Wybrane czynniki rozwoju turystyki religijnej w Krakowie z uwzględnieniem zachowań podróżnych

Celem artykułu jest identyfikacja wybranych czynników rozwoju turystyki religijnej w Krakowie z uwzględnieniem zachowań podróżnych. W ramach artykułu określono istotne czynniki mające wpływ na rozwój turystyki religijnej w destynacji turystycznej, jaką jest Kraków, jak również zachowania podróżnych i turystów religijnych w Krakowie. Dla potrzeb niniejszego artykułu wykorzystano dane wtórne za lata 2018–2023 dotyczące monitorowania ruchu turystycznego w Krakowie i Małopolsce zebrane przez Małopolską Organizację Turystyczną (MOT). W ramach badań przeprowadzonych przez MOT zastosowano trzy metody badawcze: wywiady bezpośrednie z osobami odwiedzającymi Małopolskę, w tym Kraków; wykorzystanie hurtowni danych teleinformatycznych; analizę danych istniejących. Na podstawie badań stwierdzono, że Miasto Kraków ma predyspozycje do rozwoju turystyki religijnej. W mieście znajdują się liczne sanktuaria związane z kultem Pańskim, maryjnym oraz krakowskich świętych i błogosławionych. Należy też wspomnieć o społeczności żydowskiej, dla której stałym punktem wizyt jest grób Mojżesza Isserlesa na cmentarzu Remu. Zwiększenie liczby uczestników tego rodzaju turystyki można osiągnąć m.in. przez skuteczne działania promocyjne za pomocą: nowych mediów, stworzenia kalendarza wydarzeń turystyki religijnej, nawiązania współpracy między miastem a organizatorami turystyki religijnej z Krakowa oraz rynków zagranicznych.

Bibliografia/References

Abad-Galzacorta, M., Guereno-Omil, B., Makua-Biurrun, A., Santoma, R., & Iriberri, J. L. (2016). Pilgrimage as tourism experience: A preliminary approach to profiling pilgrims on the Ignatian Way. International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage, 4(4), 48–66. https://doi.org/10.21427/D7KT5N

Bilska-Wodecka, E., & Sołjan, I. (2015). Turystyka religijna w Krakowie na przykładzie ośrodków kultu religijnego Kościoła Rzymskokatolickiego. W: E. Bilska-Wodecka, & I. Sołjan (red.), Geografia na przestrzeni wieków. Tradycja i współczesność. Profesorowi Antoniemu Jackowskiemu w 80. rocznicę urodzin (557–570). Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Bilska-Wodecka, E., Quirini-Popławski, Ł., & Sołjan I. (2010). Jewish heritage in Kraków. W: J. Edwards, & R. Vaughan (red.), Destinations revisited. Proceedings of the ATLAS conference. Viana do Castro, Portugal. Part 3. Cultures and cities (115–124). ATLAS.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., Rotter, L., Mazanek, L., & Grabińska, E. (2018). Ruch turystyczny w Krakowie. Małopolska Organizacja Turystyczna dla Urzędu Miasta Krakowa.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., Rotter, L., Mazanek, L., & Grabińska, E. (2019). Ruch turystyczny w Krakowie. Małopolska Organizacja Turystyczna dla Urzędu Miasta Krakowa.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., & Mazanek, L. (2020). Ruch turystyczny w Krakowie. Małopolska Organizacja Turystyczna dla Urzędu Miasta Krakowa.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., & Mazanek, L. (2021). Ruch turystyczny w Krakowie, Małopolska Organizacja Turystyczna dla Urzędu Miasta Krakowa.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., & Mazanek, L. (2022). Ruch turystyczny w Krakowie. Małopolska Organizacja Turystyczna dla Urzędu Miasta Krakowa.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., & Mazanek, L. (2023). Ruch turystyczny w Krakowie. Małopolska Organizacja Turystyczna dla Urzędu Miasta Krakowa.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., & Mazanek, L. (2024a). Ruch turystyczny w Krakowie. Numer 4/2024. Małopolska Organizacja Turystyczna dla Urzędu Miasta Krakowa.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., Mazanek, L., Alejziak, B., & Niedźwieńska, A. (2024b). Ruch turystyczny w Małopolsce w 2023 roku. Numer 1/2024. Badanie ruchu turystycznego w Małopolsce 2023. Wersja szczegółowa. Małopolska Organizacja Turystyczna, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.

