Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 10/2025

Niniejsze opracowanie odnosi się do dotychczas niepodejmowanego wątku w polskiej nauce prawa. Chodzi o redystrybucję wypłat otrzymanych przez uczestników piramidy finansowej w formie rzekomego zysku (pożytków), który jednak nie pochodzi z działalności inwestycyjnej organizatora piramidy finansowej, ale z wpłat nowych członków. Problem ten jest zauważany i szeroko komentowany na świecie. Dochodzenie takich roszczeń redystrybucyjnych od „ofiar” piramidy finansowej przez syndyka masy upadłości organizatora upadłej piramidy finansowej wzbudza szereg kontrowersji. Z tej przyczyny wydaje się uzasadnione uregulowanie tego zagadnienia w polskim prawie upadłościowym. Niniejszy artykuł przedstawia projekt nowelizacji prawa upadłościowego w tym zakresie, jak również uzasadnienie dla przedstawionej konstrukcji prawnej.

Artykuł zawiera wyniki badań autora nad przestrzeganiem obowiązującego prawa przez personel administracji publicznej w kwestiach związanych z doręczaniem pism urzędowych oraz skutkami nazwanej niefrasobliwością postawy jej pracowników lekkomyślnie oceniających, czy zaistniały okoliczności uznania danego pisma za doręczone na zasadzie domniemania. Wykazano w nim, że wskazana postawa ma miejsce w praktyce i jakie skutki przynosi. Skoncentrowano się głównie na skutkach błędnego oznaczenia adresu kierowanej do stron korespondencji.

Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza dopuszczalności stosowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w decyzjach dotyczących niedozwolonych postanowień umownych i praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, środka usunięcia skutków naruszenia w postaci rekompensaty publicznej. W pierwszej części artykułu wyjaśniono naturę tego środka, jak również przytoczono przykłady decyzji, w których został on orzeczony. W drugiej części artykułu przytoczono poglądy doktryny i orzecznictwa analizujące kompetencję Prezesa w tym zakresie. W trzeciej części artykułu przytoczono argumenty z zakresu wykładni językowej, funkcjonalnej i systemowej, przemawiające za wnioskiem, że art. 23b ust. 2 i art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mogą być podstawą nakładania na przedsiębiorcę obowiązku rekompensaty publicznej stanowiącej postać przysporzenia konsumenckiego.

Artykuł podejmuje rozważania na temat wybranych aspektów reformy planowania przestrzennego w Polsce za sprawą noweli ustawy planistycznej z 7.07.2023 r. Autorka ukazuje reformę na kanwie rozwoju historycznego regulacji planistycznych, ze szczególnym naciskiem na problematykę ważenia interesu publicznego i prywatnego w planowaniu przestrzennym. Realizacja wartości ustawy planistycznej i spójnych celów jest warunkiem dobrego projektu planu i pomyślnej jego realizacji. Niektóre zmiany ustawy planistycznej, w tym zwiększenie partycypacji społecznej czy uproszczenie procedur, jak i zwiększenie cyfryzacji mogą przyczynić się do realizacji wartości ważnych dla planowania przestrzennego, takich jak zapewnienie ładu przestrzennego. Ważnym instrumentem są także umowy urbanistyczne, które mogą stać się narzędziem do pełniejszego realizowania zarówno interesu publicznego, jak i prywatnego. Szczególnie korzystne będą wówczas, gdy administracji lokalnej nie stać na uchwalenie planu miejscowego czy zrealizowanie inwestycji celu publicznego, które mogą zostać sfinansowane w ramach inwestycji uzupełniającej przez podmioty prywatne.

Funkcje administracyjnych kar pieniężnych uregulowanych w prawie energetycznym – analiza ich znaczenia w ujęciu aksjologicznym i finansowoprawnym

Directions of interpretation of sanctions-involving provisions in the energy law should be outlined by axiology. It is the main assumption of this paper and has had a significant impact on the analysis intended to identify functions of financial penalties in the Polish legal order and to determine their meaning and definition. The conclusions indicate that financial penalties are a tool for disciplining energy market participants, i.e. they have a preventive (in general and individual terms) as well as repressive function, whereby their fiscal function cannot be of primary (dominant) importance. Proceeds of tort cannot constitute a significant source of financing for public tasks, as this would be contrary to the axiological foundations of the laws in which they are regulated. The research methodology used has limited the scope of the analysis to the recognition of fines from the perspective of administrative and financial law. The research methods involve investigation of the law in force and an analytical study. Comparative research is only used as a complementary tool, i.e., German and French law measures are only referred to as an auxiliary instrument. The article uses selected acts of universal law, relevant literature, decisions of courts and tribunals and also data published by the President of the Energy Regulatory Office.

