On the need for a new integration law for the pension security system in Poland
The article undertakes an institutional analysis of the current social security system, highlighting its key weaknesses, including the dispersion of regulations and inconsistent rules regarding insurance coverage, as well as the ongoing pension privileges granted to certain professional groups. In light of changes to the labour market, the growth of non-standard employment, demographic shifts (an ageing population and migration) and the increasing diversity of pension benefits in terms of gender, age and professional status, the legislator must reconsider the structure of the system. The proposed measures draw inspiration from the integration act of 1933, which successfully unified previous social security systems in a period of state reconstruction. The authors propose the development of a modern integration act that takes into account historical experience and contemporary conditions to create a fairer, more transparent and sustainable pension system that meets the challenges of the 21st century.
References
Bibliografia/References
Antonów, K. (2015). Zasady równości i sprawiedliwości społecznej w prawie emerytalnym. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia, VOL. LXII, 2, 13–14. https://doi.org/10.17951 /g.2015.62.2.9
Barr, N., & Diamond, P. (2006). The economics of pensions. Oxford Review of Economic Policy, 22(1), 15–39. https://doi.org/10.1093/oxrep/ grj002
Bednarczyk, T. H., Bielawska, K., Jackowska, B., & Wycinka, E. (2019). Ekonomiczne i demograficzne uwarunkowania funkcjonowania i rozwoju ubezpieczeń, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, s. 51. ISBN 978-83-8206-017-1 (online)
Chybalski, F. (Red.). (2009). Otwarte fundusze emerytalne w Polsce. Analiza działalności inwestycyjnej, finansów oraz decyzji członków, C.H.Beck. ISBN 9788325507381
Easton, D. (1965). A Framework for Political Analysis. Prentice-Hall, Inc. ISBN 978-0133301830
Ebbinghaus, B., & Wiz, T. (2011). The Governance and Regulation of private pension in Europe. In B. Ebbinghaus (Ed.), The varieties of pension governance. Pension privatization in Europe (pp. 355-356). Oxford University Press. ISBN 9780199586028
Góra, M. (1999). Ekonomiczne podstawy funkcjonowania nowego systemu emerytalnego w Polsce. Gospodarka Narodowa, 3, 9–24.
Góra, M. (2003). System emerytalny. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne. Warszawa. ISBN 83-208-1451-0
Grodzicki, M. J. (2012). Emerytury branżowe w Polsce w kontekście teorii grup interesu. Studia Ekonomiczne, 3, 345–370.
GUS (Główny Urząd Statystyczny). (2024a). Rocznik Demograficzny. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/ roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html#
GUS (Główny Urząd Statystyczny). (2024b). Przeciętne zatrudnienie i wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. – dane ostateczne. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/przecietne-zatrudnienie-i-wynagrodzenia-w-gospodarce-narodowej-w-2023-r-dane-ostateczne,17,8.html
GUS (Główny Urząd Statystyczny). (2024c). Emerytury i renty w 2023 r. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/dochody -wydatki-i-warunki-zycia-ludnosci/emerytury-i-renty-w-2023-r-,32,15.html
Jach-Męczekalska, I. (2016). Prawne aspekty transformacji systemu ochrony zdrowia w Polsce po 1989 roku. Interdyscyplinarne studium z zakresu nauk o zdrowiu i nauk prawnych (rozprawa doktorska, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu). Biblioteka Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/488359/edition/394525/content; https://www.wbc. poznan.pl/Content/394525/PDF/index.pdf
Jarosz, A. (2009). Ustawa scaleniowa 1933. Próba ujednolicenia systemu ubezpieczeń społecznych w II RP. W: E. Kościk, T. Głowiński (Red.), Między zacofaniem a modernizacją. Społeczno-gospodarcze problemy ziem polskich na przestrzeni wieków (s. 171–176). Gajt. https://open.icm. edu.pl/handle/123456789/13196
Jarosz-Nojszewska, A. (2012). Ubezpieczenie emerytalne robotników w Polsce w latach 1918–1939. W: J. Chumiński, M. Zawadka (Red.), Z dziejów przemysłu przed 1945 r. (s. 271–279). Gajt. https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/9288
Jedynak, T. (2022). Behawioralne uwarunkowania decyzji przejścia na emeryturę. C.H.Beck. ISBN: 978-83-8235-849-0
Katz, D., & Kahn, R. L. (1978). The Social Psychology of Organizations. Wiley. ISBN 9780471023555
Karbownik, I. (2016). Modyfikacja włókien z zastosowanie wybranych technik i nanotechnologii. Monografie Politechniki Łódzkiej. ISBN: 9788372837363
