Kasy samoobsługowe i aplikacje mobilne jako determinanty przewagi konkurencyjnej w handlu detalicznym

Współcześnie innowacje uznawane są za fundamentalny czynnik rozwoju przedsiębiorstw, szczególnie w sektorze handlu detalicznego, który podlega dynamicznym zmianom wynikającym z ewoluujących preferencji konsumentów. Celem badań jest weryfikacja poziomu akceptacji przez klientów kas samoobsługowych i aplikacji mobilnych (czyli ich wykorzystywania w codziennych zakupach). Dodatkowo podjęto próbę określenia wpływu tych innowacji na percepcję konkurencyjności placówek handlowych (ich atrakcyjność, chęć ponownych zakupów) z uwzględnieniem cech demograficznych konsumentów. Badanie zostało przeprowadzone w formie ankiety internetowej na grupach społecznościowych skupiających klientów sklepów detalicznych. W badaniu wzięło udział 241 respondentów, zróżnicowanych pod względem płci, wieku i dochodów. Wyniki wskazują, że innowacje, takie jak kasy samoobsługowe i aplikacje mobilne, cieszą się dużym zainteresowaniem konsumentów. Ponad połowa respondentów korzysta z nich bardzo często, a pozostali – choć rzadziej – również są ich stałymi użytkownikami. Młodsze osoby o niższych dochodach wykazują większą otwartość na kasy samoobsługowe. Natomiast aplikacje mobilne cieszą się podobnym zainteresowaniem we wszystkich grupach społecznych. Co istotne, placówki handlowe wdrażające nowoczesne rozwiązania są postrzegane jako bardziej konkurencyjne, niezależnie od cech demograficznych respondentów.

Bibliografia/References

Amorim, M., Lago, A., Moscoso, Ph., & Prieto, E. (2016). Assisted vs. self-checkout in retail: An empirical analysis of the impact of operational process dimensions on customer satisfaction, recommendation and reuse. Journal of Service Science Research, 8. https://doi.org/10.1007/s12927-016-0001-z

Anchan, D. S., & Shareena, P. (2025). AI-Powered virtual simulations in retail: Impacts on customer decision-making and impulse buying. In: B. Alareeni (Ed.), Big Data in finance: Transforming the financial landscape. Studies in Big Data, 169. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-80656-8_25

Balasubramanian, G., Saravanan, M., Kasthuri, R., Thamilmani, R., Vinothina, V., & Sivasubramanian, K. (2025). Application of digital marketing in retail sector through innovative technology: An evaluative review. In: B. Alareeni (Ed.), Big Data in finance: Transforming the financial landscape. Studies in Big Data, 169. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-80656-8_33

Bankier.pl. (2024, 24 lutego). Polacy pokochali kasy samoobsługowe, zagranica z nich rezygnuje. Dlaczego? https://www.bankier.pl/wiadomosc/Polacy-pokochali-kasy-samoobslugowe-zagranica-z-nich-rezygnuje-Dlaczego-8697357.html (dostęp: 27.06.2025).

Berdar, M., & Yevtushevska, O. (2020). Innovation activity management of enterprises under self-development. Baltic Journal of Economic Studies, 6(2). https://doi.org/10.30525/2256-0742/2020-6-2-25-31

Białoskurski, S., & Wesolowski, G. (2021). Innowacje produktowe i marketingowe na rynku produktów spożywczych z perspektywy klientów. Marketing i Rynek, (5). https://doi.org/10.33226/1231-7853.2021.5.3

Chwałek, J. (2014). Kierunki innowacji w handlu. Handel Wewnętrzny, (2/349).

