Możliwości wykorzystania zamówień publicznych do budowania autonomii strategicznej w dziedzinie cyberbezpieczeństwa

Dynamika zmian na arenie międzynarodowej wymusiła na Unii Europejskiej i państwach członkowskich rewizję dotychczasowych aksjomatów dotyczących nieodwracalności globalizacji handlu i pewności funkcjonowania łańcuchów dostaw. Wyraźnie zarysowuje się tendencja do budowy autonomii strategicznej, której immamentną częścią jest cyberbezpieczeństwo. Istotną rolę w jej zapewnieniu mają podmioty zobowiązane do stosowania prawa dotyczącego zamówień publicznych. Fundamentalną zasadą tego prawa jest równe traktowanie podmiotów w ramach tych zamówień, wskazana zasada może jednak kolidować z dążeniami do osiągnięcia autonomii strategicznej. W ramach artykułu przeanalizowano trzy instytucje pozwalające na odejście od tej zasady, czyli preferowanie rozwiązań wytwarzanych w państwie zamawiającego (local content requirements), w innym państwie należącym do Unii Europejskiej (tzw. preferencje unijne) lub wybór oferty na podstawie doświadczenia oferenta. W ramach analizy przyjęto, że uzasadnieniem odstępstwa od zasady będzie osiągnięcie maksymalnego poziomu cyberbezpieczeństwa w warunkach dążenia do autonomii strategicznej.

Bibliografia/References

Blomstein. (2020, 3 listopada). Cybersecurity and the Procurement Procedure. https://www.blomstein.com/en/news/cybersecurity-and-the-procurement-procedure

Broeders, D., Cristiano, F., & Kaminska, M. (2023). In search of digital sovereignty and strategic autonomy: Normative power Europe to the test of its geopolitical ambitions. JCMS: Journal of Common Market Studies, 61(5), 1261–1280. https://doi.org/10.1111/jcms.13462

Carneiro Pacheco De Andrade, F. A., Fernandes Freitas, P. M., & De Sousa Covelo De Abreu, J. R. (red.). (2024). Legal Developments on Cybersecurity and Related Fields. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-41820-4

Center for Strategic and International Studies. (2024). Significant Cyber Incidents. https://www.csis.org/programs/strategic-technologies-program/significant-cyber-incidents

Chilimoniuk-Przeździecka, E. (2018). Offshoring we współczesnej gospodarce światowej. SGH Warsaw School of Economics. https://doi.org/10.33119/978-83-8030-216-7.2018

CISA. (b.d.). People’s Republic of China Cyber Threat. https://www.cisa.gov/topics/cyber-threats-and-advisories/nation-state-cyber-actors/china (dostęp: 25.02.2025).

Draghi, M. (2024). The Future of European Competitiveness – A Competitiveness Strategy for Europe. https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/draghi-report_en#paragraph_47059

Dygnatowski, S. (2020). Cyber security as a foundation for the security of critical infrastructure in the context of modern threats. Journal of KONBiN, 50(4), 309–320. https://doi.org/10.2478/jok-2020-0089

European Commission. (2024a). Are there any duties due on imported software from 3rd countries? Access2Markets. https://trade.ec.europa.eu/access-to-markets/en/faqs/are-there-any-duties-due-imported-software-3rd-countries

European Commission. (2025). Commission work programme 2025: Moving forward together: A Bolder, Simpler, Faster Union. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2025:45:FIN

European Commission. (b.d.). Speech by the President: AI Action Summit. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/SPEECH_25_471 (dostęp: 25.02.2025).

European Parliament, Committee on Industry Research and Energy, Committee on the Internal Market and Consumer Protection, Justice and Home Affairs Committee on Civil Liberties, Committee on Legal Affairs, Committee on Foreign Affairs, Subcommittee on Security and

Defence, & Committee on Culture and Education. (2024). Confirmation Hearing of Henna Virkkunen, Executive Vice-President-Designate of the European Commission (Tech Sovereignty, Security and Democracy). https://hearings.elections.europa.eu/documents/virkkunen/virkkunen_verbatimreporthearing-original.pdf

European Union Agency for Cybersecurity. (2024). 2024 Report on the state of cybersecurity in the Union. Publications Office. https://data.europa.eu/doi/10.2824/0401593

Europejska Służba Działań Zewnętrznych. (2016). Wspólna wizja, wspólne działanie: Silniejsza Europa: globalna strategia na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Publications Office. https://data.europa.eu/doi/10.2871/565395

Farrand, B., & Carrapico, H. (2022). Digital sovereignty and taking back control: From regulatory capitalism to regulatory mercantilism in EU cybersecurity. European Security, 31(3), 435–453. https://doi.org/10.1080/09662839.2022.2102896

Greser, J. (2021). Cyberbezpieczeństwo a uczestnictwo MŚP w jednolitym rynku cyfrowym. W: K. Kokocińska (red.), Publicznoprawne aspekty udziału sektora MŚP w procesie realizacji strategicznych celów polityki rozwoju/Aspectos de derecho público de la participación del sector de las PYMES en el proceso de implementación de los objetivos estratégicos de la política de desarrollo (s. 103–123). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. https://doi.org/10.14746/amup.9788323240051

Greser, J. (2023). Zapobieganie atakom adwersarskim na medyczną AI z perspektywy prawnej. W: G. Szpor, W. Wiewiórkowski, & G. Gryszczyńska (red.), Internet Hacking (s. 221–233). C.H.Beck.

