Legal structure of unemployment benefit under the Act on the Labour Market and Employment Services versus guarantees for the implementation of the right to work and social security

This article characterises the legal framework of unemploy­ment benefit under the Act of 20 March 2025 on the La­bour Market and Employment Services. While building on established solutions, the regulation introduces numerous modifications, the most significant of which are analysed herein. These structural changes imply a hypothesis that the benefit’s role within the unemployment assistance system has shifted significantly, potentially affecting the guarantees of both the right to work and the right to social security. Therefore, an additional research objective is to verify this hypothesis. Where the legal framework remains unaltered, it is justified to rely on the existing doctrine and judicial practice. Finally, this analysis serves to formulate de lege ferenda postulates.

Bibliografia/References

Golinowska, S. (1999). Ochrona socjalna bezrobotnych w Polsce oraz w innych krajach. Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, Studia i Analizy, z. 201.

Góral, Z. (red.) (2016). Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz. Wolters Kluwer.

Jaworska, K. (2016). Socjalne traktowanie bezrobocia. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Kwiatkowski, E. (2011). Czy zasiłki dla bezrobotnych generują wzrost bezrobocia? Stare dylematy w świetle nowych badań. Dialog, z. 1, 122–127.

Kwiatkowski, E. (2013). Ekonomiczne aspekty zasiłków dla bezrobotnych. W: Z. Góral (red.), Bezrobocie i polityka zatrudnienia. Wolters Kluwer.

Paluszkiewicz, M. (2018). Prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W: K. W. Baran (red.), System prawa pracy; t. VIII, Prawo rynku pracy, M. Włodarczyk (red.), s. 1121–1219. Wolters Kluwer.

Paluszkiewicz, M. (2026). Komentarz do art. 2 pkt 1. W: K. W. Baran & M. Paluszkiewicz (red.), Ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Komentarz. Wolters Kluwer.

Sanetra, W. (1993). Zatrudnienie i bezrobocie. Przepisy i komentarz. Wydawnictwo Prawnicze.

Włodarczyk, M. (1998). „Odpowiednie zatrudnienie” w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Praca i Zabezpieczenie Spo­łeczne, 7–8, 35–40.

Zarychta, H. (1998). Funkcja dochodowa i motywacyjna zasiłków dla bezrobotnych. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 3, 2–10.

Akty prawne/Legal acts

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.

Konwencja nr 44 Międzynarodowej Organizacji Pracy z 23 czerwca 1934 r. dotycząca zapewnienia bezrobotnym nie z własnej winy odszko­dowań lub zasiłków, nieratyfikowana przez Polskę. https://www.mop.pl/doc/html/konwencje/k044.html

Konwencja nr 102 Międzynarodowej Organizacji Pracy z 28 czerwca 1952 r. dotycząca minimalnych norm zabezpieczenia społecznego, Dz.U. z 2005 r. Nr 93, poz. 775; część IV nieratyfikowana przez Polskę.

Konwencja nr 168 Międzynarodowej Organizacji Pracy z 21 czerwca 1988 r. dotycząca popierania zatrudnienia i ochrony przed bezrobociem, nieratyfikowana przez Polskę. https://www.mop.pl/doc/html/konwencje/k168.html

Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. z 2025 r. poz. 620 ze zm.

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 214 (uchylona).

Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.

Inne źródła/ Other sources

GUS (2004a). Główny Urząd Statystyczny, Bezrobocie rejestrowane 1–4 kwartał 2004, tablica 18, https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/bezrobo­cie_rejestrowane_4kw2004.zip (dostęp: 12.03.2026).

GUS (2004b). Główny Urząd Statystyczny, Bezrobocie rejestrowane 1–4 kwartał 2004, tablica 25, https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/bezrobo­cie_rejestrowane_4kw2004.zip (dostęp: 12.03.2026).

GUS (2025a). Główny Urząd Statystyczny, Bezrobocie rejestrowane 1–3 kwartał 2025 r., tablica 24: Udział bezrobotnych posiadających prawo do pobierania zasiłku w ogólnej liczbie bezrobotnych zarejestrowanych według województw, https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinfor­macyjny/pl/defaultaktualnosci/5473/3/64/1/tablice_bezrobocie_rejestowane_1-3kw_2025.xlsx (dostęp: 12.03.2026).

GUS (2025b). Główny Urząd Statystyczny, Bezrobocie rejestrowane 1–3 kwartał 2025 r., Warszawa–Bydgoszcz 2025, s. 10.

GUS (2026a). Główny Urząd Statystyczny, Stopa bezrobocia rejestrowanego w latach 1990–2026, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek­-pracy/bezrobocie-rejestrowane/stopa-bezrobocia-rejestrowanego-w-latach-1990-2026,4,1.html (dostęp: 4.03.2026).

GUS (2026b). Główny Urząd Statystyczny, Tablica 1a. Liczba bezrobotnych zarejestrowanych oraz stopa bezrobocia według województw i powiatów, https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5473/2/162/1/liczba_bezrobotnych_i_stopa_bezro­bocia_01_2026.xlsx (dostęp: 4.03.2026).

Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o rynku pracy i służbach za trudnienia, X kadencja, druk sejm. nr 948.