Allocation of risk in non-standard forms of work: The role of social dialogue. Part 1
Non-standard forms of work are characterised by a shift of normative risk to the worker, while in the employment relationship it should be the employer who bears this risk as the organiser of work. The author argues that social dialogue can be an adequate means of shaping the allocation of risk in atypical employment. She shows how collective mechanisms already frame this risk to some extent, and provides ideas on how they can be further used in this area to provide adequate protection for workers.
References
Bibliografia/References
Baran, K.W. (2018). O zakresie prawa koalicji w związkach zawodowych po nowelizacji prawa związkowego z 5 lipca 2018 r. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 9.
Bąk, E. (2006). Elastyczne formy zatrudnienia. Warsaw: C.H.Beck.
Bąk, E. (2008). Nietypowe formy zatrudnienia na rynku pracy. Warsaw: C.H.Beck.
Bieber, F. & Moggia, J. (2021). Risk shifts in the gig economy: the normative case for an insurance scheme against the effects of precarious work. The Journal of Political Philosophy 29(3). https://doi.org/10.1111/jopp.12233
Boguska, A. & Pisarczyk, Ł. (2021). Funkcja ochronna prawa pracy a zmiany w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Acta Universitatis Wratislaviensis 4049. Przegląd Prawa i Administracji. https://doi.org/10.19195/0137-1134.124.3
Centrum Badania Opinii Społecznej – CBOS. (2021). Komunikat z badań. Związki zawodowe w Polsce.
Chobot, A. (1997). Nowe formy zatrudnienia. Kierunki rozwoju i nowelizacji. Warsaw: Wydawnictwa Prawnicze PWN.
Czarzasty, J. & Mrozowicki, A. (2023). Poland: Trade unions developing after a decline. In: J. Waddington, T. Müller & K. Vandaele (eds.) Trade unions in the European Union. Picking up the pieces of the neoliberal challenge. Brussels: Peter Lang Éditions scientifiques internationals.
Ćwiertniak, B.M. & Salwa, Z. (2017). Funkcje prawa pracy. In: K.W. Baran (ed.), System prawa pracy. Tom I. Część ogólna. Warsaw: Wolters Kluwer.
Duraj, T. (2020). Prawo koalicji osób pracujących zarobkowo na własny rachunek po nowelizacji prawa związkowego – szanse i zagrożenia. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej 27(2).
Duraj, T. (2024). Economic dependence as a criterion for the protection of the self-employed under EU law and in selected member states. Review of European and Comparative Law 56/1. https://doi.org/10.31743/recl.17179
Engel-Babska, E. (2003). Ryzyko zatrudnienia w prawie pracy. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
ETUC, BusinessEurope, SGI Europe, SMEunited. European Social Dialogue. Work Programme 2022–2024.
Eurofound. (2015). Collective bargaining in Europe in the 21st century. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
European Commission, Directorate-General for Employment, Social Affairs and Inclusion. (2018). Social dialogue for a changing world of work. In: Employment and Social Developments in Europe 2018. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
Florczak, I. (2017). Status prawny osób świadczących pracę w ramach umownego zatrudnienia nietypowego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Freedland, M. (2016). The contract of employment and the paradoxes of precarity, Oxford Legal Studies Research Paper 37/2016. University of Oxford.
Freedland, M. & Kountouris, N. (2011). The Legal Construction of Personal Work Relations. Oxford: OUP.
Goździewicz, G. (2018). Umowa o pracę a umowa o zatrudnienie (charakterystyka ogólna). In: G. Goździewicz (ed.). Umowa o pracę a umowa o zatrudnienie. Warsaw: Wolters Kluwer.
Grzebyk, P. & Pisarczyk, Ł. (2019). Krajobraz po reformie. Zbiorowa reprezentacja praw i interesów zatrudnionych niebędących pracownikami. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 1. https://doi.org/10.33226/0032-6186.2019.11.1
Gurynow-Pulkowska, A. (2022). Zbiorowa ochrona pracowników tymczasowych po nowelizacji ustawy o związkach zawodowych. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 5. https://doi.org/10.33226/0032-6186.2022.5.6
Hartzén, A.-Ch. & Pietrogiovanni V. (2023). The Role of Social Partners in Addressing In-work Poverty. In: L. Ratti & P. Schoukens (eds.) Working Yet Poor. Challenges to EU Social Citizenship. Bloomsbury Publishing.
Hendrickx, F. (2012). Foundations and functions of contemporary labour law, European Labour Law Journal, 3(2).
ILO. (2018). Social dialogue and the future of work. Report of the ILO-AICESIS Conference;
ILO. (2022). Social Dialogue Report 2022. Collective bargaining for an inclusive, sustainable and resilient recovery.
ILO. Social Dialogue. Finding a common voice.
Iossa, A. (2017). Collective Autonomy in the European Union. Theoretical, Comparative and Cross-Border Perspectives on the Legal Regulation of Collective Bargaining, Lund University (Media-Tryck).
Jaspers, T. (2021). Collective bargaining and EU competition law. In: B. ter Haar & A. Kun (eds.) EU Collective Labour Law. Elgar.
Jaspers, T., Mądrzycki, B. & Pisarczyk, Ł. (2024). Collective Bargaining in Technology-Based Employment. Białostockie Studia Prawnicze, 29(2). https://doi.org/10.15290/bsp.2024.29.02.04
Kocher, E. (2022). Digital work platforms at the interface of labour law. Regulating market organisers, Bloomsbury Publishing.
Kozak-Maśnicka, M. & Pisarczyk Ł. (2022). Extending the Personal Scope of Collective Bargaining as a Chance for Gig Workers? The Polish Case. In: J.M. Miranda Boto & E. Brameshuber (eds.) Collective Bargaining and The Gig Economy. A Traditional Tool for New Business Models. Hart Publishing.