Borkowski, K., Grabiński, T., Seweryn, R., Mazanek, L., Alejziak, B., & Niedźwieńska, A. (2024c). Ruch turystyczny w Małopolsce w 2023 roku. Numer 2/2024. Badanie ruchu turystycznego w Małopolsce 2023. Wersja krótka. Małopolska Organizacja Turystyczna, Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.

Gądek, K. i in. (2016). Plan działań na rzecz rozwoju turystyki religijnej w Krakowie do 2020 roku (rekomendacje). Urząd Miasta Krakowa.

Hassan, T., Carvache-Franco, M., Carvache-Franco, W., & Carvache-Franco, O. (2022). Segmentation of religious tourism by motivations: A study of the pilgrimage to the city of Mecca. Sustainability, 14(13), 7861. https://doi.org/10.3390/su14137861

Hodorowicz, I., & Mróz, F. (2009). Pielgrzymowanie i turystyka religijna na przykładzie ośrodków pielgrzymkowych w diecezji krakowskiej. W: Географія і туризм: європейський досвід. Матеріали III mижнародної наукової онференції (269–289). ЛьвівБрюховичі.

https://gazetakrakowska.pl/coraz-wiecej-pielgrzymow-w-krakowie-wycieczki-z-parafii-sa-jednym-z-filarow-turystyki-pod-wawelem/ar/c7-17144493 (28.02.2024).

https://icortap.com/pl/program/ (pobrano 27.12.2024)

https://icortap.com/pl/program/ (pobrano 30.12.2023).

https://krakowskienoce.pl/noc_cracovia_sacra2023/273527,0,1,program.html (pobrano 30.12.2023).

https://visitmalopolska.pl/-/szlak-milosierdzia-bozego (pobrano 30.12.2023).

https://www.krakow.pl/aktualnosci/150143,29,komunikat,z_mysla_o_rozwoju_turystyki_religijnej.html (pobrano 30.12.2023).

https://www.krakow.pl/odwiedz_krakow/264,glowna.html (pobrano 30.12.2023).

https://www.malopolska.pl/kampaniearchiwum/2013/turystyka-religijna (pobrano 30.12.2023).

https://www.pot.gov.pl/pl/nowosci/wiadomosci-z-pot/promocja-turystyki-religijnej-w-krakowie-i-malopolsce-na-rynku-wloskim (pobrano 31.12.2023).

Jackowski, A. (1998). Pielgrzymki = turystyka pielgrzymkowa = turystyka religijna? Rozważania terminologiczne. Turyzm, 8(1).

Jackowski, A., Sołjan, I., & Bilska-Wodecka, E. (2014). Pilgrimages and religious tourism in Poland in the 21st century – current situation and perspectives for development. Ekonomiczne Problemy Turystyki, 28(4), 255–272.

Jan Paweł II. (1999, 29 czerwca). List o pielgrzymowaniu do miejsc związanych z historią zbawienia. W: M. Ostrowski (red.) (2003). Duszpasterstwo pielgrzymów i turystów. Wybór wypowiedzi i dokumentów kościelnych. Wydawnictwo św. Stanisława BM.

Kapera, I. (2011). Samorząd terytorialny a rozwój turystyki religijnej i pielgrzymkowej w Krakowie. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ekonomiczne Problemy Usług, (65. Turystyka religijna: zagadnienia interdyscyplinarne), 271–281.

Krakowiak, C. (2022). Z teologii pielgrzymowania i pielgrzymki. https://doi.org/10.15633/9788363241414.01

Liro, J. (2021). Visitors' motivations and behaviours at pilgrimage centres: Push and pull perspectives. Journal of Heritage Tourism, 16(1), 79–99. https://doi.org/10.1080/1743873X.2020.1761820

Liro, J., Sołjan, I., & Bilska-Wodecka, E. (2018). Spatial changes of pilgrimage centers in pilgrimage studies – review and contribution to future research. International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage, 6(3), 3. https://doi.org/10.21427/v92c-8113

Mróz, F. (2008). Geneza i funkcjonowanie sanktuariów Bożego Miłosierdzia w Polsce. Peregrinus Cracoviensis, 19, 47–72.

