Employment of employees within the framework of social clauses, with particular emphasis on social cooperatives of legal person

Employing individuals marginalized in the labour market is of considerable significance both for those individuals and for the local self-government units within whose territory they reside. The legislator has provided for the possibility of applying social clauses as instruments to foster their em­ployment not only within social cooperatives of legal per­sons, but also within other entities operating on the local market. This article examines social clauses from the per­spective of their capacity to influence the structure and con­ditions of employment. Certain clauses enable an increase in the employment of marginalized persons by imposing an obligation on contractors to establish an employment rela­tionship, whereas others confer a degree of discretion upon contracting authorities by permitting the inclusion of appro­priate contractual provisions. The majority of the proposed regulatory solutions merit a positive assessment. Neverthe­less, in the authors’ opinion, further conceptual clarification within the relevant legal acts is required in order to enhance their effectiveness. By way of illustration, this applies to the specification of the categories of entities eligible to benefit from contracts reserved for groups of entities employing, in particular, marginalized persons. Furthermore, the leg­islator may consider introducing an illustrative catalogue of contractual control mechanisms to be incorporated into agreements concluded between contractors and contracting authorities, aimed at safeguarding the rights of employees engaged in the performance of such contracts.

Bibliografia/References

Andrzejak, A. (2020). Organizacje pozarządowe w rozwiązywaniu lokalnych problemów społecznych. Przegląd Organizacji, 2(961), 20–27. https://doi.org/10.33141/po.2020.02.03

Bierecki, D. (2024). Konsekwencje prawne uzyskania przez spółdzielnię statusu przedsiębiorstwa społecznego. Prawo i Więź, 3(15), 189–204. https://doi.org/10.7206/kp.2080-1084.628

Blicharz, J. (2020). Teoretycznoprawne aspekty wykluczenia społecznego. Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne, 32, 61–79. https://doi.org/10.19195/1733-5779.32.5

Ciapała, J. (2024). Konstytucyjne podstawy prowadzenia działalności gospodarczej przez jednostki samorządu terytorialnego. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 1, 167–182. https://doi.org/10.15804/ppk.2024.01.12

Czop, K. (2024). Działalność organizacji kościelnych w Rzeczpospolitej Polskiej ze szczególnym uwzględnieniem spółdzielni socjalnych. Prawo i Więź, 3(50), 141–150. https://doi.org/10.36128/PRIW.VI52.970

Feliszek, D. (2023). Działalność gospodarcza fundacji prowadzona przez fundacje – wybrane zagadnienia. Młoda Palestra, 2, 94–107. https:// bibliotekanauki.pl/articles/55992955

Hebda-Czaplicka, I. (2021). Klauzule społeczne jako instrument wspierania ekonomii społecznej. Polityka Społeczna, 11–12, 16–23. https:// doi.org/10.5604/01.3001.0015.5997

Kantowski, M. (2024). Praca osób skazanych w spółdzielniach socjalnych. Prawo i Więź, 3(50), 167–177. https://prawoiwiez.edu.pl/index.php/ piw/article/view/977

Kępa, M. (2022). Klauzule i aspekty społeczne w zamówieniach publicznych: Infrastruktura publiczna dostępna dla osób niepełnosprawnych. Opinie i Komentarze Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, 2, 1–10. https://frdl.org.pl/static/upload/store/frdl/OPINIE_I_KOMENTA­RZE_FRDL/2022/KLAUZULE_I_ASPEKTY_SPOLECZNE_W_ZAMOWIENIACH_PUBLICZNYCH.pdf

Klefas, A. (2022). Rola społecznych zamówień publicznych w przeprowadzeniu sprawiedliwej transformacji. Przegląd Ustawodawstwa Gospo­darczego, 3(885). https://doi.org/10.33226/0137-5490.2022.3.6

