Bieganie jako przejaw troski o dobrostan pokolenia silver

Artykuł koncentruje się na analizie roli biegania w budowaniu dobrostanu osób należących do pokolenia silver, definiowanego jako grupa społeczna obejmująca osoby po 50. roku życia. W obliczu dynamicznych zmian demograficznych i rosnącego udziału tej grupy w strukturze społecznej szczególne znaczenie zyskują działania wspierające ich aktywność fizyczną oraz kondycję psychiczną i społeczną. Celem pracy, po przeprowadzeniu przeglądu literatury i analizie wyników badań empirycznych, było udzielenie odpowiedzi na pytanie badawcze, czy bieganie zabezpiecza trzy kluczowe płaszczyzny dobrostanu biegaczy z tej grupy: fizyczną, psychiczną i społeczną.

Bibliografia/References

Albrychiewicz-Słocińska, A., & Czarnecka A. (2023). Zarządzanie potencjałem srebrnego pokolenia. Ludzie – przedsiębiorstwa – instytucje. Wielowymiarowość współczesnego zarządzania organizacjami. Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej.

Andersen, J. J. (2024, 25 marca). The State of Running 2019 by the RunRepeat.com and the IAAF. https://runrepeat.com/state-of-running (dostęp: 20.08.2024).

Awdziej, M. (2014). Granice rynku „starszych konsumentów” w Europie – wiek chronologiczny a wiek kognitywny nabywców. Handel Wewnętrzny, (1/354), 17–25.

Batko, K. (2017). Zdrowy styl życia seniorów jako forma anti-agingu. Dieta – turystyka – aktywność ruchowa. W: V. Tanaś i W. Welskop (red.), Człowiek wobec zagrożeń współczesności (s. 23–38). Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu.

Bellocco, R., Jia, C., Ye, W., & Lagerros, Y. T. (2010). Effects of physical activity, body mass index, waist-to-hip ratio and waist circumference on total mortality risk in the Swedish National March Cohort. European Journal of Epidemiology, 25(11), 777–788. https://doi.org/10.1007/s10654-010-9497-6

Bielski, J. (2005). Metodyka wychowania fizycznego i zdrowotnego. Impuls.

Chudzicka-Czupała, A., Popiołek, K., & Łyżnicka, A. (2015). Starość – radość czy nie radość? Społeczne, kulturowe i indywidualne uwarunkowania dobrostanu ludzi starszych. Społeczeństwo i Edukacja, (3), 9–24.

Ekkekakis, P. (2009). Let them roam free? Physiological and psychological evidence for the potential of self-selected exercise intensity in public health. Sports Medicine, 39(10), 857–888.

Eusébio, C., Carneiro, M. J., Kastenholz, E., & Alvelos, H. (2015). Social tourism programmes for the senior market: A benefit segmentation analysis. Journal of Tourism and Cultural Change, 15(1), 59–79. https://doi.org/10.1080/14766825.2015.1117093

Galloway, J. (2011). Bieganie metodą Gallowaya. Helion.

Gieroba, B. (2019). Effect of physical activity on mental health and cognitive functions. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 25(3), 153–161. https://doi.org/10.26444/monz/112259

Hefferon, K., & Mutrie, N. (2012). Meaning in motion: A phenomenological exploration of running as a spiritual practice. Journal of Health Psychology, 17(3), 382–392. https://doi.org/10.1177/1359105311416877

Karani, K., & Fraccastoro, K. (2010). Resistance to brand switching: The elderly consumer. Journal of Business & Economics Research, 8(12), 77–84. https://doi.org/10.19030/jber.v8i12.784

Kawa, J. (2019). Aktywność osób starszych wyzwaniem XXI wieku. W: Jan Zimny (red.), Sport. Życie – pasja – miłość. Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach.

Kovács, C. J. (2019). Analysing shopping frequency at physical stores in the digital age: A case study on Budapest. Proceedings of the International Winter Conference of Economics: PhD Students and Researchers. Szent Istvá n University, Godollo.

Krawczynski, M., & Olszewski, H. (2000). Psychological well-being associated with a physical activity programme for persons over 60 years old. Psychology of Sport and Exercise, 1(1), 57–63. https://doi.org/10.1016/S1469-0292(00)00007-9

Kumar, R. (2017). The benefits of physical education and exercise for health. Research Review Journals, 2(2), 45–53.

