Pasywność organów administracji publicznej – rozumiana jako bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego – jest bez wątpienia stanem patologicznym. Dlatego też ustawodawca stara się temu zaradzić, rozbudowując m.in. regulacje mające na celu przeciwdziałanie inercji organów administracyjnych. Kluczowym środkiem prawnym zmierzającym do wyegzekwowania załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej jest ponaglenie. Na mocy art. 37 § 3a ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, który niedawno został dodany do materii ogólnej procedury administracyjnej, ustawodawca domaga się, aby ponaglenie nie było wnoszone przedwcześnie, a więc przed upływem terminu określonego w art. 35 k.p.a. albo w przepisach szczególnych. Jeśli jednak tak się stanie, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Podstawowym celem opracowania jest zbadanie wspomnianej normy z art. 37 § 3a z punktu widzenia skuteczności skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania w sytuacji, gdy ponaglenie poprzedzające tę skargę zostało wniesione przedwcześnie.

W komentowanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stanął przed koniecznością rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w przedmiocie temporalnego zakresu stosowania przepisu art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa. W niniejszym opracowaniu przyjęto, inaczej niż uczynił to NSA w sentencji uchwały, że okoliczności określone w art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy mogą stanowić przesłankę do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej jedynie w sytuacji, gdy miały one miejsce po dniu wejścia w życie tej ustawy. Zdaniem glosatora takie dyrektywy postępowania wynikają z istoty stosowanej w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych konstrukcji stosunku administracyjnoprawnego oraz charakteru sankcyjnego decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy.

W judykaturze sądów administracyjnych pojawił się brak jednolitości w ocenie dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) przez osobę piastującą urząd organu wykonawczego gminy. Od dłuższego czasu dominowało stanowisko opowiadające się za dopuszczalnością skargi w tym zakresie z uwagi na zapewnienie ochrony sądowej wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) w postępowaniu zmierzającym do zbadania legalności aktu organu gminy. Odmienny pogląd został wyrażony w postanowieniu NSA z 19.10.2022 r., sygn. akt III OSK 1560/22. W ocenie glosatora zasługuje on na pełną aprobatę, gdyż w odniesieniu do przedmiotowych uchwał nie sposób mówić o naruszeniu interesu prawnego (uprawnienia), od czego ustawodawca uzależnił skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego.