Ochrona dóbr osobistych pracownika a rozwój nowych technologii na przykładzie stosowania systemów biometrycznych. W stulecie urodzin Profesora Tadeusza Zielińskiego. Cz. II

W ostatnim okresie rozwój technologii z dziedziny sztucz­nej inteligencji skutkuje coraz bardziej powszechną auto­matyzacją procesu gromadzenia danych biometrycznych (m.in. wizerunku) oraz rozwojem inteligentnych algoryt­mów. Rozwój ten w dużym stopniu jest wspierany przez coraz szersze zastosowanie sztucznej inteligencji w proce­sach identyfikowania jednostek, pozwalające na osiąganie lepszych i bardziej dokładnych wyników przy przetwarza­niu danych biometrycznych. Stosowanie różnych technik biometrycznych oraz przetwarzanie w ten sposób danych na masową skalę budzi jednak wątpliwości natury prawno­-etycznej, a także rodzi pytania o zasadność i konieczność sprawowania „biometrycznej kontroli” nad społeczeń­stwem. Przetwarzanie danych biometrycznych niewątpli­wie wymaga zastosowania podwyższonych standardów ochrony, ponieważ wiąże się ze zwiększonym ryzykiem naruszenia praw i wolności osób zatrudnionych. Ryzyko to materializuje się zwłaszcza w kontekście zjawiska dyskry­minacji oraz naruszenia dóbr osobistych.

Bibliografia/References

Abrams, K. (2015). Seeking Emotional Ends with Legal Means, California Law Review, 103. DOI: 10.15779/Z38D798

Adamczyk, S., & Surdykowska, B. (2021). Cyborgizacja człowieka pracy. Czy godność pracy ludzkiej przetrwa? W stulecie urodzin Stanisława Lema, Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 12. DOI: 10.33226/0032-6186.2021.12.1

Barański, M. (2022, 2). Initial Remarks on Artificial Intelligence and Axiological Foundations of Labour Law. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 29(2), 85–93. DOI 10.4467/25444654SPP.22.008.15682

Barkane, I. (2022). Questioning the EU proposal for an Artificial Intelligence Act: The need for prohibitions and a stricter approach to biometric surveillance. Information Polity, 27. DOI: 10.3233/IP-220025

Barłóg, M., & Pisarczyk, Ł. (2024). Polskie związki zawodowe w procesie zarządzania algorytmicznego w środowisku pracy. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 3. DOI: 10.4467/25444654SPP.24.013.19930

Bender, N. (2020). Prywatność pracowników vs. nowoczesne technologie. Monitor Prawa Pracy, 4.

Bąba, M. (2020). Algorytmy – nowy wymiar nadzoru i kontroli nad świadczącym pracę. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 3. DOI: 10.33226/0032- 6186.2020.3.2

Bąba, M. (2022). Logika algorytmów w świecie pracy ery technologicznej – nowe możliwości i nowe ograniczenia. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 8. DOI: 10.33226/0032-6186.2022.8.2

Bąba, M. (2024). Employment with the use of artificial intelligente: Opportunities and risks. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 31(3). DOI:10.4467/25444654SPP.24.013.19928

Brodil, W. (2018). Datenschutz und Arbeitsrecht – Was ändert sich durch die Datenschutz-Grundverordnung? Das Recht der Arbeit, 6.

Ciechomska, M. (2017). Prawne aspekty profilowania oraz podejmowania zautomatyzowanych decyzji w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych osobowych. Europejski Przegląd Sądowy, 5.

Czarnecki, P. (2025). Wysiłek emocjonalny we współczesnym miejscu pracy – wybrane problemy. W: M. Gersdorf, & E. Maniewska (red.), Prawo pracy wobec nowych technologii. Wolters Kluwer.

Czerniak-Swędzioł, J. (2025). Bossware jako nowoczesne narzędzie monitorowania pracownika z perspektywy polskiego prawa pracy. W: M. Gersdorf, & E. Maniewska (red.), Prawo pracy wobec nowych technologii. Wolters Kluwer.

Drozd, A. (2004). Prawo podmiotu zatrudniającego do pozyskiwania informacji o kandydacie na pracownika. LexisNexis.

Flasiński, M. (2011). Wstęp do sztucznej inteligencji. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gersdorf, M., & Maniewska, E. (red.), Prawo pracy wobec nowych technologii. Wolters Kluwer.

Gorbunow, M. (2020). Interes państwa a wykonywanie obowiązków pracodawcy związanych z wprowadzeniem monitoringu na gruncie Kodeksu pracy. Monitor Prawa Pracy, 2.

Kalinowski, M., & Sowiński, M. (2025). Definicja systemu AI w świetle pierwszych wytycznych Komisji Europejskiej. Prawo Nowych Technologii, 1.

Kind, C. (2021). Containing the canary in the AI coalmine – the EU’s efforts to regulate biometrics. Exploringthe gaps and risks relating to biomet­rics in the EU’s draft AI regulation. www.adalovelaceinstitute.org/blog/canary-ai-coalmine-eu-regulate-biometrics

Kuba, M. (2023). Nadużywanie uprawnień kontrolnych pracodawcy jako forma przemocy w świecie pracy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 7. DOI: 10.33226/0032-6186.2023.7.2

Kubiak-Cyrul, A. (2020). Rekomendacje OECD jako ramy etyczne i prawne. Studia Prawnicze, 1.

Kubiak, M., & Kudła, M. (2023). Stronniczość i uprzedzenia sztucznej inteligencji (AI Bias) – ryzyko i sposoby jego mitygacji. Prawo Nowych Technologii, 2.

Latos-Miłkowska, M. (2013). Ochrona interesu pracodawcy. Wolters Kluwer

Latos-Miłkowska, M., & Kibil, M. (2024). Czy jesteśmy gotowi na sztuczną inteligencję w zatrudnieniu? Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 3. DOI:10.4467/25444654SPP.24.013.19925

Ludera-Ruszel, A. (2016). Standardy ochrony pracowniczego prawa do prywatności w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Czło­wieka. Państwo i Prawo, 4.

Lutsenko, O., Hryhorenko, D.A., Tykhonoeycz, O., Gryn, D.V., & Pawliczenko, H.V. (2025). Employee Monitoring Regulations in the Digital Age: Between Security and Privacy. International Journal of Law and Information Technology. t. 33. Oxford University Press. DOI:10.1093/ ijlit/eaae021

Michałowicz, A. (2021). Przetwarzanie danych biometrycznych a ochrona jednostek – analiza wybranych zagadnień na tle ogólnego rozpo­rządzenia o ochronie danych i projektu aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny, 6. DOI:10.7172/2299-5749.IKAR.6.10.5

Miernik, M.U. (2022). Wizerunek a nowe technologie. Wizerunek jako dana biometryczna. Prawo Nowych Technologii, 3.

Nguyen, F. Q. (2018). The Standard for Biometric Data Protection. Journal of Law & Cyber Warfare, 7(1).

Nowik, P. (2021). Specyfika pracy na globalnych platformach internetowych w świetle zarządzania algorytmicznego. Studia Prawnicze KUL, (1), 269–292. DOI:10.31743/sp.10637

Nowik, P. (2022). New challenges for trade unions in the face of algorithmic management in the work environment. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 29(2), s. 121–143. DOI: 10.4467/25444654SPP.22.011.15685

Nowik, P. (2023). Definicja sztucznej inteligencji w nauce prawa pracy. Praca i Zabezpieczenie Społeczne, 9. DOI:10.33226/0032-6186.2023.9.2

Nowik, P. (2024). Rola systemów eksperckich opartych na SI w interpretacji przepisów prawa pracy. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 31(3), s. 181–193. DOI: 10.4467/25444654SPP.24.013.19927

Otto, M. (2022). Dyskryminacja algorytmiczna w zatrudnieniu. Zarys problemu, Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 29(2), s. 145–160. DOI: 10.4467/25444654SPP.22.012.15686

Rejmaniak, R. (2018). Autonomiczność systemów sztucznej inteligencji. Roczniki Nauk Prawnych 2021, nr 3.

Sobol, M. (2025). Automatyzacja kierownictwa pracodawcy. Rola norm pracy w zarządzaniu algorytmicznym. W: M. Gersdorf, E. Maniewska (red.), Prawo pracy wobec nowych technologii. Wolters Kluwer.

Stefański, K. (2022). The issue of the subjectivity of artificial intelligence acting for an employer. red. K. W. Baran. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej. Kraków

Stefański, K. (2022). The Issue of the Subjectivity of Artificial Intelligence Acting for an Employer. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej, 29(2), s. 95–103. DOI: 10.4467/25444654SPP.22.009.15683

Stefański, K., & Żywolewska, K. (2024). Lack of Transparency in Algorithmic Managementof Workers and Trade Unions’ Right to Informa­tion: European and Polish Perspectives, Białostockie Studia Prawnicze, 2. DOI: 10.15290/bsp.2024.29.02.05

Susałko, M. (2023). Podejście oparte na ryzyku w projekcie aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Prawo Nowych Technologii, 1.

Tlatlik, J. (2018). Pracownicze prawo do wizerunku jako przedmiot ochrony prawnej. Monitor Prawa Pracy, 10.

Walters, R., & Novak, M. (2021). Cyber Security, Artificial Intelligence, Data Protection & the Law. Singapore Springer. DOI: 10.1007/978-981- 16-1093-7

Zieliński, S. (2019). Rozumienie godności człowieka i jej znaczenie w procesie stanowienia i stosowania prawa. Propozycja testu zgodności regulacji prawnych z zasadą godności człowieka. Przegląd Sejmowy, 4