Autonomous subordination and technological subordination as new concepts of subordinate work – in search of a new regulatory model

Podporządkowanie autonomiczne oraz podporządkowanie technologiczne jako nowe koncepcje dotyczące pracy podporządkowanej – w poszukiwaniu nowego modelu regulacji

Abstract The article presents considerations on employee subordination, analyzed from the autonomous and technological subordination perspective. The concept of autonomous subordination is already known in the case law and the Polish labour law doctrine. The idea of autonomous subordination was formulated by the Supreme Court in the judgment of September 7, 1999, I PKN 277/99 and was maintained in the Supreme Court's case law for years to come. Technological subordination, on the other hand, is an entirely new global phenomenon originating from algorithmic management. For the purposes of this article, it is assumed that technological subordination- also referred to (with some necessary simplification) as algorithmic subordination – means that, thanks to the latest technologies and appropriate algorithms, employers have acquired entirely new and previously unknown tools for exercising authoritative influence over employees. The article's authors attempted to examine how employee subordination is currently shaped, considering autonomous subordination and technological (algorithmic) subordination, and to determine whether these two concepts of subordination can coexist or are opposed to each other. Conducting in-depth analyses in the outlined research area (also beyond the scope of this text) is important for several reasons. Firstly, there is a lack of clear regulations about employee subordination as the most important structural feature of the employment relationship. Secondly, the understanding of employee subordination changes due to dynamic socio-economic changes. Thirdly, due to the fact that the concepts of autonomous subordination as well as technological subordination can be considered not only in employment relationships, but also in non employment work relationships. In the summary of the conducted research, the article's authors included de lege lata conclusions and proposed considering the introduction to the Polish Labour Code of an intermediate category between an employment relationship and non-employment civil-law work.

Artykuł prezentuje rozważania na temat podporządkowania pracowniczego, analizowanego z perspektywy koncepcji podporządkowania autonomicznego oraz podporządkowania technologicznego. Pojęcie podporządkowania autonomicznego jest już znane zarówno w judykaturze jak i w doktrynie polskiego prawa pracy. Koncepcja podporządkowania autonomicznego została bowiem sformułowana przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 września 1999 r., I PKN 277/99, a przez kolejne lata była podtrzymywania w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Natomiast podporządkowanie technologiczne jest zupełnie nowym zjawiskiem, o charakterze ogólnoświatowym, mającym swoje źródło w zarządzaniu algorytmicznym. Na potrzeby niniejszego artykułu podporządkowanie technologiczne, stosując niezbędne uproszczenie, określane tutaj także jako podporządkowanie algorytmiczne, sprowadza się do tego, że dzięki najnowszym technologiom (odpowiednim algorytmom), praco dawcy zyskali zupełnie nowe, nieznane dotąd narzędzia władczego oddziaływania na pracowników. Autorzy artykułu podjęli próbę zbadania jak obecnie kształtuje się podporządkowanie pracownicze z uwzględnieniem koncepcji podporządkowania autonomicznego oraz podporządkowania technologicznego (algorytmicznego) oraz ustalenia czy te dwie koncepcje mogą współistnieć ze sobą, czy też wykluczają się. Przeprowadzenie pogłębionych analiz w poza kreślonym obszarze badawczym (wykraczających tak że poza ramy niniejszego tekstu) jest istotne i to z kilku powodów. Po pierwsze ze względu na brak jednoznacznych regulacji normujących, de facto najważniejszą, cechę konstrukcyjną stosunku pracy, jaką jest podporządkowanie pracownicze. Po drugie z uwagi na fakt, iż pojmowanie podporządkowania pracowni czego zmienia się w wyniku dynamicznych przemian społeczno-ekonomicznych. Po trzecie, ze względu na okoliczność, że koncepcje podporządkowania autonomicznego, jak również podporządkowania technologicznego można rozważać nie tylko w stosunkach pracy, ale także w stosunkach zatrudnienia o charakterze niepracowniczym. W podsumowaniu przeprowadzonych badań autorzy artykułu zamieścili wnioski de lege lata oraz zaproponowali rozważanie wprowadzenia do polskiego kodeksu pracy kategorii pośredniej pomiędzy stosunkiem pracy a stosunkami zatrudnienia niepracowniczego.

References/Bibliografia

Baiocco, S. et al. (2022). The Algorithmic Management of work and its implications in different contexts: Background Paper Series of the Joint EU-ILO Project, Building Partnerships on the Future of Work. Brussels: International Labour Organization, European Commission.

Barański, M. (2018). Reżim prawny umowy o praktykę absolwencką, [Legal Regime of Graduate Traineeship Agreement] Kwartalnik Prawa Prywatnego, 2, pp. 527–542.

Barański, M. (2022). Initial Remarks on Artificial Intelligence and Axiological Foundations of Labour Law, Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 2, pp. 85–93. DOI 10.4467/25444654SPP.22.008.15682

Bąba, M. (2022a). Podporządkowanie technologiczne w zatrudnieniu, [Technological Subordination in Employment], Państwo i Prawo, 2, pp. 88–109.

Bąba, M. (2022b). Logika algorytmów w świecie pracy ery technologicznej – nowe możliwości i nowe ograniczenia, [The logic of algorithms in the world of work of the technological age: New possibilities and new limitations], Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 8, pp. 3–14. DOI:10.33226/0032 6186.2022.8.2

Bąba, M. (2024a). Technologiczne uwarunkowania kierownictwa – w drodze ku nowej mechanice władztwa pracodawcy, [Technological determinants of management – on the way to a new mechanics of employer power], Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 1, pp. 22–32. DOI: 10.33226/0032 6186.2024.1.4

Bąba, M. (2024b). Employment With the Use of Artificial Intelligence: Opportunities and Risks, Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 31(3), pp. 195–209. DOI:10.4467/25444654SPP.24.013.19928

Briken, K. and Taylor, P. (2018). Fulfilling the 'British way': beyond constrained choice-Amazon workers' lived experiences of workfare, Industrial Relations Journal, 49(5–6), pp. 438–458.

Bury, B. (2006). Podporządkowanie pracownika pracodawcy, [Employee Subordination to the Employer]. Państwo i Prawo, 9, pp. 57–68. Delfanti, A. (2021). Machinic dispossession and augmented despotism: Digital work in an Amazon warehouse, New Media & Society, 23(1), pp. 39–55.

Digennaro, P. (2016). Subordination or subjection? A study about the dividing line between subordinate work and self-employment in six European legal systems, Labour & Law Issues, 6(1), pp. 4–47.

Drozdowicz, J. (2020). Praca i innowacyjność w warunkach zarządzania algorytmicznego i dominacji technologii cyfrowych. Wybrane konteksty kulturowe, społeczne i ekonomiczne, Studia edukacyjne, 58, pp. 47–67.

Duraj, T. (2014). Koncepcja „autonomicznego podporządkowania” – konflikt pomiędzy autonomią pracownika a jego podporządkowaniem pracodawcy, [The Concept of 'Autonomous Subordination' – a Conflict between Employee Autonomy and Employer Subordination]. In: Skąpski, M. and Ślebzak K. (Eds.), Aksjologiczne podstawy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Poznań.

Duraj, T. (2015). Ewolucja pracowniczego podporządkowania jako cechy konstrukcyjnej stosunku pracy w świetle przepisów prawa pracy, [Evolution of Employee Subordination as a Constructive Feature of Employment Relationship in the Light of Labor Law Provisions], Studia Iuridica Lublinensia, XXIV(3), pp. 159–178.

Hendrickx, F. (2019). Privacy 4.0 at Work: Regulating Employment, Technology and Automation, Regulating for Globalization. Trade, Labor and EU Law Perspectives, [online]. Available at: http://regulatingforglobalization.com/2019/09/23/privacy-4-0-at-work-regulating-employment technologyand-automation/?output=pdf (Accessed: 3 June 2024).

Hobfoll, S.E. (1998). Stress, culture, and community: The psychology and philosophy of stress. New York.

Magee, J.C. and Galinsky, A.D. (2008). Social Hierarchy: The Self-Reinforcing Nature of Power and Status, Academy of Management Annals, 2, pp. 351–398.

Musiała, A. (2009). Glosa do wyroku SN z dnia 7 marca 2006 r. (I PK 146/05), [Commentary to the Supreme Court Judgement of 7 March 2006 (I PK 146/05)]. Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa, 1(12).

Musiała, A. (2015). Glosa do wyroku SN z dnia 11 września 2013 r. (II PK 372/12), [Commentary to the Supreme Court Judgement of 11 September 2013 (II PK 372/12)]. Orzecznictwo Sądów Polskich, 1(8).

Musiała, A. (2015). Prawna problematyka świadczenia pracy w ramach przygotowania zawodowego w polskim kodeksie pracy, [Legal Issue of Providing Work within the Framework of Vocational Training in the Polish Labor Code] Studia z zakresu prawa pracy i polityki społecznej, 22.

Raczyński, A. (1930). Polskie prawo pracy [Polish Labor Law]. Warsaw.

Salwa, S., Szubert, W., and Święcicki, M. (1957). Podstawowe problemy prawa pracy [Basic Problems of Labor Law]. Warsaw.

Sissle, E. (1930). O istocie umowy o pracę [On the Nature of the Employment Contract]. Warsaw.

Sobczyk, A. (2011). Niepracownicze zatrudnienie podporządkowane, [Non-employee Subordinate Employment]. In: Wratny, J. and Rycak, M.B. (Eds.), Prawo pracy w świetle procesów integracji europejskiej. Księga jubileuszowa Profesor Marii Matey-Tyrowicz. Warsaw.

Święcicki, M. (1957). Charakterystyka prawna stosunku pracy, [Legal Characteristics of the Employment Relationship], Państwo i Prawo, 9, pp. 337–357.

Święcicki, M. (1968). Prawo pracy [Labor Law]. Warsaw.

Todolí Signes, A. (2017). The End of the Subordinate Worker? The On-Demand Economy, the Gig Economy, and the Need for Protection for Crowdworkers, International Journal of Comparative Labour Law and Industrial Relations, 2, pp. 1–33.

Tomaszewska, M. (2022). Komentarz do art. 22 kodeksu pracy' [Commentary on Article 22 of the Labor Code]. In: Baran, K.W. (Eds.), Kodeks pracy. Komentarz. Tom I, 1–93. 6th edition. Warsaw.

Wood, A. J., Graham, M., Lehdonvirta, V., and Hjorth, I. (2019). Good Gig, Bad Gig: Autonomy and Algorithmic Control in the Global Gig Economy, Work, Employment and Society, 33(1), pp. 56–75.

Wood, A. J. (2021). Algorithmic Management: Consequences for Work Organisation and Working Conditions, JRC Working Papers Series on Labour, Education and Technology, 7. European Commission.

Wujczyk, M. (2012). Prawo pracownika do ochrony prywatności. Warsaw.