Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 10/2026

Jak można zastosować technologię dronową w prawie gospodarczym: DAO i kwestia algorytmicznego zarządzania

The term “drone” has become one of the most cross-disciplinary and interdisciplinary terms in contemporary law discourses. Traditionally, “drone” is used to identify aerial unmanned vehicles; nevertheless, as it will be demonstrated in this research paper, the same word is helpful to describe some phenomena encompassed by business law too. Navigation and space law, company law, and employment law seem to adopt the concept of drone in order to refer to experiences characterised by three elements: opaqueness, remoteness, and technology. In essence, this contribution aims to demonstrate why and how IT law requires an interdisciplinary analysis of legal notions. From space law to business law through company and employment law, “drones of a feather flock together”.

Termin „dron” stał się jednym z pojęć o najszerszym zakresie interdyscyplinarnym we współczesnym dyskursie prawniczym. Choć tradycyjnie odnosi się on do bezzałogowych statków powietrznych, niniejsza praca wykazuje, że termin ten znajduje również zastosowanie w odniesieniu do zjawisk objętych prawem gospodarczym. Prawo lotnicze i kosmiczne, prawo spółek oraz prawo pracy wykorzystują pojęcie drona do opisu sytuacji charakteryzujących się trzema cechami: brakiem przejrzystości, zdalnym charakterem oraz silnym powiązaniem z technologią. Celem niniejszego opracowania jest wykazanie, dlaczego i w jaki sposób prawo technologii informatycznych (IT) wymaga interdyscyplinarnej analizy pojęć prawnych. Od prawa kosmicznego, przez prawo spółek i prawo pracy, aż po szeroko rozumiane prawo gospodarcze – „drony” różnych dziedzin okazują się mieć ze sobą wiele wspólnego.

W postępowaniu dotyczącym przymusowej restrukturyzacji w przypadku stwierdzenia wadliwości decyzji podejmowanych przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny sąd administracyjny nie ma uprawnień do usunięcia aktu naruszającego prawo z obrotu prawnego. Może jedynie stwierdzić jego wydanie z naruszeniem prawa, co skutkuje roszczeniami odszkodowawczymi. Z tego względu szczególnego znaczenia nabiera rozumienie przesłanek warunkujących wydanie takiego wyroku. Za ich szeroką wykładnią przemawiają analiza norm prawnych stosowanych przy sądowej kontroli decyzji restrukturyzacyjnych, przeprowadzona w świetle doktryny i orzecznictwa, a także argumenty aksjologiczne i systemowe. Przesłanki te odnoszą się bowiem do decyzji obarczonych wadą prawną, podejmowanych w ograniczonym jednoinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, a jedynym środkiem odwoławczym pozostaje skarga do sądu administracyjnego, który w dodatku nie może uchylić niezgodnej z prawem decyzji. Wskazuje to na konieczność zagwarantowania w możliwie najwyższym stopniu ochrony podmiotu dotkniętego skutkami wadliwego działania.

Artykuł przedstawia zagadnienie wpływu upadłości oraz restrukturyzacji wykonawcy na uczestnictwo w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Analizie poddano regulacje Prawa zamówień publicznych (aktualne i wcześniej obowiązujące) odnoszące się do upadłości oraz restrukturyzacji wykonawcy jako podstawy wykluczenia, w tym m.in. w świetle treści dyrektywy 2014/24/ UE. Zestawiono je z założeniami, celem i przebiegiem postępowań insolwencyjnych. W konkluzji stwierdzono, że aktualnie obowiązujące podstawy wykluczenia wykonawcy związane z jego upadłością oraz restrukturyzacją nie w pełni odpowiadają różnym wariantom postępowań insolwencyjnych, czego skutkiem może być wykluczenie rzetelnego wykonawcy z postępowania.

Celem niniejszego opracowania jest analiza przepisów prawnych zmierzająca do ustalenia norm prawnych, które wyznaczają fundatorowi obowiązki w zakresie określenia podstawy wymiaru podatku od dochodów zagranicznej jednostki kontrolowanej będącej fundacją rodzinną. Przeprowadzona analiza dogmatyczna przepisów dyrektywy ATA oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwoliła stwierdzić, że przepisy dyrektywy ATA, regulujące sposób określenia podstawy obliczenia podatku podczas opodatkowania dochodu zagranicznej spółki kontrolowanej, nie zostały w pełni prawidłowo transponowane do polskiego systemu prawnego.

Artykuł analizuje problem zróżnicowania sytuacji prawnej dłużnika-konsumenta w postępowaniu upadłościowym w warunkach cyfryzacji procedur sądowych. W świetle prawa Unii Europejskiej, a zwłaszcza art. 47 Karty praw podstawowych UE oraz celów dyrektywy 2019/1023, dowiedziono, że wykładnia prounijna zobowiązuje sądy krajowe do interpretacji przepisów Prawa upadłościowego w sposób gwarantujący równy dostęp do sądu na wszystkich etapach postępowania. Analiza dogmatyczna i systemowa art. 491² ust. 3 oraz art. 216aa p.u. prowadzi do wniosku, że prawo do składania pism w formie papierowej powinno przysługiwać także po ogłoszeniu upadłości. Wnioski mają wymiar praktyczny – umożliwiają sądom eliminowanie wątpliwości interpretacyjnych bez konieczności nowelizacji ustaw, wzmacniając ochronę praw podstawowych i efektywność wymiaru sprawiedliwości.

