Wykorzystanie wiedzy o produktach żywnościowych w procesie decyzyjnym konsumentów z pokolenia Z na przykładzie kawy i yerba mate

Przy podejmowaniu decyzji zakupowej konsumentowi potrzebna jest wiedza. To dzięki niej może m.in. dokonywać świadomych i właściwych dla siebie wyborów oraz identyfikować cechy produktu. Im większy jest zasób wiedzy konsumenta, tym bardziej może on sobie ułatwić proces decyzyjny. W przypadku kawy i yerba mate proces ten może zaś być trudny z powodu ich właściwości. O pokoleniu Z często mówi się, że są świadomymi konsumentami oraz cechuje ich otwartość oraz chęć testowania nowych produktów. Celem naukowych rozważań jest rozpoznanie, w jakim stopniu młodzi konsumenci wykorzystują wiedzę o tych dwóch produktach żywnościowych w procesie decyzyjnym. Niniejszy artykuł ma charakter teoretyczno- empiryczny. W rozważaniach posłużono się metodami wnioskowania logicznego, dokonano krytycznego przeglądu piśmiennictwa, a badania własne przeprowadzono techniką ankiety internetowej, wykorzystując autorski kwestionariusz ankiety. Uzyskane wyniki umożliwiły osiągnięcie założonego celu badawczego oraz sformułowanie rekomendacji dla producentów oraz marketerów kawy i yerba mate związanych z dystrybuowaniem informacji o zdrowotnych właściwościach tych napojów.

Bibliografia/References

 

Ahsan, F., & Bashir, S. (2019). Coffee consumption: Health perspectives and drawback. Journal of Nutrition and Obesity, 2(1), 1–4.

Alkhatib, A., & Atcheson, R. (2017). Yerba maté (Ilex paraguariensis) metabolic, satiety, and mood state effects at rest and during prolonged exercise. Nutriens, 9(8), 822. https://doi.org/10.3390/nu9080882

Arçari, D. P., Bartchewsky Jr., W., Dos Santos, T. W., Oliveira, K. A., DeOliveira, C. C., Gotardo, É. M., Pedrazzoli Jr., J., Gambero, A., Ferraz, L. F. C., de o Carvalho, P., & Ribeiro, M. L. (2011). Anti-inflammatory effects of yerba mate extract (Ilex paraguariensis) ameliorante insulin resistance in mice with high fat diet-induced obesity. Molecular and cellular endocrinology, 335(2), 110–115. https://doi.org/10.1016/j.mce.2011.01.003.

Balawejder-Biśto, A., & Pyka-Pająk, A. (2022). Kofeina – substancja znana czy poznawana. Farmakognozja, 78(8), 430–441. https://doi.org/10.32383/farmpol/155158

Baran, J., & Kubit, P. (2021). Kawa i jej prozdowotne właściwości. Herbalism, 7(1), 19–30. https://doi.org/10.12775/HERB.2021.002

Barczak, A. (2021). Rola kawy w zapobieganiu otępieniu. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 19(2), 97–102. https://doi.org/10.15557/AN.2019.0014

Baspinar, B., Eskici, G., & Ozcelik, A. O. (2017). How coffee affects metabolic syndrome and its components. Food & Function, 8(6), 2089–2101. https://doi.org/10.1039/c7fo00388a

Bassiouni, D. H., & Hackley, C. (2014). 'Generation Z' children's adaptation to digital consumer culture: A critical literature review. Journal of Customer Behaviour, 13(2), 113–133. https://doi.org/10.1362.147539214X14024779483591

Bastos, D. H., de Oliviera, D. M., Matsumoto, R. L., Carvalho, P. D. & Ribeiro, M. L. (2007). Yerba mate: Pharmacological properties, research and biotechnology. Medicinal and Aromatic Plant Science and Biotechnology, 1(1), 37–46.

Bitkowska, A., Moczydłowska, J., Leszczewska, K., Karasiewicz, K., Sadkowska, J., & Żelazko, B. (2022). Young consumers' perceptions of family firms and their purchase intentions – the Polish experience. Sustainability, 14(21), 13879. 37–46. https://doi.org/10.3390/su142113879

Brucks, M. (1985). The effects of products class knowledge on information search behavior. Journal of Consumer Research, 12, 1–16.

