Material scope of whistleblowing in Poland – proposals for changes

Abstract The Polish act on whistleblower protection limits the material scope of whistleblowing to breaches of law falling within the closed catalogue of fields included in it. Such a solution results in the failure to provide under the terms of this act protection to persons who report other breaches of law, the detection and combating of which is in the public interest, such as in particular criminal offences or misdemeanours which are not comprised within the aforementioned catalogue, violations of human rights in enterprises, as well as acts or omissions which pose a threat to the human life, health or safety. The article presents proposals for changes which aim to eliminate this asymmetry in protection of persons disclosing breaches of law.

Bibliografia/References

Baran-Wesołowska, B. (Red.) (2025). Ochrona sygnalistów. Komentarz. Wolters Kluwer.

Bargain, G. (2021). Shortcomings in the Workplace Whistleblower Protection in France: What to Expect from the Transposition of Directive 2019/1937? W: D. Skupień (Red.) Towards a Better Protection of Workplace Whistleblowers in the Visegrad Countries, France and Slovenia. WUŁ PWN.

Bolesta, Ł. (2020). In Search of a Model for the Legal Protection of a Whistleblower in the Workplace in Poland. Peter Lang.

Borek, A. (2024). Ochrona zwierząt ważniejsza niż pracowników? Kontrowersje wokół ustawy o sygnalistach, Gazeta Prawna 12 czerwca 2024.

Doherty, M., Ryan, D. (2016). Whistleblowing: National Report for Ireland. W: G. Thüsing, G. Forst, Whistleblowing – A Comparative Study. Springer.

European Agency for Fundamental Rights – FRA (2019). Business-related human rights abuse reported in the EU and available remedies, https://fra.europa.eu/sites/default/files/fra_uploads/fra-2019-business-and-human-rights-focus_en.pdf

European Trade Union Confederation – ETUC (2018). ETUC position on the EU Commission Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council on the protection of persons reporting on breaches of Union law – Whistleblowing. https://www.etuc.org/ en/document/etuc-position-eu-commission-proposal-directive-european-parliament-and-council-protection

Górski, M. (2021). Interactions between the Interpretation of Article 10 ECHR and the EU Directive on the Protection of Whistleblowers W: D. Skupień (Red.), Towards a Better Protection of Workplace Whistleblowers in the Visegrad Countries, France and Slovenia. WUŁ-PWN.

Greguš, J., Adamička, M. (2022). Budúcnost’ whistleblowingu v pracovnoprávnych vzœahoch na Slovensku W: J. Pichrt, J. Morávek, Whistleblowing – závěry a perspektivy. Wolters Kluwer.

Hajn, Z. (2023). Ochrona interesu publicznego i ochrona sygnalistów w dyrektywie 2019/1937, Europejski Przegląd Sądowy (9).

Kierans, L. (2024). Whistleblowing Litigation and Legislation in Ireland: Are There Lessons to be Learned? Industrial Law Journal, 53 (2). DOI:10.1093/indlaw/dwad009

Kłosowski, P. (2021). Status osób ujawniających nieprawidłowości w Republice Słowackiej z perspektywy przepisów nowej ustawy z 1.03.2019 r. W: B. Baran, M. Ożóg (Red.), Ochrona sygnalistów. Regulacje dotyczące osób zgłaszających nieprawidłowości. Wolters Kluwer.

Komisja Europejska (2018). Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Wzmocnienie ochrony sygnalistów na szczeblu UE, COM(2018) 214 final.

Komisja Europejska (2024). Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z wdrażania i stosowania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, 3.7.2024, COM (2024) 269 final.

Konfederacja Lewiatan (2024). Sygnalista nie zgłosi naruszeń z zakresu prawa pracy, 14 czerwca 2024, https://lewiatan.org/sygnalista-nie-zglosi naruszen-z-zakresu-prawa-pracy/

Kun, A. (2021). Whistleblowing in Hungary. W: D. Skupień, Towards a Better Protection of Workplace Whistleblowers in the Visegrad Countries, France and Slovenia. WUŁ-PWN.

Łaga, M. (2017). Unormowania dotyczące sygnalizacji – wzmacnianie demokracji w miejscu pracy. W: Z. Hajn, M. Kurzynoga, Demokracja w zakładzie pracy. Zagadnienia prawne. Wolters Kluwer.