Lee, D. C., Sui, X., Ortega, F. B., Kim, Y. S., Church, T. S., Winett, R. A., & Ekelund, U. (2011). Comparisons of leisure-time physical activity and cardiorespiratory fitness as predictors of all-cause mortality in men and women. British Journal of Sports Medicine, 45(6), 504–510. https://doi.org/10.1136/bjsm.2009.066209

Lesaková , D. (2016b). Seniors and their food shopping behavior: An empirical analysis. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 220, 243–250. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.05.496

Makuła, W., Staszczak-Gawełda, I., Szumiec, A., Nowakowska, K., & Żak, M. (2014). Gerontoprofilaktyka jako ważny element kultury fizycznej seniorów. Gerontologia Polska, (4), 97–158.

Minjung, W., Sungwoon, K., Jingu, K., Petruzzello, S. J., & Hatfield, B. O. (2010). The influence of exercise intensity on frontal electroencephalographic asymmetry and self-reported affect. Research Quarterly for Exercise and Sport, 81(3), 349–359.

Molesztak, A. (2015). Warunki sprzyjające budowaniu wysokiej jakości życia seniorów. Edukacja Etyczna, (9), 32–48.

Najdený , R., Krizan, F., Bilková , K., Madajová , M., & Gurňá k, D. (2019). Consumer behaviour of seniors visiting shopping malls: Case study from Bratislava. Folia Geographica, 61(2), 126–143.

Ostwald, F., Moore, J., Shuttleworth, A., & Vancampfort, D. (2020). A scoping review of the relationship between running and mental health. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(21), 8059. https://doi.org/10.3390/ijerph17218059

Palmore E. B. (1990). Ageism: Negative and positive. Springer Publishing Company.

Parzonko, A. J., & Szuba, M. (2017). Uczestnictwo w imprezach biegowych jako forma rekreacji ruchowej. Turystyka i Rozwój Regionalny/Journal of Tourism and Regional Development, (7), 61–70. https://doi.org/10.22630/TIRR.2017.7.6

Rokka, S., Mavridis, G., & Kouli, O. (2010). The impact of exercise intensity on mood state of participants in dance aerobics programs. Physical Culture and Tourism, 17(3), 241–245.

Rosenfeldt, F., Braun, L., Spitzer, O., Bradley, S., Shepherd, J., Bailey, M., et al. (2011). Physical conditioning and mental stress reduction: A randomised trial in patients undergoing cardiac surgery. BMC Complementary and Alternative Medicine, 11, 20. https://doi.org/10.1186/1472-6882-11-20

Ryff, C. D., & Keyes, C. L. M. (1995). The structure of psychological well‑being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69(4), 719–727.

Sienkiewicz-Wilowska, J. A. (2015). Między średnią a późną dorosłością – zajęcia dla „seniorów 50+”. Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej, (9), 121–139.

Stevinson, C., Plateau, C. R., Plunkett, S., Fitzpatrick, E. J., Ojo, M., Moran, M., & Clemes, S. A. (2022). Adherence and health-related outcomes of beginner running programs: A 10-week observational study. Research Quarterly for Exercise and Sport, 93(1), 87–95. https://doi.org/10.1080/02701367.2020.1799916

Szabo, A., & Ábrahám, J. (2013). The psychological benefits of recreational running: A field study. Psychology, Health & Medicine, 18(3), 251–261. https://doi.org/10.1080/13548506.2012.701755

Szukalski, P. (2012). Demografia i gerontologia społeczna. Biuletyn Informacyjny, (7), 1–10.

Tseng, C. N., Gau, B. S., & Lou, M. F. (2011). The effectiveness of exercise on improving cognitive function in older people: A systematic review. European Journal of Epidemiology, 25(11), 777–788. https://doi.org/10.1007/s10654-010-9497-6

Uchwała nr 161 Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2018 r. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, poz. 1169.

WHO (World Health Organization). (2021). Wytyczne WHO dotyczą ce aktywnoś ci fizycznej i siedzą cego trybu ż ycia: omó wienie. Biuro Regionalne WHO na Europę . CC BY-NC-SA 3.0 IGO.

WHO (World Health Organization). (b.d.). Constitution WHO. www.who.int (dostęp: 30.06.2025).

Witkowska, A., & Grabara, M. (2021). Aktywność fizyczna i trening zdrowotny seniorów. Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach.

Wyciszkiewicz, P., & Gluza, N. (2025). Silver generation runners: Selected motivations and running event engagement. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Organizacja i Zarządzanie, (216), 585–598. https://doi.org/10.29119/1641-3466.2025.216.35

Zając, L. (2002). Psychologiczna sytuacja człowieka starszego oraz jej determinanty. W: K. Obuchowski (red.), Starość i osobowość. Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej.