Najlepsze ceny Specjalne oferty dla członków klubu książki PWE Najtańsza dostawa
mgr Barbara Surdykowska
ORCID: 0000-0003-4569-1274

Doradca prawny w Biurze Eksperc­kim Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, ekspertka Rady Dialogu Społecznego. Zajmuje się m.in. zagadnie­niami zabezpieczenia społecznego pracowników, rokowań zbiorowych, ponadnarodowego wymiaru stosunków prze­mysłowych oraz skutków digitalizacji środowiska pracy. Ekspertka w projekcie CEECAW (Challenges for Orga­nising and Collective Bargaining in Care, Administration and Waste Management sectors in Central Eastern Eu­ropean Countries). Zagadnienia poruszane w niniejszym artykule zostały zaprezentowane podczas XXII edycji In­ternational Conference in Commemoration of Prof. Mar­co Biagi w 2025 r. w Modenie.

 
DOI: 10.33226/0032-6186.2026.1.5
JEL: K31, J24, J83, O33

Artykuł analizuje wpływ sztucznej inteligencji (SI) na negocjacje zbiorowe z perspektywy behawioralnej teorii negocjacji Waltona i McKersiego. Autorzy identyfikują cztery kluczowe podprocesy negocjacyjne: negocjacje dys­trybucyjne, negocjacje integracyjne, kształtowanie postaw oraz negocjacje wewnątrzorganizacyjne i wskazują, w jaki sposób SI może zmieniać każdy z nich. Podkreślono za­równo potencjał SI do wspierania sprawiedliwego dialogu społecznego, jak i ryzyko pogłębiania nierówności oraz de­humanizacji procesów negocjacyjnych. Analiza podkreśla nieobecność SI jako narzędzia po stronie związków zawo­dowych, co uwypukla potrzebę wzmocnienia instytucjo­nalnych zabezpieczeń chroniących interesy pracowników. Analiza prowadzi do wniosku, że skutki integracji SI z ro­kowaniami zbiorowymi zależą nie od samej technologii, lecz od zasad przejrzystości, współzarządzania i etycznego wdrażania systemów SI.

Słowa kluczowe: sztuczna inteligencja; związki zawodowe; rokowania zbiorowe
DOI: 10.33226/0032-6186.2025.1.6
JEL: K31, K33

Artykuł przedstawia możliwość ochrony praw pracowniczych w oparciu o istniejący w amerykańskim ustawodawstwie federalnym Alien Tort Statute (ATS). Przyczynkiem do uwag na temat ATS jest orzeczenie z 2021 r. Nestle, Inc v. Doe, które porównywano do „zamknięcia” okna pewnych nadziei, jakie były wiązane z możliwością dochodzenia roszczeń wobec korporacji ponadnarodowych nieprzestrzegających fundamentalnych praw w pracy. Niewątpliwie samo orzeczenie stanowiło duże rozczarowanie dla wielu działaczy czy aktywistów z obszaru praw człowieka i praw w pracy. Orzeczenie to jednak (głównie poprzez skomplikowane uzasadnienie oraz zdania odrębne) wywołało reakcję w postaci propozycji nowych rozwiązań legislacyjnych i możliwe, że stanie się ziarnem, z którego wyrośnie nowe, przydatne narzędzie realizacji praw człowieka w miejscu pracy. Artykuł odnosi się do zagadnienia jakie zasady związane z pracą mogą być uznane za część „zwyczajowego prawa międzynarodowego”.

Słowa kluczowe: prawa pracownicze; międzynarodowe prawo pracy; dochodzenie roszczeń; korporacje ponadnarodowe
DOI: 10.33226/0032-6186.2023.1.4
JEL: K31, J47

Artykuł dotyczy pracy imigrantów w USA w ośrodkach zatrzymania oraz możliwości kwalifikowania tej pracy jako pracy przymusowej. Podstawowe kwestie, jakie zostały poruszone w artykule dotyczą: wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez osoby osadzone w ośrodkach, zagadnienia czy praca ta ma charakter dobrowolny, jakie są warunki jej wykonywania i wreszcie czy osobom osadzonym w centrach zatrzymania przysługują uprawnienia zbiorowe związane z pracą, a więc prawo do zrzeszania się i efektywnych negocjacji warunków pracy i płacy. Celem publikacji jest przedstawienie dyskusji toczącej się w USA dotyczącej tego, czy osoby osadzone w ośrodkach zatrzymania dla imigrantów podlegają pod dwie fundamentalne regulacje federalne: Ustawę o Uczciwych Standardach Pracy (Fair Labour Standard Act, FLSA), w której znajduje się federalna gwarancja płacy minimalnej oraz Ustawę o Stosunkach Pracy (National Labour Relation Act, NLRA), w której znajduje się gwarancja prawa do zrzeszania się i zakaz dyskryminacji, której podstawą byłoby organizowanie się pracowników lub ich działalność w związku zawodowym zakaz dyskryminacji, której podstawą byłaby działalność związkowa.

Słowa kluczowe: praca; ośrodki zatrzymania dla imigrantów; praca przymusowa