Greser, J. (2024). Cyberbezpieczeństwo w sektorze bankowym – zarys zagadnienia. W: K. Szpyt (red.), FinTech. Nowe technologie w sektorze bankowym (s. 267–281). Wydawnictwo C.H.Beck.

Gueham, F. (2017). Digital Sovereignty: Steps Towards a New System of Internet Governance (tłumaczenie z francuskiego C. Lorriaux & M. Scott). https://www.fondapol.org/en/study/digital-sovereignty-steps-towards-a-new-system-of-internet-governance/

Jerzykowski, J. (2021). Komentarz do art. 393. W: W. Dzierżanowski, Ł. Jaźwiński, M. Kittel, M. Stachowiak, & J. Jerzykowski (red.), Prawo zamówień publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer.

Kola, J. (2021). Koncepcja local content w systemie zamówień publicznych. W: K. Kokocińska (red.), Publicznoprawne aspekty udziału sektora MŚP w procesie realizacji strategicznych celów polityki rozwoju/Aspectos de derecho público de la participación del sector de las PYMES en el proceso de

implementacióm de los objetivos estratégicos de la política de desarrollo (s. 145–162). Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. https://doi.org/10.14746/amup.9788323240051

Kola, J. (2023). The ‘local content’ concept in public procurement: Global trends in the development of public procurement law on the example of the USA, South Africa and Poland. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 85(1), 85–105. https://doi.org/10.14746/rpeis.2023.85.1.08

Kola, J. (2025). Rethinking local content requirements in EU public procurement within the paradigm of sustainable development, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 87(3), 119–139.

Komisja Europejska. (2015). Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/22 z dnia 5 stycznia 2015 r. Dotyczące klasyfikacji niektórych towarów według Nomenklatury scalonej. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32015R0022

Komisja Europejska. (2021). Cyfrowy kompas na 2030 r.: Europejska droga w cyfrowej dekadzie. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52021DC0118

Komisja Europejska. (2023). Komunikat Komisji – Wytyczne dotyczące ułatwienia stosowania rozporządzenia w sprawie IZM* przez instytucje zamawiające i podmioty zamawiające oraz wykonawców. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:52023XC0221(02)

Komisja Europejska & Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. (2024). Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. Nowa Strategia na rzecz europejskiego przemysłu obronnego: Osiągnięcie gotowości UE (JOIN/2024/10 final). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52024JC0010

Komisja Europejska. (2026). Wniosek: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sieci cyfrowych, zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/2120, dyrektywę 2002/58/WE i decyzję nr 676/2002/WE oraz uchylające rozporządzenie (UE) 2018/1971, dyrektywę (UE) 2018/1972 i decyzję nr 243/2012/UE (akt w sprawie sieci cyfrowych), COM(2026) 16 final, Bruksela, 21.01.2026. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52026PC0016

Małecka, A. (2024). Aktorzy niepaństwowi w operacjach cybernetycznych o charakterze państwowym. Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego, 18(1). https://doi.org/10.34862/RBM.2024.1.4

Ruohonen, J. (2020). An Acid Test for Europeanization: Public cyber security procurement in the European Union. European Journal for Security Research, 5(2), 349–377. https://doi.org/10.1007/s41125-019-00053-w

Sołtysińska, A. (2016). Komentarz do art. 85. W: H. Talago-Sławoj, A. Sołtysińska (red.), Europejskie prawo zamówień publicznych. Komentarz (wyd. III, s. 988–989). Wolters Kluwer Polska.

Śledź, P. (2021). The EU global strategy – 5 years after. The appropriateness in face of the dynamic strategic realities. Przegląd Strategiczny, 14, 39–57. https://doi.org/10.14746/ps.2021.1.3

Śledź, P. (2024). Ewolucja Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony UE pod wpływem działań Komisji Europejskiej – identyfikacja tendencji i ocena perspektyw jej trwałości. Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne, 81(1), 242–267. https://doi.org/10.15804/athena.2024.81.13

Urząd Zamówień Publicznych. (2021). Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na system informatyczny. Tom II. https://www.gov.pl/web/uzp/rekomendacje-dotyczace-zamowien-publicznych-na-systemy-informatyczne

Uuk, R., Gutierrez, C. I., Guppy, D., Lauwaert, L., Kasirzadeh, A., Velasco, L., Slattery, P., & Prunkl, C. (2024). A taxonomy of systemic risks from general-purpose AI. arXiv. https://doi.org/10.48550/ARXIV.2412.07780

Villasenor, J. D. (2011). Ensuring hardware cybersecurity. Issues in Technology Innovation, 9. https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/05_hardware_cybersecurity.pdf

World Trade Organization. (b.d.). Agreement on Government Procurement Parties and observers. https://www.wto.org/english/tratop_e/gproc_e/memobs_e.htm (dostęp: 25.02.2025).