Słabsza pozycja prawna praktykantów (stażystów)

The smooth transfer from education to employment is indispensable in increasing young people’s chances in the labour market. Unfortunately, traineeship organisers re­main able to use trainees as a cheap, or even free, labour force. The popularity of traineeships and the absence of any comprehensive and binding regulations at the Euro­pean Union level which would standardise the most im­portant aspects of these relationships, and the work there­in systematically justifies an in-depth theoretical study concerning the legal aspects of traineeships. Within the framework of this study, from the perspective of EU law and the axiology of labour law, a detailed analysis will be performed on the appropriateness of introducing an in­termediate category (a typical blend of education and the labour market) to the labour law, which would cover the relationships based on traineeships. Since it is necessary to strengthen the situation of employees to counterbal­ance their weaker position relation to their employers, enhancing the position of employees becomes even more crucial in relationships characterised by a higher degree of imbalance.

Sprawne przejście z edukacji na rynek pracy ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia szans ludzi młodych na rynku pracy. Niestety organizatorzy praktyk (staży) wciąż mogą wykorzystywać praktykantów (stażystów) jako tanią, a na­wet darmową siłę roboczą. Popularność praktyk (staży) oraz brak kompleksowych i wiążących regulacji na pozio­mie Unii Europejskiej, które ujednolicałyby najistotniejsze aspekty tych stosunków prawnych oraz wykonywanej w ich ramach pracy, w sposób systemowy uzasadniają potrzebę pogłębionych badań teoretycznych nad prawnymi aspek­tami praktyk (staży). W ramach niniejszego opracowania, z perspektywy prawa unijnego oraz aksjologii prawa pracy, przeprowadzona zostanie szczegółowa analiza zasadności wprowadzenia do prawa pracy kategorii pośredniej (sta­nowiącej typowe połączenie edukacji i rynku pracy), któ­ra obejmowałaby stosunki prawne oparte na odbywaniu praktyk (staży). Skoro konieczne jest wzmacnianie pozycji pracowników w celu przeciwdziałania ich słabszej pozycji wobec pracodawców, tym bardziej zasadne jest wzmac­nianie ochrony w relacjach charakteryzujących się jeszcze większym stopniem nierównowagi.

Podporządkowanie autonomiczne oraz podporządkowanie technologiczne jako nowe koncepcje dotyczące pracy podporządkowanej – w poszukiwaniu nowego modelu regulacji

Abstract The article presents considerations on employee subordination, analyzed from the autonomous and technological subordination perspective. The concept of autonomous subordination is already known in the case law and the Polish labour law doctrine. The idea of autonomous subordination was formulated by the Supreme Court in the judgment of September 7, 1999, I PKN 277/99 and was maintained in the Supreme Court's case law for years to come. Technological subordination, on the other hand, is an entirely new global phenomenon originating from algorithmic management. For the purposes of this article, it is assumed that technological subordination- also referred to (with some necessary simplification) as algorithmic subordination – means that, thanks to the latest technologies and appropriate algorithms, employers have acquired entirely new and previously unknown tools for exercising authoritative influence over employees. The article's authors attempted to examine how employee subordination is currently shaped, considering autonomous subordination and technological (algorithmic) subordination, and to determine whether these two concepts of subordination can coexist or are opposed to each other. Conducting in-depth analyses in the outlined research area (also beyond the scope of this text) is important for several reasons. Firstly, there is a lack of clear regulations about employee subordination as the most important structural feature of the employment relationship. Secondly, the understanding of employee subordination changes due to dynamic socio-economic changes. Thirdly, due to the fact that the concepts of autonomous subordination as well as technological subordination can be considered not only in employment relationships, but also in non employment work relationships. In the summary of the conducted research, the article's authors included de lege lata conclusions and proposed considering the introduction to the Polish Labour Code of an intermediate category between an employment relationship and non-employment civil-law work.

Artykuł prezentuje rozważania na temat podporządkowania pracowniczego, analizowanego z perspektywy koncepcji podporządkowania autonomicznego oraz podporządkowania technologicznego. Pojęcie podporządkowania autonomicznego jest już znane zarówno w judykaturze jak i w doktrynie polskiego prawa pracy. Koncepcja podporządkowania autonomicznego została bowiem sformułowana przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 września 1999 r., I PKN 277/99, a przez kolejne lata była podtrzymywania w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Natomiast podporządkowanie technologiczne jest zupełnie nowym zjawiskiem, o charakterze ogólnoświatowym, mającym swoje źródło w zarządzaniu algorytmicznym. Na potrzeby niniejszego artykułu podporządkowanie technologiczne, stosując niezbędne uproszczenie, określane tutaj także jako podporządkowanie algorytmiczne, sprowadza się do tego, że dzięki najnowszym technologiom (odpowiednim algorytmom), praco dawcy zyskali zupełnie nowe, nieznane dotąd narzędzia władczego oddziaływania na pracowników. Autorzy artykułu podjęli próbę zbadania jak obecnie kształtuje się podporządkowanie pracownicze z uwzględnieniem koncepcji podporządkowania autonomicznego oraz podporządkowania technologicznego (algorytmicznego) oraz ustalenia czy te dwie koncepcje mogą współistnieć ze sobą, czy też wykluczają się. Przeprowadzenie pogłębionych analiz w poza kreślonym obszarze badawczym (wykraczających tak że poza ramy niniejszego tekstu) jest istotne i to z kilku powodów. Po pierwsze ze względu na brak jednoznacznych regulacji normujących, de facto najważniejszą, cechę konstrukcyjną stosunku pracy, jaką jest podporządkowanie pracownicze. Po drugie z uwagi na fakt, iż pojmowanie podporządkowania pracowni czego zmienia się w wyniku dynamicznych przemian społeczno-ekonomicznych. Po trzecie, ze względu na okoliczność, że koncepcje podporządkowania autonomicznego, jak również podporządkowania technologicznego można rozważać nie tylko w stosunkach pracy, ale także w stosunkach zatrudnienia o charakterze niepracowniczym. W podsumowaniu przeprowadzonych badań autorzy artykułu zamieścili wnioski de lege lata oraz zaproponowali rozważanie wprowadzenia do polskiego kodeksu pracy kategorii pośredniej pomiędzy stosunkiem pracy a stosunkami zatrudnienia niepracowniczego.