Mróz, F. (2016). Sanktuaria Kościoła Rzymskokatolickiego w przestrzeni sakralnej Polski. W: J. Latosińska, & J. Mokras-Grabowska (red.), Kultura i turystyka. Sacrum i profanum (183–205). Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego.

Mróz, F. (2019). Kraków w przestrzeni pielgrzymkowej świata. Potencjał i perspektywy rozwoju turystyki religijnej stolicy Małopolski. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica, 13, 40–56.

Mróz, F. (2021). The impact of COVID-19 on pilgrimages and religious tourism in Europe during the first six months of the pandemic. Journal of Religion and Health, 60(2), 625–645. https://doi.org/10.1007/s10943-021-01201-0

Myszor, J. (1982). Pielgrzymki Górnoślązaków w XIX i na początku XX w. Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne, 15, 151–169.

Niedźwiedź, A. (2004). Kraków – „miasto papieskie”. Analiza symboliki i mitologii przestrzeni miejskiej. Journal of Urban Ethnology, 8, s. 25–45.

Pabian, B., & Pabian, A. (2023). Zarządzanie pielgrzymkami pieszymi w Polsce w ujęciu funkcjonalnym. Journal of Modern Science, 52(3).

Robina Ramírez, R., & Pulido Fernández, M. (2018). Religious experiences of travellers visiting the Royal Monastery of Santa María de Guadalupe (Spain). Sustainability, 10(6), 1890, 1–19. https://doi.org/10.3390/su10061890

Różycki, P. (2009). Turystyka religijna i pielgrzymkowa. W: K. Buczkowska, & A. Mikos v. Rohrscheidt, Współczesne formy turystyki kulturowej (157–174). AWF, Poznań.

Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach. (2016). https://dzieje.pl/dziedzictwo-kulturowe/sanktuarium-bozego-milosierdziaw-krakowie-lagiewnikach-0 (pobrano 8.07.2024).

Sczepanek, M. (2018). Mocne i słabe strony turystyki religijnej i pielgrzymkowej, perspektywy rozwoju w Krakowie i Małopolsce. W: E. Bogacz-Wojtanowska, & A. Góral (red.), Fenomen turystyki religijnej i pielgrzymek w Krakowie i Małopolsce (15–34). Stowarzyszenie Gmin i Powiatów w Małopolsce.

Seweryn, R., Berbeka, J., Borodako, K., & Niemczyk, A. (2017). Ekonomiczny wpływ Światowych Dni Młodzieży Kraków 2016 na gospodarkę miasta. Badania zrealizowane przez Małopolską Organizację Turystyczną dla Urzędu Miasta Krakowa.

Siepak, M. E. (ZMB). (b.d.). Bazylika. https://www.sanktuarium.faustyna.pl/bazylika/ (pobrano 8.07.2024).

Sołjan, I., & Liro, J. (2015). Nowe centrum pielgrzymkowe w krakowskiej dzielnicy Łagiewniki-Borek Fałęcki. Peregrinus Cracoviensis, 25(4), 135–151.

Walas, B. (2021). Polityka zrównoważonej turystyki Krakowa na lata 2021–2028. https://historicalcity.eu/wp-content/uploads/2021/09/www_POLITYKA-SKR%C3%93T-PL_09-2021.pdf (pobrano 30.12.2023).

Węcławowicz, T. (2014). Królewski kościół katedralny na Wawelu. W rocznicę konsekracji 1364–2014. Polskie Towarzystwo Teologiczne.

Wilkońska, A., Rotter-Jarzębińska, K. (b.d.). Strategia rozwoju turystyki w Krakowie na lata 2014–2020. Wydział Informacji, Turystyki i Promocji Miasta, Urząd Miasta Krakowa.

Żmuda, M. (2011). Ruch pielgrzymkowy do Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach. Kraków.