zwykle za nieważną. W konsekwencji wynagrodzenie świadczone za usługę podlega zwrotowi na podstawie art. 405 w zw. z art. 410 § 2 k.c. Żądanie zwrotu wynagrodzenia za świadczoną usługę seksualną może budzić wątpliwości co do zgodności z zasadami współżycia społecznego. Ocena analizowanej sytuacji jest w świetle Kodeksu cywilnego możliwa na dwóch podstawach, tj. art. 411 pkt 2 k.c. oraz art. 5 k.c. W opracowaniu przedstawiono zasady stosowania obu przepisów, relację między nimi oraz możliwość ich odniesienia do sytuacji żądania zwrotu wynagrodzenia za usługę seksualną. Z przeprowadzonej analizy wynika, że art. 411 pkt 2 k.c., pozwalający zatrzymać świadczenie w ręku accipiensa, jeżeli czyniło ono zadość zasadom współżycia społecznego, nie powinien stanowić podstawy wyłączenia zwrotu nienależnych świadczeń spełnionych w wykonaniu czynności prawnych sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. W tych przypadkach do wyłączenia żądania zwrotu nienależnego świadczenia może dojść na podstawie art. 5 k.c.

Bibliografia/References

Budnikowski, D. (2007). Czy prostytutki powinny oddać państwu zarobione pieniądze? Palestra, (3-4).

Czachórski, W. (1968). Prawo zobowiązań w zarysie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Czachórski, W. (1974). W: S. Grzybowski (red.), System Prawa Cywilnego. Cześć ogólna. Tom I, Ossolineum.

Czachórski, W., Brzozowski, A., Safjan, M., & Skowrońska-Bocian E. (2009). Zobowiązania. Zarys wykładu. LexisNexis.

Dubis, W. (2023). W: E. Gniewek, & P. Machnikowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego, C.H.Beck.

Fuchs, D., & Malik A. (2018). W: M. Fras, & M. Habdas (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania. Część ogólna. Art. 353–534. Tom III. Wolters Kluwer.

Grzybowski, S. (1974). O rzekomej konwalidacji nieważnej czynności prawnej. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, (3).

Grzybowski, S. (1981). W: Z. Radwański (red.), System Prawa Cywilnego. Prawo zobowiązań – część ogólna. Ossolineum.

Gutowski, M. (2017). Nieważność czynności prawnej. C.H.Beck.

Horosz, P. (2023). W: M. Załucki (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. C.H.Beck.

Janiszewska, B. (2021). W: J. Gudowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Część ogólna. Art. 1–554. Tom I. Część 1. Wolters Kluwer.

Jantowski, L. (2025). W: M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Wolters Kluwer, LEX.

Justyński, T. (2003). Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 17 maja 2002 r., I CKN 827/00. Orzecznictwo Sądów Polskich, (12).

Korzan, K. (1978). Nadużycie prawa jako środek obrony i podstawa dochodzenia roszczeń. Studia Iuridica Silesiana, (3).

Księżak, P. (2007). W: P. Księżak (red.), Bezpodstawne wzbogacenie. Komentarz. Art. 405–414 k.c. C.H.Beck.

Księżak, P. (2014). W: M. Pyziak-Szafnicka, & P. Księżak (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Część ogólna. Wolters Kluwer, LEX.

Księżak, P. (2017). W: K. Osajda (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania. Część ogólna. Tom IIIA. C.H.Beck.

Kurosz, K., & Matysiak W. P. (2023). Urynkowienie relacji uczuciowych i fizycznych jako wyzwanie dla prawa prywatnego. Studia Prawnoustrojowe, 59.

Kuźmicka-Sulikowska, J. (2024). W: P. Machnikowski (red.) Komentarz do zobowiązań. Część ogólna. Tom II. C.H.Beck.

Łętowska, E. (2000). Bezpodstawne wzbogacenie. C.H.Beck.

Machnikowski, P. (2005). Swoboda umów według art. 3531 k.c. Konstrukcja prawna. C.H.Beck.

Machnikowski, P. (2020). W: K. Osajda (red.) System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań – część ogólna. Tom V. C.H.Beck.

Mostowik, P. (2023). W: A. Olejniczak (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo zobowiązań – część ogólna. Tom VI. C.H.Beck.

Palmirski, T. (red.) (2014). Digesta Justyniańskie. Tekst i przekład. Poligrafia Salezjańska.

Piekarski, M. (1972). W: J. Ignatowicz (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia – zobowiązania. Tom II. Wydawnictwo Prawnicze.

Pietrzykowski, K. (2020). W: K. Pietrzykowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Art. 1–449¹⁰. Tom I. C.H.Beck.

Płatek, M. (2014). Genderowo-prawne aspekty usług seksualnych w Polsce. W: A. Adamski, J. Bojarski, P. Chrzczonowicz, & M. Leciak (red.), Nauki penalne wobec szybkich przemian socjokulturowych. Księga jubileuszowa Profesora Mariana Filara. Tom II. Wydawnictwo Adam Marszałek.

Podkowik, J. (2015). Wolność umów i jej ograniczanie w świetle Konstytucji RP. Wydawnictwo Sejmowe.

Radwański, Z., & Trzaskowski, R. (2019). W: Z. Radwański, & A. Olejniczak (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo cywilne – część ogólna. Tom II. C.H.Beck.

Rzetecka-Gil, A. (2011). W: A. Rzetecka-Gil (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania – część ogólna. Wolters Kluwer, LEX.

Serda, W. (1988). Nienależne świadczenie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Sokołowski, T. (2014). W: A. Kidyba (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania – część ogólna. Tom III. Wolters Kluwer.

Sylwestrzak, A. (2025). W: M. Balwicka-Szczyrba (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Wolters Kluwer, LEX.

Szpunar, A. (1994). Forma umowy poręczenia. Rejent, (7-8).

Trzaskowski, R. (2005). Granice swobody kształtowania treści i celu umów obligacyjnych. Art. 3531 k.c. Zakamycze.

Trzaskowski, R. (2018). W: J. Gudowski (red.), Komentarz do Kodeksu cywilnego. Zobowiązania. Część ogólna. Tom III. Wolters Kluwer.

Wilejczyk, M. (2012). Nieodpłatne świadczenia czyniące zadość obowiązkowi moralnemu. Państwo i Prawo, (9).

Wolter, A., Ignatowicz, J., & Stefaniuk, K. (2020). Prawo cywilne. Zarys części ogólnej. Wolters Kluwer.