Cyrek, P. (2023). Zmiany w stylach zakupowych klientów handlu detalicznego w kontekście pandemii COVID-19. Marketing i Rynek, (8). https://doi.org/10.33226/1231-7853.2023.8.5

Decyk, K. (2024). Innovation activities in the service sector across EU states: Similarities or differences? Argumenta Oeconomica, 1(52). https://doi.org/10.15611/aoe.2024.1.13

Demirci-Orel, F., & Kara, A. (2015). Assessing the role of service quality of retail self-checkouts on customer satisfaction and loyalty: Empirical evidence from an emerging market. In: L. Robinson (Ed.), Developments in marketing science: Proceedings of the Academy of Marketing Science. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-10912-1_73

Fernandes, T., & Pedroso, R. (2017). The effect of self-checkout quality on customer satisfaction and repatronage in a retail context. Service Business, 11. https://doi.org/10.1007/s11628-016-0302-9

Har, L. L., Rashid, U. K., Te Chuan, L., Sen, S. C., & Xia, L. Y. (2022). Revolution of retail industry: From perspective of retail 1.0 to 4.0. Procedia Computer Science, 200, 1615–1625. https://doi.org/10.1016/j.procs.2022.01.362

Ideo.pl. (b.d.). Jak aplikacje mobilne wspierają sprzedaż w sklepach internetowych? https://www.ideo.pl/firma/o-nas/nasze-publikacje/jak-aplikacje-mobilne-wspieraja-sprzedaz-w-sklepach-internetowych-,202.html (dostęp: 27.06.2025).

Infor.pl (2024, 19 lutego). Dlaczego klientów irytują kasy samoobsługowe? https://www.infor.pl/twoje-pieniadze/zakupy/6479075,dlaczego-klientow-irytuja-kasy-samoobslugowe.html (dostęp: 27.06.2025).

Kall, J., Kłeczek, R., & Sagan, A. (2013). Zarządzanie marką (wyd. II). Oficyna Ekonomiczna.

Kowalik, K., & Klimecka-Tatar, D. (2017). Mapowanie strumienia wartości w procesie obsługi klienta w przedsiębiorstwie usługowym. Archiwum Wiedzy Inżynierskiej, 2(1).

Kraszewska M., & Pujer K. (2017). Konkurencyjność przedsiębiorstw. Sposoby budowania przewagi konkurencyjnej. Wydawnictwo Exante.

Malenkov, Y., Evgrafov, A., Shishkin, V. V, & Shishkin V. I. (2019). Global innovation trends in trade development and their social and economic implications. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. https://www.researchgate.net/publication/332160488_Global_innovation_trends_in_trade_development_and_their_social_and_economic_implications/fulltext/5ca4153fa6fdcc12ee8ee18b/Global-innovation-trends-in-trade-development-and-their-social-and-economic-implications.pdf?origin=scientific-contributions. https://doi.org/10.1088/1757-899X/497/1/012127

Money.pl. (2023, 4 sierpnia). Klienci Biedronki skarżą się na kasy samoobsługowe. Jest odpowiedź. https://www.money.pl/gospodarka/klienci-biedronki-skarza-sie-na-kasy-samoobslugowe-jest-odpowiedz-6926949938711200a.html (dostęp: 27.06.2025).

Sławińska, M. (2015). Innowacje marketingowe w działalności przedsiębiorstw handlowych. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu.

Sławińska, M. (2016). Innowacje w handlu detalicznym - aspekty strategiczne. In: M. Sławińska (red.). Handel we współczesnej gospodarce. Nowe wyzwania. Wydawnictwo i Drukarnia Uni-Druk.

Starzyńska, D., & Kowańska, D. (2022). Funkcjonalność serwisu bankowości mobilnej a relacje z klientami. Marketing i Rynek, (11). https://doi.org/10.33226/1231-7853.2022.11.4

Vaja, M. B. R. (2015). Retail management. International Journal of Research and Analytics Reviews, 2(1).

Wiadomoscihandlowe.pl. (2023, 23 listopada). Jak często Polacy korzystają z aplikacji sieci handlowych? Jakich informacji szukają? [Raport]. https://www.wiadomoscihandlowe.pl/e-commerce-i-e-grocery/jak-czesto-polacy-korzystaja-z-aplikacji-sieci-handlowych-jakich-informacji-szukaja-raport-2497049 (dostęp: 27.06.2025).