Marketing i Rynek 08/2025

Celem artykułu jest przedstawienie charakterystyki zjawiska ograniczania korzystania z sieci oraz wyników wstępnych, eksploracyjnych badań jakościowych przeprowadzonych w grupie młodych osób. Celem badań jakościowych uczyniono diagnozę doświadczeń oraz gotowości młodych ludzi do podjęcia działań związanych z ograniczaniem korzystania z Internetu oraz identyfikację czynników wspierających i utrudniających proces redukcji aktywności online. Badania przeprowadzono w październiku 2024 r. wśród studentów SGH. Wykorzystano metodę krytycznej analizy literatury przedmiotu oraz wywiad grupowy, z którego dane przeanalizowano programem do analizy danych jakościowych MaxQda. Wyniki badań wskazują na istnienie paradoksu cyfrowej autoregulacji. Z jednej strony respondenci dostrzegają i doskonale opisują negatywne konsekwencje swojej nadmiernej obecności w sieci, deklarując potrzebę ograniczania jej użycia. Znają także zróżnicowane narzędzia wspierające ograniczanie korzysta z Internetu. Z drugiej strony nie podejmują realnych działań na rzecz autoregulacji cyfrowej. Oznacza to, że młodzi ludzie pozostają „zawieszeni” między rosnącą samoświadomością dotyczącą własnych nawyków cyfrowych a trudnościami w podjęciu realnych działań ograniczających ich przywiązanie do sieci. Ten wewnętrzny konflikt sprawia, że choć dysponują wiedzą i narzędziami pozwalającymi na autoregulację, to faktycznie zmiana ich zachowań pozostaje jedynie deklaratywna.

Rebranding przeszłości – odrodzenie Unitry jako marki kulturowej i nostalgicznej we współczesnej Polsce

The Polish brand Unitra, once a flagship of domestic hi-fi electronics during the socialist era, has recently returned to the market in a symbolically charged form. Revived by Michał Kiciński, co-founder of CD Projekt, Unitra is no longer merely a relic of the past but a premium brand deeply embedded in discourses of national pride, technological nostalgia, and cultural revalorization. This paper explores the cultural dynamics behind the reactivation of Unitra, analysing how owners and consumers engage with and contribute to the brand’s new meaning. Using a case study enriched by critical discourse analysis (CDA), this paper examines how narrative representations reconstruct the symbolic legacy of Unitra. The analysis contributes to the literature on cultural branding, nostalgic consumption, and post-socialist brand heritage by situating the revival of Unitra within broader cultural shifts in Polish society.

Polsce

Polska marka Unitra, w okresie PRL flagowy producent krajowej elektroniki hi-fi, niedawno powróciła na rynek w szczególnym kontekście symbolicznym. Reaktywacja marki dokonana przez Michała Kicińskiego, współzałożyciela CD Projekt, wznowiła Unitrę nie tyle jako relikt przeszłości, lecz jako markę premium głęboko osadzoną w dyskursach dumy narodowej i nostalgii technologicznej. Niniejszy artykuł analizuje kulturowe mechanizmy stojące za ponownym uruchomieniem marki, koncentrując się na tym, w jaki sposób właściciele i konsumenci współtworzą jej nowe znaczenia. Wykorzystując metodykę studium przypadku wzbogaconą o jakościową krytyczną analizę dyskursu, artykuł bada, w jaki sposób dyskursy publiczne rekonstruują symboliczne dziedzictwo Unitry. Artykuł stanowi wkład do literatury dotyczącej brandingu kulturowego, badań nad nostalgią konsumencką oraz dziedzictwa marek w kontekście postkomunistycznym, osadzając fenomen Unitry w szerszych przemianach kulturowych zachodzących we współczesnym polskim społeczeństwie.

Artykuł koncentruje się na analizie roli biegania w budowaniu dobrostanu osób należących do pokolenia silver, definiowanego jako grupa społeczna obejmująca osoby po 50. roku życia. W obliczu dynamicznych zmian demograficznych i rosnącego udziału tej grupy w strukturze społecznej szczególne znaczenie zyskują działania wspierające ich aktywność fizyczną oraz kondycję psychiczną i społeczną. Celem pracy, po przeprowadzeniu przeglądu literatury i analizie wyników badań empirycznych, było udzielenie odpowiedzi na pytanie badawcze, czy bieganie zabezpiecza trzy kluczowe płaszczyzny dobrostanu biegaczy z tej grupy: fizyczną, psychiczną i społeczną.

