Formy organizacyjno-prawne koordynatorów klastrów w Polsce w świetle badań benchmarkingowych

Celem głównym niniejszego artykułu jest prezentacja i omówienie wyników badań benchmarkingowych polskich klastrów w zakresie form organizacyjno-prawnych ich koordynatorów. Badania te są prowadzone systematycznie przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości od 2010 roku. Analizie porównawczej poddano sześć edycji badań benchmarkingowych przeprowadzonych w latach 2010, 2012, 2014, 2018, 2020 i 2022. Pozwoliła ona na wskazanie rodzajów form organizacyjno-prawnych wykorzystywanych przez koordynatorów klastrów w Polsce, ukazanie ich różnorodności, a także unaocznienie, jak na przestrzeni lat sytuacja ta ulegała zmianie. W polskim systemie prawnym nie ma instytucji klastra. Dlatego też koordynatorzy klastrów działają z wykorzystaniem różnych form prawnych. Dominującymi formami są stowarzyszenia, fundacje oraz spółki prawa handlowego – głównie sp. z o.o. oraz spółki akcyjne. Mimo że w literaturze przedmiotu można znaleźć jednostkowe analizy omawianego zakresu, nie zostały one przeprowadzone dotychczas w tak kompleksowy sposób, obejmujący prawie 15 lat. Wyniki opracowania będą stanowić punkt wyjścia do dalszych badań związanych z formalno- prawnym aspektem działalności klastrów w Polsce oraz obszarem członkostwa w organizacjach klastrowych.

Bibliografia/References

Belfanti, F., & Albert, F. G. (2022). Clusters and sustainable development: a systematic literature review. International Journal of Competitiveness, 2(2). https://doi.org/10.1504/IJC.2022.10048218

Belso-Martinez, J. A., Diez-Vial, I., Lopez-Sanchez, M. J., & Mateu-Garcia, R. (2018). The brokerage role of supporting organizations inside clusters: How does it work? European Planning Studies, 26(4), 706–725. https://doi.org/10.1080/09654313.2017.1422482

Bittencourt, B. A., Zen, A. C., Prévot, F., & Schmidt, V. (2022). How to be more innovative in clusters? The influence of geographical agglomerations on its firms. Journal of the Knowledge Economy, 14(1), 2603–2629 (2023). https://doi.org/10.1007/s13132-022-00975-2

Cantner, U., Graf, H., & Rothgang, M. (2019). Geographical clustering and the evaluation of cluster policies: Introduction. The Journal of Technology Transfer, 44(2), 1665–1672. https://doi.org/10.1007/s10961-018-9666-4

Christopoulos, G., & Wintjes, R. (2024). Identifying clusters as local innovation systems. Journal of the Knowledge Economy, 15(2), 9784–9823. https://doi.org/10.1007/s13132-023-01481-9

Cooke, P. (2002). Knowledge economic: Clusters, learnings and cooperative advantage. Routledge.

Delgado, M. (2020). The co-location of innovation and production in clusters. Industry and Innovation, 27(8), 842–870. https://doi.org/10.1080/13662716.2019.1709419

Engel, J. S. (2023). Clusters of innovation in the age of disruption. Edward Elgar Publishing.

European Commission – Enterprise Directorate General (2003). Final report of the expert group on enterprise cluster and networks.

Enright, M. J. (1992). Why local clusters are the way to win the game. World Link.

Frankowska, M., & Jedliński, M. (2012). Identyfikacja inicjatywy klastrowej jako systemu logistycznego. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, (719).

Fromhold-Eisebith, M., & Eisebith, G. (2005). How to institutionalize innovative clusters? Comparing explicit top-down and implicit bottom-down approaches. Research Policy, 34(8), 1250–1268. https://doi.org/10.1016/j.respol.2005.02.008

Gorynia, M., & Jankowska, B. (2008). Klastry a międzynarodowa konkurencyjność i internacjonalizacja przedsiębiorstwa. Difin.

