Badanie ESG due diligence w procesach fuzji i przejęć – rola i implikacje praktyczne

Celem artykułu jest przedstawienie kluczowych etapów prowadzenia ESG due diligence wraz z listą pytań, które mogą służyć do oceny stopnia zaawansowania przedsiębiorstwa w obszarze zarządzania zrównoważonym rozwojem na poszczególnych etapach procesów fuzji i przejęć. W artykule przeanalizowano wymagania prawne dotyczące integracji kwestii ESG w procesach fuzji i przejęć, w szczególności w zakresie identyfikacji, oceny oraz ujawniania ryzyk i szans związanych ze zrównoważonym rozwojem. Przedstawiono również szczegółowy przegląd literatury naukowej dotyczącej zagadnienia due diligence zarówno w kontekście transakcyjnym, jak i ESG. W dalszej kolejności omówiono włączenie badania ESG due diligence do procesu transakcyjnego. Artykuł może być szczególnie wartościowy dla praktyków fuzji i przejęć mierzących się z wyzwaniami związanymi z efektywnym uwzględnianiem aspektów ESG w realizowanych procesach.

Bibliografia/References

Akpınar, N., Fernández, P., & Tost, M. (2025). Aligning EU due diligence requirements with international standards: A benchmarking approach. The Extractive Industries and Society, 24, 101715. https://doi.org/10.1016/j.exis.2025.101715.

Ali, M., & Jamil, M. (2025). Legal challenges and ESG due diligence in cross-border Mergers and Acquisitions (M&A) in the US. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5215519

Bain & Company (2022). Global M&A Report 2022.

Bonnitcha, J., & McCorquodale, R. (2017). The concept of ‘due diligence’ in the UN guiding principles on business and human rights. European Journal of International Law, 28(3). https://doi.org/10.1093/ejil/chx042.

Bruner, R. F. (2004). Applied Mergers and Acquisitions. John Wiley & Sons.

Brzozowska, K. (2011). Due diligence jako źródło informacji w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, (91).

Cai, H., & Deng, Q. (2025). ESG incidents and M&A decisions. Finance Research Letters, 75(C), 106824. https://doi.org/10.1016/j.frl.2025.106824

Chatterjee, S. (2009). The keys to successful acquisition programmes. Long Range Planning, 42(2), 137–163. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2008.12.001

DePamphilis, D. (2019). Mergers, Acquisitions, and Other Restructuring Activities: An Integrated Approach to Process, Tools, Cases, and Solutions. Academic Press.

Faulkner, D., Teerikangas, S., & Joseph, R. J. (red.). (2012). The Handbook of Mergers and Acquisitions. Oxford University Press.

Feyisetan, O. O., Alkaraan, F., & Le, C. (2025). The influence of ESG on mergers and acquisitions decisions and organisational performance in UK firms: Comparison between financial and non-financial sectors. Journal of Applied Accounting Research, 26(3). https://doi.org/10.1108/JAAR-09-2024-0340

Friede, G., Busch, T., & Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: Aggregated evidence from more than 2000 empirical studies. Journal of Sustainable Finance & Investment, 5(4). https://doi.org/10.1080/20430795.2015.1118917

Galpin, T., & de Vibe, M. (2024). Incorporating ESG across the M&A process. Strategy & Leadership, 52(1). https://doi.org/10.1108/SL-12-2023-0121

Gomes, E., Angwin, D. N., Weber, Y., & Yedidia Tarba, S. (2013). Critical success factors through the mergers and acquisitions process: revealing pre‐and post‐M&A connections for improved performance. Thunderbird International Business Review, 55(1). https://doi.org/10.1002/tie.21521

Howson, P. (2017). Due Diligence – the Critical Stage in Acquisitions and Mergers. Taylor & Francis.

Hunt, R. A. (2021). Entrepreneurial orientation and the fate of corporate acquisitions. Journal of Business Research, 122. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.09.002

Invest Europe. (2016). ESG Due Diligence Questionnaire for Private Equity Investors and their Portfolio Companies. https://www.investeurope.eu/media/1777/invest-europe_esg_dd_questionnaire.pdf

Jais, F., Markiewicz, M., Kozłowski, A., & Blajer-Gołębiewska, A. (2025). Behavioural approach to M&A: Shaping employee resilience for company’s success. Współczesna Gospodarka, 19(1/S). https://doi.org/10.26881/wg.2025.1/S.10

Just, R., Sommer, F., Heubeck, T., & Meckl, R. (2023). Sustainability as a stumbling block in closing acquisitions? The joint effect of target and acquirer ESG performance on time to completion. Finance Research Letters, 58, 104422. https://doi.org/10.1016/j.frl.2023.104422

Keil, T., Laamanen, T., & Mäkisalo, A. (2012). Acquisitions, acquisition programs and acquisition capabilities. W: D. Faulkner, S. Teerikangas, & R. J. Joseph (red.), The Handbook of Mergers & Acquisitions. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199601462.003.0006

Keler, G. (2021). Badanie due diligence w transakcjach fuzji i przejęć. Znaczenie i skutki prawne. Wolters Kluwer.