Burris, K. P., Harte, F. M., Davidson, P. M., Stewart Jr., C. N., & Zivanovic, S. (2012). Composition and bioactive properties of yerba mate (Ilex paraguariensis A. St.-Hil.): A review. Chilean Journal of Agricultural Research, 72(2), 268–274.

Bywalec, C. (2009). Ekonomika i finanse gospodarstw domowych. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Carneiro, S. M., Oliveira, M. B., & Alves, R. C. (2021). Neuroprotective properties of coffee: An update. Trends in Food Science & Technology, 113, 167–179. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.04.052

Chomicka, A., & Cież, M. (2022). Psychologiczna charakterystyka pokolenia Z. Przegląd badań. Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie.

Correa, V. G., Gonçalves, G. A., de Sá-Nakanishi, A. B., Ferreira, I. C., Barros, L., Dias, M. I., Koehnlein, E. A, de Souza, C. G. M., Bracht, A., & Peralta, R. M. (2017). Effects of in vitro digestion and in vitro colonic fermentation on stability and functional properties of yerba mate (Ilex paraguariensis A. St. Hil.) beverages. Food Chemistry, 237, 453–460. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2017.05.125

Cuelho, C. H., de França Bonilha, I., do Canto, G. S. & Manfron, M. P. (2015). Recent advances in the bioactive properties of yerba mate. Revista Cubana de Farmacia, 49(2), 375–383.

van Dam, R. M. (2008). Coffee consumption and risk of type 2 diabetes cardiovascular diseases, and cancer. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 33(6), 1269–1283. https://doi.org/10.1139/H08-120

Dmowski, P., & Post, L. (2018). Wpływ krotności parzenia na właściwości przeciwutleniające naparów yerba mate. Zeszyty Naukowe Akademii Morskiej w Gdyni, 104, 9–18. https://doi.org/10.26408/104.01

Dominik, P., & Koskowski, M. (2018). Odmienność znaczeniowa spożywania kawy w różnych kulturach. Zeszyty Naukowe Uczelni Vistula, 60(3), 5–17.

Dragolea, L.-L., Butnaru, G. I., Kot, S., Zamfir, C. G., Nuţă, A.-C., Nuţă, F.-M., Cristea, D. S. & Ștefănică, M. (2023). Determining factors in shaping the sustainable behavior of the generation Z consumer. Frontiers in Environmental Science, 11, 1–21. https://doi.org/10.3389/fenvs.2023.1096183

Esquivel, P., & Jiménez, V. (2012). Functional properties of coffee and coffee by-products. Food Research International, 46(2), 488–495. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2011.05.028

Florczak, J., Karmańska, A., Anna, W., & Brożek, E. (2011). Skład chemiczny suszu różnych gatunków yerba mate. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 4(44), 1105–1110.

Flynn, L. R., & Goldsmith, R. E. (1999). A short, reliable measure of subjective knowledge. Journal of Business Research, 46(1), 57–66. https://doi.org/10.1016/S0148-2963(98)00057-5

Frąckiewicz, E. (2018). Pokolenie 60+ a pokolenie Z na rynku nowoczesnych usług bankowych. Zarządzanie i Finanse, 16(3), 121–134.

Gambero, A., & Ribeiro, M. L. (2015). The positive effects of yerba mate (Ilex paraguariensis) in obesity. Nutriens, 7(2), 730–750. https://doi.org/10.3390/nu7020730

Gatto, E. M., Melcon, C., Parisi, V. L., Bartoloni, L., & Gonzalez, C. D. (2015). Inverse association between yerba mate consumption and idiopathic Parkinson's disease. A case-control study. Journal of the Neurological Sciences, 356(1), 163–167. https://doi.org/10.1016/j.jns.2015.06.043

Gawron-Gzella, A., Chanaj-Kaczmarek, J., & Cielecka-Piontek, J. (2021). Yerba mate – A long but current history. Nutriens, 13(11), 3706. https://doi.org/10.3390/nu13113706

Karimi, S., Papamichail, K. N., & Holland, C. P. (2015). The effect of prior knowledge and decision-making style on the online purchase decision-making process: A typology of consumer shopping behaviour. Decision Support Systems, 77, 137–147. https://doi.org/10.1016/j.dss.2015.06.004

Kieżel, E. (2018). Wiedza ekonomiczna polskich konsumentów jako podstawa innowacyjnej konsumpcji. Handel Wewnętrzny, 3(374), 219–230.