Graf, H., & Broekel, T. (2020). A shot in the dark? Policy influence on cluster networks. Research Policy, 49(3). https://doi.org/10.1016/j.respol.2019.103920

Günther, J., & Meissner, D. (2017). Clusters as innovative melting pots? The meaning of cluster management for knowledge diffusion in clusters. Journal of the Knowledge Economy, 8(8), 499–512. https://doi.org/10.1007/s13132-017-0467-z

Kowalski, A. M. (2013). Znaczenie klastrów dla innowacyjności gospodarki w Polsce. Oficyna Wydawnicza SGH.

Kuczewska, J. (2020). Benchmarking jako metoda diagnozy konkurencyjności przedsiębiorstw w klastrach. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Lehmann, T., & Benner, M. (2015). Cluster policy in the light of institutional context – A comparative study of transition countries. Administrative Sciences, 5(4), 188–212. https://doi.org/10.3390/admsci5040188

Lis, A. (2018). Współpraca w inicjatywach klastrowych. Rola bliskości w rozwoju powiązań kooperacyjnych. Politechnika Gdańska.

Lis, M. A., & Lis, A. (2014). Zarządzanie kapitałami w klastrach. Kapitał społeczny, kulturowy, ekonomiczny i symboliczny w strukturach klastrowych. Difin.

Lis, M. A. & Lis, A. (2021). The cluster organization: Analyzing the development of cooperative relationships. Routledge.

Mikołajczyk, B., Kurczewska, A., & Fila, J. (2009). Klastry na świecie, studia przypadków. Difin.

MRiT (Ministerstwo Rozwoju i Technologii). (2022, 27 czerwca), Konkurs o status Krajowego Klastra Kluczowego. https://www.gov.pl/web/rozwojtechnologia/konkurs-o-status-krajowego-klastra-kluczowego

OECD. (2004). Clusters in Transition Economics. OECD LEED Programme.

Palmen, L. & Baron, M. (2016). Przewodnik dla animatorów inicjatyw klastrowych. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości.

Parrilli, M. D. (2023). Cluster policy: The challenging and complex horizon in the 2020s. European Planning Studies, 32(9), 1868–1884. https://doi.org/10.1080/09654313.2023.2239281

PARP (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). (2010). Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2010. Raport z badania.

PARP (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). (2012). Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2012. Raport z badania.

PARP (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). (2014). Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2014. Raport z badania.

PARP (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). (2018). Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2018. Raport z badania.

PARP (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). (2020). Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2020. Raport z badania.

PARP (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości). (2022). Benchmarking klastrów w Polsce – edycja 2022. Raport z badania.

Piotrowski, M. (2019). Definicja klastra w kontekście uregulowań prawnych wybranych krajów unijnych i pozaunijnych. Raport końcowy (2019). Polska Agencja Rozwoju Regionalnego.

Porter, M. (2001). O konkurencji. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Roelandt, T. J., & Den Hertog, P. (1999). Cluster analysis and cluster-based policy making in OECD countries: An introduction to the theme. W: Boosting innovation: The cluster approach. OECD.

Rosenfeld, S. A. (1997). Bringing business clusters into the mainstream of economic development. European Planning Studies, 5(1). https://doi.org/10.1080/09654319708720381

Rypestol, J. O., Isaksen, A., Eriksen, E. L., Iakovleva, T., Sjotun, S. G., & Njos, R. (2021). Cluster development and regional industrial restructuring: agency and asset modification. European Planning Studies, 29(12), 2320–2339. https://doi.org/10.1080/09654313.2021.1937951

Rydvalova, P., Hovorkova Valentova, V., & Pelloneova, N. (2021). Specifics of institutionalised cluster organisations. W: M. Zizka, & P. Rydvalova, (red.). Innovation and performance drivers of business clusters. Science, technology and innovation studies. Springer.

Skawińska, E., & Zalewski, R. (2009). Klastry biznesowe w rozwoju konkurencyjności i innowacyjności regionów. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Sölvell, Ö., Lindqvist, G., & Ketels, C. (2007). The cluster initiative Greenbook. Ivory Tower Publishers.

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach. Dz.U. 2020.

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 roku o fundacjach. Dz.U. 2023.

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, Dz.U. 2024.