Aksjologia powinna wyznaczać kierunki interpretacji przepisów sankcyjnych w regulacjach energetycznych. Jest to główne założenie niniejszego artykułu, które wpływało istotnie na analizy zmierzające do wyodrębnienia funkcji kar pieniężnych w polskim porządku prawnym, ustalenia ich znaczenia i definicji. We wnioskach wskazano, że kary pieniężne są narzędziem dyscyplinowania uczestników rynku energetycznego, tj. oddziałują prewencyjnie (w wymiarze ogólnym i indywidualnym), jak i represyjnie, wobec czego funkcja fiskalna tych kar nie może mieć podstawowego (dominującego) znaczenia. Dochody z czynów niedozwolonych nie mogą stanowić istotnego źródła finansowania zadań publicznych, gdyż byłoby to sprzeczne z aksjologicznymi podstawami ustaw, w których zostały uregulowane. W metodyce prowadzonych badań ograniczono zakres analiz do ujęcia kar pieniężnych z perspektywy prawa administracyjnego i finansowego. W badaniach stosowano metodę dogmatycznoprawną i analityczną. Badania porównawcze miały charakter uzupełniający, tzn. do rozwiązań prawa niemieckiego i francuskiego w tym zakresie odwoływano się jedynie pomocniczo. W artykule wykorzystano wybrane akty prawa powszechnego, literaturę przedmiotu, orzecznictwo sądów i trybunałów, a także dane opublikowane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Sektor kosmiczny ewoluował od naukowej ciekawostki do istotnego składnika nowoczesnych gospodarek i codziennego życia, wpływając zarówno na ugruntowane potęgi kosmiczne, jak i wschodzących liderów. Technologie satelitarne, kluczowe dla komunikacji, obserwacji i nawigacji, ułatwiają globalną łączność i zarządzanie ryzykiem katastrof, podkreślając ich znaczący potencjał gospodarczy i obronny. Rosnąca złożoność działalności kosmicznej, w tym turystyki kosmicznej i wydobycia zasobów, podkreśla potrzebę adaptacyjnych ram prawnych w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa. Tradycyjne prawo kosmiczne musi ewoluować, aby sprostać nowym wyzwaniom, takim jak śmieci kosmiczne i zagrożenia cybernetyczne. Niedawne dyskusje wokół inicjatywy Unii Europejskiej mającej na celu ustanowienie europejskiego prawa kosmicznego odzwierciedlają pilną potrzebę stworzenia spójnych przepisów, odzwierciedlających potrzeby europejskiej konkurencyjności i bezpieczeństwa oraz zrównoważonej eksploracji kosmosu. Celem badawczym artykułu jest analiza powodów przemawiających za i przeciw europejskiemu prawu kosmicznemu, a także potencjalnych metod jego przyjęcia. W tym celu zostanie przedstawione status quo prawa kosmicznego na poziomie globalnym, regionalnym oraz krajowym. Następnie zostaną poddane analizie powody podjęcia inicjatywy ustawodawczej przez UE, jej aspekty merytoryczne i proceduralne.

Celem artykułu jest analiza zagrożeń dla kontestowalności i uczciwości w łańcuchu wartości sztucznej inteligencji (AI) z perspektywy unijnego prawa konkurencji oraz Digital Markets Act (DMA). W szczególności oceniono wpływ koncentracji zasobów – mocy obliczeniowej, danych i kapitału ludzkiego – oraz integracji wertykalnej wzdłuż łańcucha wartości AI, obejmującego etapy projektowania, trenowania, wdrażania i komercjalizacji modeli bazowych oraz usług generatywnej AI. Artykuł omawia praktyki wykluczające, które mogą prowadzić do ograniczania dostępu do kluczowych zasobów i utrwalania pozycji dominującej, wskazując na ograniczenia skuteczności art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w zarządzaniu ryzykiem strukturalnym. Autor analizuje również potencjał DMA jako instrumentu prewencyjnego i identyfikuje jego ograniczenia w kontekście nowych modeli technologicznych. W podsumowaniu wskazano na konieczność pogłębionej refleksji regulacyjnej oraz rewizji obowiązujących instrumentów prawnych w celu zachowania warunków kontestowalności i uczciwości w dynamicznie rozwijającym się ekosystemie AI.

Celem niniejszego opracowania jest analiza wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18.10.2023 r. (SK 23/19). Orzeczenie to dotyczy zastosowania właściwej stawki podatku od nieruchomości do garaży zlokalizowanych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych. Sąd konstytucyjny uznał, że stawka dla tak wykorzystywanych części budynków mieszkalnych powinna być w tej samej wysokości bez względu na to, czy garaż stanowi część składową budynku mieszkalnego, czy też jest odrębnym lokalem (niemieszkalnym) w rozumieniu przepisów ustawy z 24.06.1994 r. o własności lokali. Analizując zarówno rozstrzygnięcie, jak i uzasadnienie wyroku, należy stwierdzić, że brak jest racjonalnych argumentów, które przemawiałyby za derogacją analizowanych przepisów. Sąd konstytucyjny pominął istotne, kluczowe regulacje ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i w konsekwencji dokonał błędnej oceny weryfikowanych przepisów.