Czas to pieniądz, tylko dla kogo? Rola dystansu społecznego w wyborze między czasem a pieniędzmi

This research examined whether increasing social distance – shifting from decisions for oneself to those for a close other – affects preferences in time–money trade-offs. Across two experiments, participants evaluated service options differing in duration and cost. We hypothesized that decisions made on behalf of others would reflect a stronger preference for time-saving over cost-saving options. In Study 1 (N = 133), a binary choice task showed that decisions for others more often favoured time-saving but costlier options, and required longer deliberation. In Study 2 (N = 131), a matching procedure asked participants to state the monetary value of faster options; here, the social distance effect disappeared, suggesting that the more analytical task format attenuated group differences. The findings indicate that the impact of social distance on consumer decisions depends on task structure, with practical implications for how offer formats can influence whether customers prioritize time or money.

Celem badania było sprawdzenie, czy zwiększenie dystansu społecznego – przejście z perspektywy własnej do podejmowania decyzji w imieniu innej osoby – wpływa na preferencje w kompromisach między czasem a pieniędzmi. W dwóch eksperymentach uczestnicy wybierali między usługami różniącymi się kosztem i czasem realizacji. W badaniu 1 (N = 133) zadanie wyboru binarnego wykazało, że w decyzjach podejmowanych w imieniu innej osoby częściej preferowano opcje oszczędzające czas mimo ich wyższej ceny; dodatkowo decyzje te zajmowały więcej czasu, co sugeruje bardziej refleksyjne przetwarzanie. W badaniu 2 (N = 131) użyto procedury dopasowania wymagającej wyceny szybszej opcji. Przy takim warunku efekt dystansu społecznego nie wystąpił, co wskazuje, że bardziej analityczna forma zadania osłabiła różnice między decyzjami. Wyniki sugerują, że rola dystansu społecznego w decyzjach konsumenckich zależy od struktury zadania, a format prezentacji oferty może wpływać na sposób, w jaki konsumenci równoważą czas i pieniądze.

Ekoetykiety i zaufanie konsumentów – jak pokolenie Z w Polsce i Indiach reaguje na zielone certyfikaty i ich wpływ na decyzje zakupowe

This study examines how eco-labels shape consumer trust and purchase intentions among Generation Z in Poland and India – two contexts that differ markedly in regulatory oversight and market conditions. Using a cross-sectional online survey (N = 167; Poland: 82, India: 85) based on a non-probability convenience sample of university students and early-career adults, we measured awareness, trust and purchase intention with validated items and analysed between-country differences with independent-samples t-tests and chi-square tests (effect sizes and 95% CIs reported). Brief qualitative insights from open ended responses were used to contextualise quantitative patterns. Results indicate higher eco-label awareness and trust in Poland, consistent with EU credibility and clearer certification, while Indian respondents report lower trust and greater price sensitivity linked to information gaps, affordability/availability constraints and scepticism about monitoring. The findings, positioned against recent literature, suggest practical steps for regulators and marketers – improving transparency and communication of certification, strengthening education and label clarity, and tailoring pricing/distribution to local constraints – while acknowledging limitations related to sampling and self-reports and outlining directions for broader, representative follow-ups.

Badanie analizuje, w jaki sposób ekoetykiety kształtują zaufanie konsumentów i intencje zakupowe wśród pokolenia Z w Polsce i Indiach – dwóch kontekstach istotnie różniących się nadzorem regulacyjnym i warunkami rynkowymi. Zastosowano przekrojowe badanie online (N = 167; Polska: 82, Indie: 85) na nieprobabilistycznej próbie dogodnej obejmującej studentów i młodych dorosłych; świadomość, zaufanie i intencje zakupu mierzono zwalidowanymi pozycjami. Różnice między krajami oceniano przy użyciu testu t-Studenta dla prób niezależnych oraz testu chi-kwadrat (raportowano wielkości efektów i 95% PU). Krótkie wnioski jakościowe z pytań otwartych posłużyły do kontekstualizacji wyników ilościowych. Wyniki wskazują na wyższą świadomość i zaufanie do ekoetykiet w Polsce, spójne z wiarygodnością UE i większą przejrzystością certyfikacji, podczas gdy respondenci z Indii deklarują niższe zaufanie i większą wrażliwość cenową związaną z lukami informacyjnymi, ograniczeniami dostępności/ceny oraz sceptycyzmem wobec monitorowania. Ustalenia – osadzone w najnowszej literaturze – sugerują działania dla regulatorów i praktyków: zwiększanie transparentności i komunikacji procesów certyfikacji, wzmocnienie edukacji i czytelności oznakowań oraz dostosowanie strategii cenowo-dystrybucyjnych do lokalnych uwarunkowań; jednocześnie wskazują na ograniczenia (dobór próby, samoopis) i potrzebę szerszych, reprezentatywnych badań w przyszłości.