Hierarchia i zróżnicowanie socjodemograficzne percepcji zagrożeń dla bezpieczeństwa społecznego w Polsce

Artykuł podejmuje problem hierarchii zagrożeń dla bez­pieczeństwa społecznego w Polsce, analizując ich percep­cję w przekrojach społeczno-demograficznych. Badanie zrealizowano metodą sondażu diagnostycznego, techniką CAWI, na sparametryzowanej próbie dorosłych miesz­kańców Polski, w środowisku online. Wyniki wskazują na prymat zagrożeń bliskich codziennemu doświadczeniu (eg­zystencjalnych i zdrowotnych), przy jednoczesnym niższym uplasowaniu kwestii bardziej odległych, takich jak transfor­macje technologiczne czy procesy demograficzne. Zastoso­wane testy statystyczne potwierdzają selektywny charakter zróżnicowań. Ustalono, że płeć, wiek, poziom wykształce­nia i stan cywilny w odmienny sposób porządkują priory­tety, natomiast wpływ miejsca zamieszkania i większości różnic regionalnych jest ograniczony. Wnioski przekładają się na rekomendacje dla zarządzania publicznego, w tym łączenie uniwersalnych zabezpieczeń podstawowych z in­terwencjami profilowanymi wobec specyficznych grup ryzy­ka oraz stały monitoring percepcji zagrożeń jako narzędzie wspierające projektowanie polityk społecznych.

References/Bibliografia

American Association for Public Opinion Research. (2010). Report of the AAPOR task force on online panels. Public Opinion Quarterly, 74(4), 711–781. https://doi.org/10.1093/poq/nfq048

American Association for Public Opinion Research. (2022). Data quality metrics for online samples. https://aapor.org/wp-content/up­loads/2023/02/Task-Force-Report-FINAL.pdf

Banach, M., & Libura, M. (2023). (Nie)wiarygodność badań internetowych. International Journal of New Economics and Social Sciences, 3(19), 165–172. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.4364

Boratyn, D., & Moczuk, E. (2024). Postrzeganie bezpieczeństwa lokalnego przez mieszkańców województwa podkarpackiego – wyniki badań empirycznych w 2023 r. Polityka i Społeczeństwo, 22(2), 158–173. https://doi.org/10.15584/polispol.2024.2.11

Buzan, B., Wæver, O., & de Wilde, J. (1998). Security: A new framework for analysis. Lynne Rienner Publishers.

Centrum Badania Opinii Społecznej. (2025a). Poczucie bezpieczeństwa i zagrożenia przestępczością (Komunikat z badań nr 41/2025). https:// cbos.pl/SPISKOM.POL/2025/K_041_25.PDF

Centrum Badania Opinii Społecznej. (2025b). Metody realizacji badań CBOS. https://www.cbos.pl/PL/badania/metody_realizacji.php

Czapiński, J., & Panek, T. (red.). (2015). Diagnoza społeczna 2015. Warunki i jakość życia Polaków. Rada Monitoringu Społecznego. https:// toruntour.pl/upload/file/diagnoza_raport_2015.pdf

Główny Urząd Statystyczny. (2024a). Rocznik demograficzny 2024. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-staty­styczne/rocznik-demograficzny-2024,3,18.html

Główny Urząd Statystyczny. (2024b). Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2024 roku. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/nauka-i-tech­nika-spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwo-informacyjne-w-polsce-w-2024-roku,2,14.html

Ipsos. (2024). Polska w obliczu globalnych zagrożeń. https://www.ipsos.com/pl-pl/polska-w-obliczu-globalnych-zagrozen

Jagusiak, B. (2024). Bezpieczeństwo społeczne. W: Encyklopedia bezpieczeństwa narodowego. Wojskowa Akademia Techniczna. https://ency­klopedia.revite.pl/articles/view/74

Kaczmarczyk, T., & Bogucka, A. (2022). Współczesne zagrożenia bezpieczeństwa państwa (wybrane studia i analizy). Szkoła Główna Służby Pożarniczej.

Kobiałka, A. (2023). Internet jako narzędzie i środowisko realizacji badań naukowych. International Journal of New Economics and Social Sciences, 3(19), 229–237. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.4369

Kolano, W. (2021). Bezpieczeństwo Polski w trzeciej dekadzie XXI w. Zeszyty Naukowe Pro Publico Bono, 1(1), 39–48. https://doi.org/ 10.5604/01.3001.0015.5508

Kunikowski, J. (2017). Bezpieczeństwo społeczne. W: Słownik terminów wiedzy obronnej i edukacji dla bezpieczeństwa. Wydawnictwo Uniwer­sytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach.

Lasoń, M. (2016). Zagrożenia dla bezpieczeństwa Polski w XXI wieku w świetle analizy porównawczej kolejnych Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP. Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka, 10(3), 123–137.

Łubiński, P. (2021). Bezpieczeństwo społeczne. W: O. Wasiuta & S. Wasiuta (red.), Encyklopedia bezpieczeństwa (t. 1). Wydawnictwo Libron.

Malendowicz, P., & Pazderska, A. (2023). Badanie poczucia bezpieczeństwa społeczności lokalnych: Wstępne wnioski z realizacji empirycznej części projektu naukowego. Świat Idei i Polityki, 22(1), 182–194. https://doi.org/10.34767/SIIP.2023.01.09

Malendowicz, P., & Pazderska, A. (red.). (2024). Bezpieczeństwo i poczucie bezpieczeństwa społeczności lokalnych: Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Lublin, Szczecin. Raport z badań. Wąbrzeskie Zakłady Graficzne.

Miller, C. A., Guidry, J. P., Dahman, B., & Thomson, M. D. (2020). A tale of two diverse Qualtrics samples: Information for online survey researchers. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, 29(4), 731–735. https://doi.org/10.1158/1055-9965.EPI-19-0846

Parczewska, W., & Kurzyk, E. (2025). Zagrożenia bezpieczeństwa w dobie współczesnych konfliktów. Prawo i Bezpieczeństwo, 1(4), 36–45. https://doi.org/10.4467/29567610PIB.25.003.21861

Policja & Główny Urząd Geodezji i Kartografii. (b.d.). Krajowa Mapa Zagrożeń Bezpieczeństwa (KMZB). https://mapy.geoportal.gov.pl/iMa­pLite/KMZBPublic.html

Skóra, J., & Bogusz, D. (2025). Współczesne zagrożenia bezpieczeństwa państwa. Wydawnictwo Akademii Marynarki Wojennej.

Szlosek, F. (2023). Internet jako ważne narzędzie w badaniach społecznych. International Journal of New Economics and Social Sciences, 3(19), 61–70. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.4356

Zalewski, D. (2022). Bezpieczeństwo socjalne Polaków. Analiza porównawcza. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. https://www.ipiss.com.pl/ wp-content/uploads/2023/01/Zalewski_D_Bezpieczenstwo_socjalne_Polakow.pdf

Zięba, R. (2016). Współczesne wyzwania i zagrożenia dla bezpieczeństwa międzynarodowego. Stosunki Międzynarodowe, 52(3), 9–31. https:// doi.org/10.7366/020909613201601