Kocowski, T. (2019). Spółdzielnia socjalna jako przedsiębiorca wykonujący działalność społecznie użyteczną. Państwo a przedsiębiorca – ak­tualne wyzwania, 329, 311–321. https://doi.org/10.19195/0524-4544.329.25

Moroń, D. (2019). Klauzule społeczne w zamówieniach publicznych jako forma wsparcia podmiotów publicznych. Studia Oeconomica Posna­niensia, 7(1), 80–97. https://doi.org/10.18559/SOEP.2019.1.5

Nowak, H., & Winiarz, M. (2023). Prawo zamówień publicznych. Komentarz. Warszawa: Urząd Zamówień Publicznych. https://www.gov.pl/ web/uzp/komentarz-do-prawa-zamowien-publicznych

Ołdak-Bułakowska, K. (2020). Dobre praktyki w zakresie społecznych kryteriów oceny ofert. Warszawa: Urząd Zamówień Publicznych. https://www.gov.pl/web/uzp/pakiet-dobrych-praktyk-w-zakresie-spolecznych-i-srodowiskowych-kryteriow-oceny-ofert

Ołdak-Bułakowska, K. (2023). Zamówienia zastrzeżone w praktyce. Zamówienia Publiczne. Doradca, 3, 6–11. https://zamowieniapubliczne­doradca.pl/zamowienia-zastrzezone-w-praktyce/

Pacut, A. (2024). Komercjalizacja organizacji pozarządowych w Polsce. Rekomendacje dla decydentów publicznych. Studia Biura Analiz Sejmowych, 4(80), 63–90. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2024.24

Panasiuk, P. (2019). Klauzule społeczne w zamówieniach publicznych – moda czy realna potrzeba. Kontrola Państwowa, 2(385), 162–175. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-f3147efb-c547-4f08-bacc-22d4dd357861

Pieprzny, S. (2020). Powiat i gmina w systemie bezpieczeństwa lokalnego – możliwości i ograniczenia. Studia Iuridica, 85, 126–139. https:// doi.org/10.31338/2544-3135.si.2020-85.9

Pietrzakowicz, A. (2023). Samorząd a organizacje pozarządowe w systemie bezpieczeństwa. Ius et Administratio, 4(53), 129–154. https://doi. org/10.15584/iuseta.2023.4.12

Podgórska-Rykała, J. (2021). Samodzielczość prawotwórcza jednostek samorządu terytorialnego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjolo­giczny, 4(83), 107–122. https://doi.org/10.14746/rpeis.2021.83.4.8

Schimanek, T. (2021). Aspekty społeczne w nowych zamówieniach publicznych. Warszawa: Urząd Zamówień Publicznych. https://www.gov. pl/web/uzp/aspekty-spoleczne-w-nowym-prawie-zamowien-publicznych

Akty prawne/Legal Acts

Rozporządzenie z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), Dz.Urz. L 119 z 4.5.2016.

Ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, Dz.U. poz. 620.

Ustawa z 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1320 ze zm.

Ustawa z 7 maja 2009 r. zmianie z ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw obserwowana, Dz.U. Nr 91, poz. 742.

Ustawa z 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych, tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 178.

Ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 823.

Ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1843.

Ustawa z 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 98.

Ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 913.

Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 277.

 

Orzecznictwo sądowe/Case Law

Wyrok Sądu Najwyższego z 17 maja 2016 r., I PK 139/15, Legalis.

Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z 7 czerwca 2018, IX Ga 739/17, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 6 kwietnia 2017 r., KIO 564/17, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 7 sierpnia 2020 r., KIO 1608/20, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 2 czerwca 2021 r., KIO 1245/21, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 4 sierpnia 2022 r., KIO 1821/22, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 7 października 2022 r., KIO 2456/22, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 23 stycznia 2023 r., KIO 58/23, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 14 marca 2023 r., KIO 537/23, Legalis.

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 30 sierpnia 2024 r., KIO 2590/24, Legalis.