Family law and bankruptcy principles of liability with joint property for the debts of the bankrupt spouse

This article analyses the relations between the principles of liability for the joint property of spouses under art. 41 of the Family and Guardianship Code (k.r.o.) and the regulations of bankruptcy law (art. 124 pr.up.), focusing on the conflict between the protection of family property and the effective satisfaction of the creditors of one of the spouses. Using the formal-dogmatic, historical method and the analysis of case law, it has been shown that the applicable provisions do not ensure coherence between the axiological postulate of protecting the marital community and the priority of satisfying the claims of creditors. The research focused on institutions such as the management of joint property, liability for the obligations of one of the spouses and mechanisms securing the interests of creditors (including art. 52 k.r.o.). It was indicated that declaring bankruptcy of the debtor leads to excessive interference in the property interests of the family, disturbing the balance between the protection of the marital community and the legitimate claims of the creditor. The article proves the need to revise the regulations of bankruptcy law in order to better harmonize them with the principles of k.r.o. The conclusions formulated emphasize the need for a model combining family protection with the effectiveness of bankruptcy proceedings.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Biernacki, P., & Szereda, A. (2024). Stosunki małżeńskie a upadłość konsumencka, Monitor Prawniczy. (2).

Breyer, S., & Gross, S. (1975). W: B. Dobrzański, & J. Ignatowicz (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze.

Chrapoński, D. (2021). Ogłoszenie upadłości a małżeńskie stosunki majątkowe upadłego. Rejent. (11), 11–35.

Dudek, D., & Hrycaj, A. (2018). Skutki ogłoszenia upadłości dla majątku wspólnego małżonków w przypadku ogłoszenia upadłości małżonka, który nie prowadzi działalności gospodarczej. Monitor Prawniczy, (4).

Górecki, I. (2012). Konstrukcja art. 41 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Uwagi de lege lata i de lege ferenda (cz. I). Rejent, (3), 29–33.

Gurgul, S. (2005). Upadłość a majątkowe stosunki małżonków. Monitor Prawniczy, (6).

Gurgul, S. (2016). Małżeńskie ustroje majątkowe a ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego w stosunku do jednego z małżonków. Doradca restrukturyzacyjny, (6).

Gredka, I. (2007). Odpowiedzialność majątkiem wspólnym za zobowiązania jednego z małżonków. Rodzina i Prawo. (2).

Ignatowicz, J. (2001). Prawo rodzinne. LexisNexis.

Jelonek-Jarco, B. (2013). Uwagi o pozwaniu dłużnika i jego małżonka oraz sytuacji wierzyciela dłużnika pozostającego w związku małżeńskim. Transformacje Prawa Prywatnego, (4).

Lubicz-Pschowska, A. (2016). Wpływ upadłości konsumenckiej na stosunki majątkowe – małżeńskie. W: B. Gnela, & K. Michałowska (red.), Współczesne wyzwania prawa konsumenckiego. C.H.Beck, Legalis.

Lutkiewicz-Rucińska, A. (2005). Uwagi do art. 41 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego po reformie małżeńskiego prawa majątkowego. Rejent, (12).

Jędrejek, G. (2019). Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz akutalizowany. Lex/el.

Nazar, M. (2009). W: T. Smyczyński (red.), System Prawa Prywatnego. Prawo rodzinne i opiekuńcze. C.H.Beck.

Pannert, M. (2021). Mieszana zdolność upadłościowa – refleksje po nowelizacji prawa upadłościowego z 24.03.2020 r. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego. (7), 28–33. https://doi.org/10.33226/0137-5490.2021.7.4

Pawliczak, J. (2024). W: M. Domański, & J. Słyk (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. C.H.Beck, Legalis.

Piątowski, J. (1985). W: J. Piątowski (red.) System prawa rodzinnego i opiekuńczego. Ossolineum.

Pisuliński, J. (2012). O potrzebie reformy przepisów regulujących stosunki majątkowe między małżonkami. Transformacje Prawa Prywatnego, (2), 216–217.

Pietrzykowski, K. (2023). W: K. Pietrzykowski (red.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. C.H.Beck, Legalis.

Smyczyński, T. (2004). Reforma małżeńskiego prawa majątkowego. Monitor Prawniczy, (18).

Sobota, A., & Porzycki, M. (2017). Upadłość konsumencka małżonków – wady obecnego stanu prawnego i możliwe sposoby i usunięcia, Doradca Restrukturyzacyjny, (7).

Strzebińczyk, J. (2004). Nowelizacja przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie małżeńskiego prawa majątkowego (cz. I). Rejent, (8).

Sychowicz, M. (2011). W: K. Piasecki (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. LexisNexis.

Zedler, F. (2011). W: A. Jakubecki, & F. Zedler (red.), Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz (wyd. III). Wolters Kluwer, LEX.

Zalewski, C. (2015). Skutki ogłoszenia upadłości konsumenckiej małżonków. Monitor Prawniczy, (22), 1222–1223.

Zrałek, J. (2005). Odpowiedzialność małżonków za zobowiązania po nowelizacji przepisów o ustawowej wspólności majątkowej. Rejent, (9).

 

Akty prawne/Legal acts

Dekret z 29.05.1946 r. – Prawo małżeńskie majątkowe (Dz.U. nr 31, poz. 196).

Ustawa z 27.06.1950 r. – Kodeks rodzinny (Dz.U. z 1950, poz. 308).

Ustawa z 25.02.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2809).

Ustawa z 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024., poz. 1061).

Ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024., poz. 1568).

Ustawa z 7.09. 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1993).

Ustawa z 28.02.2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 794).

Ustawa z 17.06.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r., nr 162, poz. 1691).

 

Orzecznictwo/Judgments

Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 9.06.1976 r., III CZP 46/75, Legalis nr 19477.

Uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16.12.2019 r., III CZP 7/19, Legalis nr 2260969.

Uchwała SN z 5.02.2010 r., III CZP 132/09, Lex nr 551027.

Wyrok SN z 20.06.2997 r., II CKU 47/97, Legalis nr 31374.