Kocemba, K., Latawiec-Chara, D., & Tomczak, M. (2011). Due diligence. LexisNexis.

Kumar, D., & Sengupta, K. (2021). Abandonment of mergers and acquisitions: A review and research agenda. International Journal of Emerging Markets, 16(7). https://doi.org/10.1108/IJOEM-12-2019-1056

Laamanen, T., & Keil, T. (2008). Performance of serial acquirers: Toward an acquisition program perspective. Strategic Management Journal, 29(6).

Lehn, K. M., & Zhao, M. (2006). CEO turnover after acquisitions: are bad bidders fired? The Journal of Finance, 61(4).

Olender-Skorek, M., Sroka, I., & Targowski, F. (2021). Zielone obligacje jako nowoczesne instrumenty finansowania zrównoważonych inwestycji. W: A. Z. Nowak, M. Kurtyka, G. Tchorek, Transformacja energetyczna i klimatyczna – wybrane dylematy i rekomendacje. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (2011). Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka.

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (2024). Wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych dotyczące odpowiedzialnego prowadzenia działalności biznesowej. OECD Publishing.

Olcay, G. A., Öner, M. A., & Olcay, A. B. (2019). A conceptual view of exergy destruction in mergers and acquisitions. Technological Forecasting and Social Change, 143. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2018.06.008

Pastuszka, M. (2026). Rola i znaczenie podatkowego badania due diligence w procesach fuzji i przejęć. Przegląd Podatkowy, (4).

Paździor, A. (2015). Zarządzanie wartością współczesnego przedsiębiorstwa. Wydawnictwo Politechniki Lubelskiej.

Podczaski, A. (2020). Due diligence – kluczowy etap w procesach fuzji i przejęć. Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, 54(1). https://doi.org/10.33119/KNoP.2020.54.1.6

Remanda, L. C. (2016). A review of organizational culture in the mergers & acquisitions process. Journal of Media Critiques, 2(8). https://doi.org/10.17349/jmc116206

Rosenbloom, A. H. (red.). (2010). Due Diligence for Global Deal Making: The Definitive Guide to Cross-Border Mergers and Acquisitions, Joint Ventures, Financings, and Strategic Alliances. Bloomberg Press.

Sherman, A. (2010). Mergers and Acquisitions from A to Z. Amacom.

Simpson, J. J., & Sariol, M. (2022). Uncertainty, entrepreneurial orientation, and the pursuit of M&A: Managing the unpredictable. Journal of Business Research, 142. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.01.006

Smit, L., Bright, C., McCorquodale, R., Bauer, M., Deringer, H., Baeza-Breinbauer, D., Torres-Cortés F., Alleweldt F., Kara S., Salinier C., Tobed, H. T. (2020). Study on due diligence requirements through the supply chain. Publications Office of the European Union.

Solmssen, P. Y., & Yannett, B. E. (2023). Due diligence in the context of mergers and acquisitions. W: Elgar Concise Encyclopedia of Corruption Law. Edward Elgar Publishing.

Starczewska, A. (2009). Znaczenie due diligence dla procesów fuzji i przejęć. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, (48).

Ulian, E. (2024). The role of the due diligence procedure in the decision making for mergers and acquisitions. Journal of Research on Trade, Management and Economic Development, 21(1). https://doi.org/10.59642/JRTMED.1.2024.03

Tereshchenko, O., Gernego, I., & Ivanets, I. (2024). Financial controlling and due diligence in information and analytical support of mergers and acquisitions. Fìnansi Ukraïni.

United Nations. (2011). Guiding principles on business and human rights: Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” framework (HR/PUB/11/04). United Nations.

Wangerin, D. (2019). M&A due diligence, post-acquisition performance, and financial reporting for business combinations. Contemporary Accounting Research, 36(4). https://doi.org/10.1111/1911-3846.12520

Welch, X., Pavićević, S., Keil, T., & Laamanen, T. (2020). The pre-deal phase of mergers and acquisitions: A review and research agenda. Journal of Management, 46(6). https://doi.org/10.1177/0149206319886908

Yuwono, M. A., & Ellitan, L. (2024). The role of internal audit in the merger and acquisition process to provide added value: A critical review. Shafin: Sharia Finance and Accounting Journal, 4(1). https://doi.org/10.19105/sfj.v4i1.12541