Dyrektywa CSRD a prawa konsumentów w erze zrównoważonego rozwoju – ku większej przejrzystości i odpowiedzialności przedsiębiorstw

Rosnące wyzwania związane ze zrównoważonym rozwojem wpływają na podejmowanie przez Unię Europejską intensywnych działań legislacyjnych mających na celu wzmocnienie pozycji konsumenta jako aktywnego uczestnika transformacji ekologicznej i społecznej. Jednym z kluczowych instrumentów tej polityki jest dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), która wprowadza obowiązek szczegółowego raportowania kwestii środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego przez przedsiębiorstwa. Celem niniejszego artykułu jest próba wskazania, czy i w jaki sposób wytyczne wprowadzone przez dyrektywę CSRD oraz towarzyszące jej standardy sprawozdawczości (ESRS) przyczyniają się do wzmocnienia egzekwowania praw konsumentów. Na podstawie przeglądu literatury oraz analizy ram prawnych wskazano, że obowiązkowe raportowanie ESG może stać się skutecznym narzędziem zwiększającym dostęp konsumentów do wiarygodnych i porównywalnych danych niefinansowych, umożliwiając tym samym podejmowanie świadomych decyzji zakupowych i wywieranie realnego wpływu na praktyki rynkowe. Artykuł wpisuje się w debatę nad rolą regulacji unijnych w kształtowaniu bardziej odpowiedzialnego i transparentnego rynku zorientowanego na potrzeby współczesnych konsumentów.

Bibliografia/References

Bender, J., Bridges, T. A., He, C., Lester, A., & Sun, X. (2018). A blueprint for integrating ESG into equity portfolios. The Journal of Investment Management, 16(1). https://ssrn.com/abstract=3080381

Cholewa-Wójcik, A., Ingrao, C., & Hornicki, K. (2022). Implementation of actions for extended producer responsibility as a proposal to streamline postconsumer packaging management systems in Poland. Humanities and Social Sciences Quarterly, 29(4), 7–20. https://doi.org/10.7862/rz.2022.hss.22.

Daković Tadić, M., Baltić, S., & Kljajić, M. (2023). Sustainability Accounting and Reporting: Enhancing Sustainability in Public Consumer Behavior. Proceedings of the 10th International Scientific Conference – FINIZ 2023. https://doi.org/10.15308/finiz-2023-56-65

Dr. Miele Cosmed Group. (2024). Oświadczenie o zrównoważonym rozwoju Grupy Kapitałowej Dr. Miele Cosmed Group za rok 2023. www.dr-miele.eu/wpcontent/uploads/2024/06/Dr.-Miele-Cosmed-Group-S.A.-Oswiadczenie-ESG-za-2023.pdf

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2464 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 537/2014, dyrektywy 2004/109/WE, dyrektywy 2006/43/WE oraz dyrektywy 2013/34/UE w odniesieniu do sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32022L2464

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2005/29/WE i 2011/83/UE w odniesieniu do wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej poprzez lepszą ochronę przed nieuczciwymi praktykami oraz lepsze informowanie (2024/825). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202400825

EFRAG. (2023). ESRS 1 – General Requirements. European Financial Reporting Advisory Group.

Godlewska, J., Lulewicz-Sas, A., & Zielińska, A. (2023). Raportowanie ESG z uwzględnieniem założeń gospodarki o obiegu zamkniętym. Marketing i Rynek, (11), 39–49. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2023.11.4

GRI. (2021). GRI Standards. https://www.globalreporting.org/media/wtaf14tw/a-short-introduction-to-the-gri-standards.pdf

Komisja Europejska. (2020). Nowy program na rzecz konsumentów. Poprawa odporności konsumentów na potrzeby trwałej odbudowy. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady. COM/2020/696 final. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0696

Lakowski, A. (2024). Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju już opublikowane. https://crido.pl/blog-law/europejskiestandardy-sprawozdawczosci-zrownowazonego-rozwoju-juz-opublikowane/

Lee, M. T., & Suh, I. (2022). Understanding the effects of environment, social, and governance conduct on financial performance: Arguments for a process and integrated modelling approach. Sustainable Technology and Entrepreneurship, 1(1). https://doi.org/10.1016/j.stae.2022.100004

Ministerstwo Rozwoju i Technologii. (2019). Cele zrównoważonego rozwoju. www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/cele-zrownowazonego-rozwoju

Mitkow, S., Antczak, J., & Roszkiewicz, M. (2022). Challenges for the defense industry against the background of ESG (Environmental, Social, Governance) concepts. European Research Studies Journal, XXV(4). https://doi.org/10.35808/ersj/3074

OECD. (2024). Wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych dotyczące odpowiedzialnego prowadzenia działalności biznesowej. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9fe6d8dc-pl

Organizacja Narodów Zjednoczonych. (2015). Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Rezolucja przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne w dniu 25 września 2015 r. https://www.unic.un.org.pl/files/164/Agenda%202030_pl_2016_ostateczna.pdf

Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2023/2772 z dnia 31 lipca 2023 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE w odniesieniu do standardów sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju ESRS. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202302772

Ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz.U. 2017, poz. 61).