Nuliček, M., Cervanová, A., Nonnemann, F., Králová, M. (2023). Zákon o ochraně oznamovatelů – Praktický Komentář. Wolters Kluwer. Omtzigt, P. (2009). 'Explanatory Memorandum, The Protection of "whistle-blowers"' (Council of Europe, Parliamentary Assembly, Committee on Legal Affairs and Human Rights), https://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp?fileid=12302

Pietruszka, A. (2020). Ochrona sygnalistów (whistleblowers) w kontekście wolności wypowiedzi, Ruch Ekonomiczny, Prawniczy i Socjologiczny (1).

Przykaza, M. (2023). Raport z badania na temat wiedzy, opinii i oczekiwań w zakresie polskich unormowań prawnych dotyczących ochrony tzw. sygnalistów. W: D. Dörre-Kolasa, P. Galec, M. Warchał, Zgłaszanie naruszeń prawa w organizacjach jako realizacja celów dyrektywy o ochronie sygnalistów. Raport z badań, dobre praktyki, rekomendacje dla działań na poziomie krajowym. Friedrich Ebert Stiftung. Republika Slovenija, Ministrstvo za Pravosodje (2022). Predlog Zakona o zašèiti prijaviteljev (EVA-2021-2030-0052).

Rommel, A. (2021). Ochrona sygnalistów we francuskim systemie prawnym. W: B. Baran, M. Ożóg, Ochrona sygnalistów. Regulacje dotyczące osób zgłaszających nieprawidłowości. Wolters Kluwer.

Rutkowska, E., Tokarczyk, D. (2024). Ochrona sygnalistów. Komentarz. Wolters Kluwer.

Roșioru, F. (2025). Interaction between the Whistleblowing Directive and the ECHR: The Case of Romania, The International Journal of Comparative Labour Law and Industrial Relations, 41(1).

Senčur-Peček, D. (2021). How to Improve the Protection of Employees-Whistleblowers in Slovenia by Implementing the EU Whistleblower Protection Directive. W: D. Skupień (Red.), Towards a Better Protection of Workplace Whistleblowers in the Visegrad Countries, France and Slovenia. WUŁ-PWN.

Skupień, D. (2021). Workplace Whistleblower Protection in Poland: Current Situation and Perspectives. W: D. Skupień (Red.), Towards a Better Protection of Workplace Whistleblowers in the Visegrad Countries, France and Slovenia. WUŁ-PWN.

Skupień, D. (2016). Whistleblowing in Poland According to Legislation and Case-Law. W: G. Thüsing, G. Forst (Red.), Whistleblowing – A Comparative Study, Springer.

Świątkowski, A. M. (2015). Sygnalizacja (whistleblowing) a prawo pracy, Przegląd Sądowy (5).

Szewczyk, H. (2020). Whistleblowing. Zgłaszanie nieprawidłowości w stosunkach zatrudnienia. Scholar.

Transparency International (2019). Building on the EU Directive for whistleblower protection, Analysis and Recommendations, Position Paper (1).

Varga, P., Zoričaková, V. (2021). Slovak Whistleblowing Law after Revision – a Step Forward? W: D. Skupień (Red.), Towards a Better Protection of Workplace Whistleblowers in the Visegrad Countries, France and Slovenia. WUŁ-PWN.

Vlachová, B., Dìdina, M., Flanderková Šlejharová, M., Šveřepová, K. (2023). Zákon o ochraně oznamovatelů. Komentář. C.H. Beck.

Wojciechowska-Nowak, A. (2012a). Ochrona sygnalistów w Polsce. Stan obecny i rekomendacje zmian. Instytut Spraw Publicznych.

Wojciechowska-Nowak, A. (2012b). Założenia do ustawy o ochronie osób sygnalizujących nieprawidłowości w środowisku zawodowym. Jak polski ustawodawca może czerpać z doświadczeń państw obcych? Fundacja im. Stefana Batorego.

Wujczyk, M. (2014). Podstawy whistleblowingu w polskim prawie pracy, Przegląd Sądowy (6).

Zieliński, M., J. (2022). Ochrona sygnalistów w polskim systemie prawnym w perspektywie implementacji dyrektywy 2019/1937 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii – problemy węzłowe, Praca i Zabezpieczenie Społeczne (6). DOI 10.33226/0032-6186.2022.6.1