Social Security in an Ageing Society – The Role and Needs of Informal Caregivers of Older Adults

In the face of the dynamic aging of society, the importance of care for dependent older adults is growing. In Poland, the primary burden of this care rests with informal car­egivers – most often family members – whose role, despite its fundamental importance, remains under-recognized within the social security system. This article attempts to analyse the challenges and gaps in supporting this group, pointing to the need to build an integrated support system. In particular, it discusses instruments such as the EU Di­rective on Work-Life Balance, and local solutions, includ­ing the care voucher. In this context, senior policy repre­sents an important area of public intervention that should address the needs of informal caregivers as an integral part of the long-term care system. Social security is understood here in a broad sense – as a system encompassing not only financial transfers but also access to services, legal regula­tions, and mechanisms enabling the combination of car­egiving roles with other life responsibilities. The article is a review based on an analysis of documents and literature on the subject, taking into account social, economic, and cultural aspects.

Bibliografia/References

Abramowska-Kmon, A., Bakalarczyk, R., Kotowska, I. E., Łątkowski, W., Łuczak, P., Szweda-Lewandowska, Z., & Wóycicka, I. (2022). W stronę sprawiedliwej troski. Opieka nad osobami starszymi w Polsce. Fundacja Batorego.

Bakalarczyk, R. (2020). Godzenie pracy zawodowej z opieką nad osobami zależnymi wyzwaniem dla dialogu społecznego i polityki publicznej różnych szczebli. Komitet Dialogu Społecznego Krajowej Izby Gospodarczej we współpracy z Instytutem Polityki Senioralnej Senior Hub.

Błędowski, P., & Maciejasz, M. (2013). Rozwój opieki długoterminowej w Polsce – stan i rekomendacje. Nowiny Lekarskie, 82(1), 61–69.

Chotkowska, K. (2023). Sprawowanie opieki nad seniorami a obciążenie psychiczne opiekunów – przegląd badań i studium przypadku. Nie­pełnosprawność i Rehabilitacja, 91(3), 94–104.

Czepulis-Rutkowska, Z. (2013). Opieka długoterminowa. Wymiar europejski. Zabezpieczenie Społeczne. Teoria, Prawo, Praktyka, 2(2), 14–22.

Giddens, A. (2009). Europa w epoce globalnej. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Giza-Poleszczuk, A. (2009). Rodzina a system społeczny. Reprodukcja i kooperacja w perspektywie interdyscyplinarnej. Wydawnictwo Uniwer­sytetu Warszawskiego.

GUS. (2019). Praca a obowiązki rodzinne w 2018 r. On-line: ov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo­-wg-bael/praca-a-obowiazki-rodzinne-w-2018-roku,25,3.html (pobrano: 20.05.2025).

GUS. (2022). Sytuacja osób starszych w Polsce w 2021 r. On-line: https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/6002/ 2/4/1/sytuacja_osob_starszych_w_polsce_w_2021_r.pdf (pobrano: 20.05.2025).

Herudzińska, M. (2020). Nieformalni opiekunowie osób starszych–doświadczenia i uczucia oraz ich potrzeby związane z pełnioną rolą. Rocznik Lubuski, 46(2), 281–293.

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. (2025, October 28). Projekt ustawy o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. https://www.gov. pl/web/premier/projekt-ustawy-o-asystencji-osobistej-osob-z-niepelnosprawnosciami3

Klimczuk, A., Szatur-Jaworska, B., Kubicki, P., Niezabitowski, M., Majer, R., Cieśla, A., & Rudnicka, M. (2018). Dyskusja redakcyjna. Po­lityka senioralna w Polsce. Studia Z Polityki Publicznej, 4(20), 97–143. On-line: https://econjournals.sgh.waw.pl/KSzPP/article/view/2677 (pobrano: 20.05.2025).

Krzyżowski, Ł., & Mucha, J. (2012). Opieka społeczna w migranckich sieciach rodzinnych. Polscy migranci w Islandii i ich starzy rodzice w Polsce. Kultura i Społeczeństwo, 1, 191–217.

Lenart, J. (2024). Doświadczenia nieformalnych opiekunów osób starszych–sprawozdanie z badań. Edukacja Dorosłych, 90(1), 99-119.

MRiPS. (2022). Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2021 r. On-line: https:// Informacja_o_sytuacji_osób_starszych_w_Polsce_ za_2021_r%20(2).pdf (pobrano: 20.05.2025).

NIK. (2022). Program „Senior+” – dobry pomysł, zasady finansowania do poprawki. O-line: https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/sprawy-spo­leczne/program-senior-plus.html (pobrano: 20.05.2025).

Peyrache, M., & Ogg, J. (2017). Concilier vie professionnelle et aide informelle à un parent âgé. Revue Européenne des Sciences Sociales, 55(1), 97-125. On-line: https://doi.org/10.4000/ress.3841 (pobrano: 20.05.2025).

Strzelecka, E. (2018). Szkolenie opiekunów osób starszych wobec nowych wyzwań na rynku pracy. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeco­nomica, 2(312), 127–150.

Szukalski, P. (2008). Rodzinne sieci wsparcia seniorów w starzejących się społeczeństwach – kilka refleksji. On-line: http://hdl.handle. net/11089/5331 (pobrano: 20.05.2025).

Szweda-Lewandowska, Z. (2014). Modele opieki nad osobami niesamodzielnymi. W: W. Koczur, A. Rączaszek (red.), Polityka społeczna wobec problemu bezpieczeństwa socjalnego w dobie przeobrażeń społeczno-gospodarczych. Zeszyty Naukowe Wydziałowe, 179, 215–224.

World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. World Health Organization. On-line: https://iris.who.int/han­dle/10665/67215 (pobrano: 20.05.2025).

Wiśniewski, P. (2015). Decydenci nie myślą strategicznie. Rozmowa z prof. Barbarą Szatur-Jaworską z Instytutu Polityki Społecznej Uniwer­sytetu Warszawskiego. Polityka Senioralna, 1.

Akty prawne/Legal acts

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1158 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a pry­watnym rodziców i opiekunów oraz uchylająca dyrektywę Rady 2010/18/UE, Dz.U.UE.L.2019.188.79.

Ustawa z 11 września 2015 r. o osobach starszych, Dz.U. poz. 1705 ze zm.

Uchwała nr 27 z 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030, M.P. poz. 218.

Uchwała nr 238 z 24 grudnia 2013 r. w sprawie przyjęcia dokumentu Założenia Długofalowej Polityki Senioralnej w Polsce na lata 2014–2020, M.P. poz. 118.