Kozak-Nurczyk, P. K., Nurczyk, K., Prystupa, A., Szcześniak, G., & Panasiuk, L. (2018). Wpływ tkanki tłuszczowej i wybranych adipokin na insulinooporność oraz rozwój cukrzycy typu 2. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 24(4), 210–213.

Kruszewski, B., Jakóbiak, A., Jasiczek, A., Wieczorek, B., & Niemczuk, D. (2012). Wpływ parametrów parzenia na zawartość kofeiny w naparze yerba mate. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 45(3), 1001–1005.

Krzeszowska, M. (2017). Młodzi konsumenci reprezentujący pokolenie Y i Z jako nabywcy usług bankowych. Zarządzanie. Roczniki Ekonomii i Zarządzania, 9(4), 107–120. https://doi.org/10.18290/reiz.2017.9.4-6

Kungel, P. T., Correa, V. G., Corre^a, R. C., Peralta, R. A., Soković, M., Calhelha, R. C., Bracht, A., Ferreira, C. F. R., & Peralta, R. M. (2018). Antioxidant and antimicrobial activities of a purified polysaccharide from yerba mate (Ilex paraguariensis). International Journal of Biological Macromolecules, 114, 1161–1167. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2018.04.020

Laroche, M., Bergeron, J., & Barbaro-Forleo, G. (2001). Targeting consumers who are willing to pay more for environmentally friendly products. Journal of Consumer Marketing, 18(6), 503–520. https://doi.org/10.1108/EUM0000000006155

Lee, A., Lim, W., Kim, S., Khil, H., Cheon, E., An, S., Hong, S. E., Lee, D. H., Kang, S.-S., Oh, H., Keum N. N., & Hsieh, C.-C. (2019). Coffee intake and obesity: A meta-analysis. Nutrients, 11(6), 1274. https://doi.org/10.3390/nu11061274

Loria, D., Barrios, E., & Zanetti, R. (2009). Cancer and yerba mate consumption: a review of possible associations. Revista Panamericana de Salud Publica, 25, 530–539. https://doi.org/10.1590/s1020-49892009000600010

Lutomski, P., Goździewska, M., & Florek-Łuszczki, M. (2020). Health properties of yerba mate. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 27(2), 310–313.

Maciejewski, G., Mokrysz, S., & Wróblewski, Ł. (2018). Preferencje konsumentów wobec marek kaw dostępnych na polskim rynku – analiza porównawcza. Marketing i Rynek, (4), 27–39.

Maciejewski, G., Mokrysz, S., & Wróblewski, Ł. (2019). Segmentation of coffee consumers using sustainable values: Cluster analysis on the Polish coffee market. Sustainability, 11(3), 613. https://doi.org/10.3390/su11030613

Małysa-Kaleta, A. (2018), Racjonalność w decyzjach konsumentów na współczesnym rynku. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, (371), 45–64.

Mańkowska, N. (2010). Wiedza jako globalne dobro publiczne. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, (93), 112–119.

Martini, D., Del Bo', C., Tassotti, M., Riso, P., Del Rio, D., Brighenti, F., & Porrini, M. (2016). Coffee Consumption and oxidative stress: A review of human intervention studies. Molecules, 21(8), 979. https://doi.org/10.3390/molecules21080979

Maślanka, R., & Zadrąg-Tęcza, R. (2021). Wieloaspektowa rola glukozy i jej metabolizmu w regulacji parametrów fizjologicznych i potencjału reprodukcyjnego komórek na podstawie badań z użyciem drożdży Saccharomyces cerevisiae. Postępy Biochemii, 67(1), 1–15. https://doi.org/10.18388/pb.2021_369

Messina, G., Zannella, C., Monda, V., Dato, A., Liccardo, D., De Blasio, S., Valenzano, A., Moscatelli, F., Messina, A., Cibelli, G., & Monda, M. (2015). The beneficial effects of coffee in human nutrition. Biology and Medicine, 7(4), 1–5. https://doi.org/10.4172/0974-8369.1000240

Michalska, M., & Moczydłowska, J. M. (2023). Wykorzystanie wizualnej siły Instagrama w marketingu internetowym w percepcji pokolenia Z. Akademia Zarządzania, 7(3), 158–180.