Dynamika zmian na arenie międzynarodowej wymusiła na Unii Europejskiej i państwach członkowskich rewizję dotychczasowych aksjomatów dotyczących nieodwracalności globalizacji handlu i pewności funkcjonowania łańcuchów dostaw. Wyraźnie zarysowuje się tendencja do budowy autonomii strategicznej, której immamentną częścią jest cyberbezpieczeństwo. Istotną rolę w jej zapewnieniu mają podmioty zobowiązane do stosowania prawa dotyczącego zamówień publicznych. Fundamentalną zasadą tego prawa jest równe traktowanie podmiotów w ramach tych zamówień, wskazana zasada może jednak kolidować z dążeniami do osiągnięcia autonomii strategicznej. W ramach artykułu przeanalizowano trzy instytucje pozwalające na odejście od tej zasady, czyli preferowanie rozwiązań wytwarzanych w państwie zamawiającego (local content requirements), w innym państwie należącym do Unii Europejskiej (tzw. preferencje unijne) lub wybór oferty na podstawie doświadczenia oferenta. W ramach analizy przyjęto, że uzasadnieniem odstępstwa od zasady będzie osiągnięcie maksymalnego poziomu cyberbezpieczeństwa w warunkach dążenia do autonomii strategicznej.

Od transpozycji do inkluzji: podział energii i sprawiedliwość dystrybucyjna w społecznościach energetycznych. Analiza prawnoporównawcza regulacji czeskich i węgierskich

This paper pursues a twofold objective: to examine whether the national regulatory frameworks of the Czech Republic and Hungary concerning energy sharing and Energy Communities (ECs) align with EU law, and to assess the extent to which they support distributive justice (DJ) principles, especially through ensuring the vulnerable consumers’ participation. On that basis, recommendations for amending the regulations on ECs and energy sharing in the Czech Republic and Hungary, with guidance transferable to other EU Member States are formulated. The thesis of the paper is that, despite the formal transposition of the EU framework on ECs and energy sharing, Czech and Hungarian legislation only partially realise distributive justice goals, thereby constraining equitable and meaningful vulnerable consumers’ participation. The authors conducted their research using dogmatic-legal and comparative methods. The study highlights regulatory gaps and recommends amendments.

Celem artykułu jest ocena, po pierwsze, zgodności czeskich i węgierskich ram regulacyjnych dotyczących podziału energii oraz społeczności energetycznych (SE) z prawem UE; po drugie, w jakim stopniu te ramy regulacyjne urzeczywistniają zasady sprawiedliwości dystrybutywnej, ze szczególnym uwzględnieniem zapewnienia udziału odbiorców wrażliwych. Na tej podstawie sformułowano propozycje zmian regulacyjnych dotyczących SE i podziału energii w Czechach i na Węgrzech, wraz z wytycznymi regulacyjnymi możliwymi do zastosowania w innych państwach członkowskich UE. W artykule sformułowano tezę, zgodnie z którą pomimo formalnej transpozycji unijnych regulacji dotyczących SE i podziału energii, ustawodawstwa czeskie i węgierskie jedynie częściowo realizują cele sprawiedliwości dystrybutywnej, co ogranicza równy i realny udział odbiorców wrażliwych. W badaniach wykorzystano metody dogmatycznoprawną oraz prawnoporównawczą. Zidentyfikowano luki regulacyjne i sformułowano rekomendacje zmian.

W dniu 27 lutego 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-203/22, dotyczący prawa do uzyskania informacji o decyzjach opartych wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu danych. Trybunał przesądził, że art. 15 ust. 1 lit. h RODO przyznaje osobie, której dane dotyczą, prawo do uzyskania wyjaśnień dotyczących zasad i procedur zautomatyzowanego przetwarzania danych, które doprowadziły do konkretnego rozstrzygnięcia. Jednocześnie TSUE podkreślił, że administratorzy nie mogą dyskrecjonalnie odmawiać realizacji tego prawa ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa; ewentualne ograniczenia muszą każdorazowo wynikać z indywidualnego wyważenia interesów, przeprowadzonego przez organ nadzorczy lub sąd. Celem artykułu jest analiza argumentacji TSUE oraz omówienie sposobów realizacji przez administratorów żądań udzielenia wyjaśnień na temat zautomatyzowanego podejmowania decyzji w świetle standardów wyznaczonych w wyroku, a także ocena wpływu przyjętej wykładni na stosowanie prawa do uzyskania wyjaśnień przewidzianego w art. 86 AI Act.