Kasprowicz, Ł. (2019). Problematyka przywilejów w systemie zabezpieczenia społecznego. Ius Novum, 13(1), 155–176. DOI: 10.26399/iusnovum.v13.1.2019.09/l.kasprowicz
Kłos, B. (2008). Wiek emerytalny kobiet i mężczyzn. Infos. Zagadnienia społeczno-gospodarcze, 3(27), 2. https://orka. sejm.gov.pl/WydBAS. nsf/0/D8FD27CD446CB5DDC12573E800318FA1/$file/infos_027.pdf
Kłos, B. (2017). Zróżnicowanie uprawnień emerytalnych w Polsce. Infos. Zagadnienia społeczno-gospodarcze, 7(230), 2–4. https://orka.sejm. gov.pl/WydBAS.nsf/0/A9D74CBFC7428794C125812C0030B871/$file/Infos_230.pdf
Korczak, J. (2020). Dyspersja administracji jako przyczyna niepomijalności administracji publicznej. Acta Universitatis Wratislaviensis, 4001, 331, 162. https://doi.org/10.19195/0524-4544.331.14
Kowalik, T. (1997). Czy sprawiedliwość społeczna kosztuje? Artykuł polemiczny na marginesie książki pt. „Efektywność a sprawiedliwość”. Ekonomista, 3, 293-318. ISSN 0013-3205
Krajewski, M. (2022). Zbieg tytułów w ubezpieczeniach emerytalnym i rentowych. Między ochroną a elastycznością. Studia BAS, 4(72), 7–23. DOI: https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2022.25
Lesiak, P. (2014). Zjawiska piezooptyczne i elastooptyczne w fotonicznych kom pozytach polimerowych. Prace Naukowe, Fizyka, z. 57, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. ISBN 978-83-7814-423-6
Malaka, A. (2013). Ustawa scaleniowa – okoliczności jej uchwalenia i znaczenie dla rozwoju ubezpieczenia społecznego. W: Ł. Kucharczyk-Rok, O. Rawski, A. Żołna (Red.), Ubezpieczenie społeczne – dawniej i dziś. W 80-lecie uchwalenia ustawy o ubezpieczeniu społecznym (s. 9–10). ZUS, PSUS. ISBN 978-83-919310-4-2
Nielsen. M.M., & Ben Dhaou, S. (2023). Digital transformation of social security administration and services: a comparative analysis of Australia, Canada, Denmark and France. ILO Working Paper, 93. DOI:10.54394/RRID1984
Nietupska, A. (2015). Wpływ zmian demograficznych na ekonomiczne zabezpieczenie starości społeczeństwa w Polsce. Społeczeństwo i Ekonomia, 1(3), 33–46. ISSN 2353-8937
Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge University Press. ISBN 0521405998
Owsiak B. (2017), Popularyzowanie wiedzy o ubezpieczeniach społecznych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka, 1(132), 80.
Pawłowska-Tyszko, J., Soliwoda, M., Pieńkowska-Kamieniecka, S., & Walczak, D. (2015). Stan obecny i perspektywy rozwoju systemu podatkowego i ubezpieczeniowego polskiego rolnictwa. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. ISBN 978-83-7658-572-7
Peters, B.G. (2012). Institutional Theory in Political Science: The New Institutionalism. Continuum. ISBN 144113042X
Pieńkowska-Kamieniecka, S., Wojewódka, M., Kolek, A., & Walczak, D., (2017). Zaufanie na rynku finansowym a oszczędzanie na starość przez gospodarstwa domowe w Polsce, Zarządzanie i Finanse. Journal of Management and Finance, 15(2/2), 111–122. ISSN: 2084-5189
Rutecka-Góra, J., Pieńkowska-Kamieniecka, S., & Turenr, J. (2024). Complex pension products: A multidimensional approach. Financial Internet Quarterly, 20(1), 14–28. DOI: https://doi.org/10.2478/fiqf-2024-0002
Szukalski, P. (2011). Starzenie się ludności – wyzwanie XXI wieku. W: P. Szukalski, Z. Szweda-Lewandowska, Elementy gerontologii społecznej. W: P. Szukalski, Z. Szweda-Lewandowska (Red.), Skrypt dla studentów Podyplomowego Studium Gerontologii Społecznej UŁ (s. 5–26).Wydawnictwo Biblioteka.
Szumlicz, T. (2005). Ubezpieczenie społeczne. Teoria dla praktyki, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz–Warszawa, 243, ISBN: 8389073978
Szumlicz, T. (2014). Dyskredytacja rozwiązań kapitałowych w systemie zabezpieczenia emerytalnego (artykuł recenzyjny). Wiadomości Ubezpieczeniowe, 3, 3–14.
Uścińska, G. (2005). Świadczenia z zabezpieczenia społecznego w regulacjach międzynarodowych i polskich: studium porównawcze. IPISS. ISBN 83-87890-68-5
Walczak, D. (2019). Przywileje w zabezpieczeniu na starość w Polsce. Wydawnictwo. Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. ISBN 978-83-231-4140-2
Wyżnikiewicz, Z. (1938). Ustawodawstwo śląskie o ubezpieczeniu społecznym. Wydawnictwa Instytutu Śląskiego.
ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) (2025). Ważniejsze informacje z zakresu ubezpieczeń społecznych 2024 r. https://www.zus.pl/documents /10182/167633/Wa%C5%BCniejsze+informacje+z+zakresu+ubezpiecze%C5%84+spo%C5%82ecznych+2024+r.pdf/37faf9ae-15b7-a541-170e-46244f15e39d?t=1748337911759
Żukowski, M. (1997). Wielostopniowe systemy zabezpieczenia emerytalnego w Unii Europejskiej i w Polsce: Między państwem a rynkiem. Zeszyty Naukowe. Seria 2, Prace Habilitacyjne/Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, 151, 17. ISBN 1230-6673.