Michel, J. F., Mombeuil, C., & Diunugala, H. P. (2022). Antecedents of green consumption intention: A focus on generation Z consumers of a developing country. Environment, Development and Sustainability, 25, 14545–14566. https://doi.org/10.1007/s10668-022-02678-9

Moorman, C., Diehl, K., Brinberg, D., & Kidwell, B. (2004). Subjective knowledge, search locations, and consumer choice. Journal of Consumer Research, 31(3), 673–680. https://doi.org/10.1086/425102

Mueller, S., Francis, L., & Lockshin, L. (2008). The relationship between wine liking, subjective and objective wine knowledge: Does it matter who is your "consumer" sample? 4th International Cinference of the Academy of Wine Business Research, Siena 17–19th July 2008.

Murawiec, S. (2019). Kawa – długoterminowa inwestycja w nasze zdrowie? Forum Medycyny Rodzinnej, 13(5), 245–248.

Niewczas-Dobrowolska, M. (2021). Preferowane źródła informacji dotyczącej żywności w opinii konsumentów. Żywność Nauka Technologia Jakość/Food Science Technology Quality, 28(2/127), 132–143. https://doi.org/10.15193/zntj/2021/127/383

Özkan, M., & Solmaz, B. (2017). Generation Z. The global market's new consumers and their consumption habits: Generation Z consumption scale. European Jorunal of Multidisciplinary Studies, 2(5), 222–229. https://doi.org/10.26417/ejms.v5i1.p150–157

Paczka, E. (2020). Zmiana zachowań rynkowych pokolenia Z. Ekonomia. Wrocław Economic Review, 26(1), 21–34. https://doi.org/10.19195/2658-1310.26.1.2

Pelczyńska, M., & Bogdański, P. (2019). Prozdrowotne właściwości kawy. Varia Medica, 3(4), 311–317.

Pieszko, C., Grabowska, J., & Jurek, N. (2015). Oznaczanie polifenoli i wybranych pierwsiastów w kawie, herbacie i miodach. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 48(4), 653–659.

Puiu, S. (2016). Generation Z – a new type of consumers. Revista Tinerilor Economiæti, 27, 67–78.

Riachi, L. G., & De Maria, C. A. (2017). Yerba mate: An overview of physiological effects in humans. Journal of Functional Foods, 38A, 308–320. https://doi.org/10.1016/j.jff.2017.09.020

Roguska, A., & Antas-Jaszczuk, A. (2020). Konsumpcjonizm wśród młodzieży akademickiej pokolenia Z. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach.

Rząsa-Duran, E., Kryczyk-Poprawa, A., Drabicki, D., Podkowa, A., Sułkowska-Ziaja, K., Szewczyk, A., Kała, K., Opoka, W., Zięba, P., Fidurski, M., & Muszyńska, B. (2022). Yerba mate as a source of elements and bioactive compounds with antioxidant activity. Antioxidants, 11(2), 371. https://doi.org/10.3390/antiox11020371

Samoggia, A., Landuzzi, P., & Vicien, C. E. (2021). Market expansion of caffeine-containing products: Italian and Argentinian yerba mate consumer behavior and health perception. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(15), 8117. https://doi.org/10.3390/ijerph18158117

Sawicka, J., & Marcinkowska, E. (2023). Environmental CSR and the purchase declarations of Generation Z consumers. Sustainability, 15(17), 12759. https://doi.org/10.3390/su151712759

Schubert, M. M., Irwin, C., Seay, R. F., Clarke, H. E., Allegro, D., & Desbrow, B. (2017). Caffeine, coffee, and appetite control: A review. International Journal of Food Sciences and Nutrition, 68(8), 901–912. https://doi.org/10.1080/09637486.2017.1320537

Smalej, O. (2017). Analysis of purchasing decisions made by the Generation Z consumers. Proceedings of the MakeLearn and TIIM International Conference, Lublin, 331–335.