López López, J. & Colás-Neila E. (2023). On Social Justice and Artificial Intelligence: Trade Unions as Instruments for the Dissemination of Transnational Norms. In: B. Langille & A. Trebilcock (eds.) Social Justice and the World of Work. Possible Global Futures. Hart Publishing.
Mexi, M. (2019). Social Dialogue and the Governance of the Digital Platform Economy: Understanding Challenges, Shaping Opportunities. Background paper for discussion at the ILO-AICESIS-CES Romania International Conference (Bucharest, 10–11 October 2019).
Miranda Boto, J.M. (2022). Collective Bargaining and the Gig Economy: Reality and Possibilities. In: J.M. Miranda Boto & E. Brameshuber (eds.) Collective Bargaining and The Gig Economy. A Traditional Tool for New Business Models. Hart Publishing.
Musiała, A. (2011). Zatrudnienie niepracownicze. Warsaw: Difin.
Paluszkiewicz, M. (2013). Układ zbiorowy pracy w zatrudnieniu tymczasowym. In: Z. Góral (ed.) Układy zbiorowe pracy. W stulecie urodzin Profesora Wacława Szuberta. Wolters Kluwer.
Pezzini, G. (2023). Trade Unions, Platform Work and Algorithms: a Difficult Relationship? In: E. Menegatti (ed.) Law, Technology and Labour. Bologna.
Pietrogiovanni, V. (2021). Collective bargaining: (not just) a fundamental right. In: B. er Haar & A. Kun (eds.) EU Collective Labour Law. Elgar.
Pisarczyk, Ł. (2008). Ryzyko pracodawcy. Warsaw: Wolters Kluwer.
Pisarczyk, Ł. (2019). The Crisis of the Collective Bargaining System in Poland. International Journal of Comparative Labour Law and Industrial Relations, 35(1).
Pisarczyk, Ł. (2021). Ryzyko pracodawcy jako zasada prawa pracy. Annuals of The Administration and Law. Special issue.
Pisarczyk, Ł. (2023). Rokowania zbiorowe jako instrument przeciwdziałania nadużyciom w zatrudnieniu nietypowym. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 30(3);
Prassl, J. (2018). Humans as a service, Oxford: OUP.
Rodriguez Contreras, R. (Eurofound). Impact of digitalisation on social dialogue and collective bargaining. https://www.eurofound.europa. eu/en/impact-digitalisation-social-dialogue-and-collective-bargaining
Rogers, B. (2023). Data and Democracy at Work. Advanced Information Technologies, Labor Law, and the New Working Class. The MIT Press.
Sanetra, Walerian. (1971). Ryzyko osobowe zakładu pracy. PWN.
Skąpski, M. (2006). Ochronna funkcja prawa pracy w gospodarce rynkowej. Kraków: Zakamycze.
Święcicki, M. (1957). Charakterystyka prawna stosunku pracy. Państwo i Prawo, 9.
Ter Haar, B. (2021). The EU and transnational company agreements. In: B. ter Haar & A. Kun (eds.) EU Collective Labour Law. Elgar.
Układy zbiorowe pracy w Polsce i ich perspektywy. (Ł. Pisarczyk). (2023). https://ksservice.pl/blog/wiadomosci/uklady-zbiorowe-pracy-w-polsce-i-ich-perspektywy/
Unterschuetz, J. (2018). Nowe formy pracy w gospodarce cyfrowej – w poszukiwaniu pracownika. In: G. Goździewicz (ed.) Umowa o pracę a umowa o zatrudnienie. Warsaw: Wolters Kluwer.
Vandaele, K. (2018). Will trade unions survive in the platform economy? Emerging patterns of platform workers’ collective voice and representation in Europe. Working paper 2018.05.
Videbaek Munkholm, N. (2021). Social Dialogue in the EU (legal). In: B. ter Haar & A. Kun (eds.) EU Collective Labour Law. Elgar.
Wilczyński, R. (2016). Problematyka zawierania układów zbiorowych pracy w zatrudnieniu tymczasowym. Zeszyty Prawnicze UKSW, 16(3).
Wratny, J. (2021). Elastyczne formy zatrudnienia. Panorama zagadnień z perspektywy prawa pracy. Roczniki Administracji i Prawa, XXI, z. specjalny.
Legal Acts/Akty prawne
International Labour Organization, Collective Bargaining Convention, 1981 (No. 154).
Treaty on the Functioning of the European Union, OJ C 326, 26 October 2012, p. 47.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej [Constitution of the Republic of Poland] z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.
Ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych [Trade Union Act], tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 549.
Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy [Labour Code], tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.
Jurisprudence and official documents/Orzecznictwo i dokumenty urzędowe
European Commission, Green Paper. Modernising Labour Law to Meet the Challenges of the 21st Century, COM(2006) 708 final, Brussels 2006.
European Commission, Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. Strengthening Social Dialogue in the European Union: Harnessing Its Full Potential for Managing Fair Transitions, COM(2023) 40 final, Brussels 2023.
European Commission, Proposal for a Council Recommendation on Strengthening Social Dialogue in the European Union, COM(2023) 38 final, Brussels 2023.
International Labour Organization, Non-standard Forms of Employment. Report for Discussion at the Meeting of Experts on Non-Standard Forms of Employment (Geneva, 16–19 February 2015), MENSFE/2015, Geneva 2015.
International Labour Organization, Non-standard Employment around the World: Understanding Challenges, Shaping Prospects, Geneva 2016.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2015 r., K 1/13, OTK-A 2015, nr 6, poz. 80.
