O potrzebie regulacji bezskuteczności wypłat niektórych pożytków otrzymanych przez uczestników upadłej piramidy finansowej

Niniejsze opracowanie odnosi się do dotychczas niepodejmowanego wątku w polskiej nauce prawa. Chodzi o redystrybucję wypłat otrzymanych przez uczestników piramidy finansowej w formie rzekomego zysku (pożytków), który jednak nie pochodzi z działalności inwestycyjnej organizatora piramidy finansowej, ale z wpłat nowych członków. Problem ten jest zauważany i szeroko komentowany na świecie. Dochodzenie takich roszczeń redystrybucyjnych od „ofiar” piramidy finansowej przez syndyka masy upadłości organizatora upadłej piramidy finansowej wzbudza szereg kontrowersji. Z tej przyczyny wydaje się uzasadnione uregulowanie tego zagadnienia w polskim prawie upadłościowym. Niniejszy artykuł przedstawia projekt nowelizacji prawa upadłościowego w tym zakresie, jak również uzasadnienie dla przedstawionej konstrukcji prawnej.

Bibliografia/References

Adamus, R. (2016). Dopuszczalność zarzutu pauliańskiego syndyka przy sporządzaniu listy wierzytelności. W: E. Marszałkowska-Krześ,I. Gil, & Ł. Błaszczak (red.). Kodeks postępowania cywilnego z perspektywy pięćdziesięciolecia jego obowiązywania. Doświadczenia i perspektywy (497–504). Currenda.

Adamus, R. (2019). Ineffectiveness of the payment of debt under the Polish law. Societas et Iurisprudentia, VII(3), 19–34. http://sei.iuridica.truni.sk

Adamus, R. (2021). Wyłączna legitymacja syndyka do wniesienia skargi pauliańskiej. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2021 r. VCSKP 276/21. Opolskie Studia Administracyjno-Prawne, (1/20), 275–285.

Adamus, R. (2022). Zgoda dłużnika na cesję wierzytelności, następnie potrąconej, a problem bezskuteczności czynności upadłego. Gdańskie Studia Prawnicze, (1).

Adamus, R. (2023). “Humanitarian reasons” in the debt relief of natural persons in the contemporary Polish insolvency law in the light of Judeo-Christian tradition and philosophy. Iranian Journal of International and Comparative Law, 1(2), 175–190. https://doi.org/10.22091/IJICL.2022.8154.1032

Adamus, R. (2024). Dług i niewypłacalność. Analiza na czas kryzysu. C.H.Beck.

Antonowicz, P., & Szarmach, Ł. (2013). Teoria i praktyka funkcjonowania piramidy finansowej versus studium przypadku upadłości Amber Gold Sp. z oo. Zarządzanie i Finanse, 11(1, cz. 2).

Bojarski, L. (2020). Piramidy finansowe – pojęcie i modele funkcjonowania. Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie, (1). https://doi.org/10.33119/KNoP.2020.54.1.8

Czech, T., & Werner, A. (2010). Bezskuteczność zabezpieczenia i zapłaty długu niewymagalnego na podstawie art. 127 ust. 3 Prawa upadłościowego i naprawczego, cz. 2. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, (2).

Doliwa, K., & Doliwa, A. (2015). Zasada słuszności i dobra wiara a prawo pozytywne (na przykładzie polskiego prawa cywilnego). Studia Prawnoustrojowe, 30, 85–94.

Gastwirth, J. L., & Bhattacharya, P. K. (1984). Two probability models of pyramid or chain letter schemes demonstrating that their promotional claims are unreliable. Operations Research, 32(3), 527–536.

Gil, P. (2016). Zaskarżenie przed sądem czynności upadłego dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli masy upadłości. Wolters Kluwer.

Glodstein, D., Glodstein, S. L., & Fornaro, J. (2010). Fraud trauma syndrome: The victims of the Bernard Madoff scandal. Journal of Forensic Studies in Accounting & Business, 2(1).

Hidajat, T., Primiana, I., Rahman, S., & Febrian, E. (2020). Why are people trapped in Ponzi and pyramid schemes? Journal of Financial Crime, 28(1), 187–203. https://doi.org/10.1108/JFC-05-2020-0093

Hulicki M. (2019) Wyzwania regulacyjne zwalczania piramid finansowych na tle przypadku Albanii. W: M. Michalski (red.), Piramidy finansowe a bezpieczeństwo rynków. C.H.Beck.

Kondej, M. (2018). Charakter bezskuteczności czynności przenoszącej własność stwierdzonej na podstawie przepisów prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego w świetle celu tych postępowań. Kwartalnik Prawo – Społeczeństwo – Ekonomia, 16(4), 4–13.

Lesiak, M. (2023). Piramida finansowa i schemat Ponziego – przykłady oszustwa inwestycyjnego. Prokuratura i Prawo, (5).

Lesiak, M. (2024). Przeciwdziałanie oszustwom inwestycyjnym typu piramida finansowa i schemat Ponziego. Roczniki Nauk Prawnych, 34(2), 7–17. https://doi.org/10.18290/rnp24342.1

Lutterbein, C. T. (2010). Fraud and deceit abound but do the bankruptcy courts really believe everyone is crooked: The Bayou decision and the narrowing of good faith. American Bankruptcy Institute Law Review, 18, 405.

Michalski, M. (2019). Sprzedawcy wiatru, czyli powtarzająca się historia piramid finansowych. W: M. Michalski (red.), Piramidy finansowe a bezpieczeństwo rynków. C.H.Beck.

Nowacki, A. (2023). Bezskuteczność wynagrodzenia zarządzającego lub nadzorującego wobec masy upadłości. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, (1), 19–27. https://doi.org/10.33226/0137-5490.2023.1.3

Quisenberry, W. L. (2017). Ponzi of all Ponzis: Critical analysis of the Bernie Madoff scheme. International Journal of Econometrics and Financial Management, 5(1), 1–6. https://doi.org/10.12691/ijefm-5-1-1

Petrick, J. A., & Scherer, R. F. (2003). The Enron scandal and the neglect of management integrity capacity. American Business Law Journal, 18(1), 36–49. https://doi.org/10.1108/19355181200300003

Sobota, A. (2008). Nabycie w dobrej wierze od upadłego mienia Należącego do masy upadłości. Transformacje Prawa Prywatnego, (3-4).