Stańczak, A., & Lewgowd, W. (2021). Środki wspierające poprawę funkcji poznawczych – co powinniśmy o nich wiedzieć. Farmacja Polska, 77(4), 201–219. https://doi.org/10.32383/farmpol/136335

Stecko, J., Szymańska, N., Zajączkowska, K., & Fułek, M. (2021). Kawa – zagrożenie czy część zdrowego trybu życia? W: G. Bejda, J. Lewko, & E. Krajewska-Kułak (red.), Zachowania prozdrowotne jako element aktywności życiowej człowieka 2 (443–457). Uniwersytet Medyczny w Białymstoku.

Su, C.-H., Tsai, C.-H., Chen, M.-H., & Lv, W. Q. (2019). U. S. Sustainable food market Generation Z consumer segments. Sustainability, 11(13), 3607. https://doi.org/10.3390/su11133607

Szcześniak, M. (2022). Proces decyzyjny konsumenta na rynku. Zeszyty Naukowe PUNO/Research Papers PUA, 8(1), 379–390.

Szul, E. (2018). Prosumpcja i innowacyjność młodych konsumentów. Społeczeństwo i Edukacja, 29(2), 435–446.

Szwed, M. (2018). Etnocentryzm konsumencki przedstawicieli pokoleń X, Y i Z w Polsce. W: Z. A. Nowak & B. Glinka, Procesy zarządzania w globalizującej się gospodarce (47–62). Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego.

Szydło, J. & Potmalnik, E. (2022). Decyzje zakupowe przedstawicieli Pokolenia Z na przykładzie branży modowej. Marketing i Rynek, XXIX(9), 15–26. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2022.9.2

Szymańska, K. (2022). Budowanie przewagi konkurencyjnej na podstawie wartości i doświadczeń dla konsumentów z pokolenia Z na przykładzie rynku mody. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 66(4), 160–171.

Tarapata, J. (2020). Orientacja na zrównoważoną konsumpcję w zachowaniach młodych konsumentów. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Zarządzanie, 21(2), 207–218. https://doi.org/10.5604/01.3001.0014.2884

Wałęga, A., & Kwapniewski, W. (2021). Czynniki determinujące lojlaność młodych konsumentów na rynku dóbr konsumpcyjnych. Marketing i Rynek, XXVIII(7), 10–19. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2021.7.2

Wang, A., Wang, S., Zhu, C., Huang, H., Wu, L., Wan, X., Yang, X., Zhang, H., Miao, R., He, L., Sang, X., & Zhao, H. (2016). Coffee and cancer risk: A meta-analysis of prospective observational studies. Scientific Reports, 6(33711), 1–13. https://doi.org/10.1038/srep33711

Wobszal, P., & Grzegorzewska, A. E. (2009). Wpływ kawy na metabolizm lipidów z odniesieniem do zdrowotnych skutków picia kawy. Nowiny Lekarskie, 78(2), 148–152.

Yamada-Fowler, N., Fredrikson, M., & Söderkvist, P. (2014). Caffeine interaction with glutamate receptor gene GRIN2A: Parkinson's disease in Swedish population. PLoS ONE, 9(6), 1–6. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0099294

Zain, M. Z., Shori, A. B., & Baba, A. S. (2017). Composition and health properties of coffee bean. European Journal of Clinical Biomedical Sciences, 3(5), 97–100. https://doi.org/10.11648/j.ejcbs.20170305.13

Żarczyńska-Dobiesz, A., & Chomątowska, B. (2016). Zarządzanie pracownikami z pokolenia paradoksów. Nauki o Zarządzaniu, 2(27), 196–206. https://doi.org/10.15611/noz.2016.2.16

Żukiewicz-Sobczak, W., Krasowska, E., Sobczak, P., Horoch, A., Wojtyła, A., & Piątek, J. (2012). Wpływ spożycia kawy na organizm człowieka. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 18(1), 71–76.