Układ w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji jako nowa instytucja w prawie nadzoru nad rynkiem finansowym

Możliwość zawarcia przed Komisją Nadzoru Finansowego układu w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji do polskiego porządku prawnego została wprowadzona na mocy art. 19 ustawy z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku, która weszła w życie w dniu 29 września 2023 r. Na mocy tej regulacji do ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym wprowadzono przepisy art. 18k–18z, które regulują zagadnienia dotyczące układu w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji. Wprowadzenie tego rodzaju instytucji prawnej należy traktować nadal jako rozwiązanie nowatorskie. Dopiero w drugiej połowie 2024 r. Komisja Nadzoru Finansowego wydała pierwsze decyzje kończące postępowania administracyjne w wyniku zawarcia układu z podmiotami nadzorowanymi. Celem artykułu jest próba oceny nowego narzędzia legislacyjnego w postaci układu w sprawie warunków nadzwyczajnego złagodzenia sankcji, w tym zwłaszcza jego szans na usprawnienie nadzoru sprawowanego przez Komisję Nadzoru Finansowego, jak i potencjalnych zagrożeń wynikających z immanentnie związanej z układem konieczności zrzeczenia się przez stronę jej konstytucyjnych praw w zakresie możliwości kwestionowania wydanej przez organ decyzji administracyjnej.

Bibliografia/References

 

Literatura/Literature

Augustyńska, B. (2013). Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach gospodarczych z zakresu koncesjonowanej ochrony osób i mienia – w orzecznictwie sądów administracyjnych. W: A. Kisielewicz & J. P. Tarno (red.), Sądowa kontrola administracji w sprawach gospodarczych. LEX. A Wolters Kluwer business.

Bartosiewicz, A., & Kubacki, R. (2003). Zaniechanie ukarania sprawcy przestępstwa skarbowego. Dom Wydawniczy ABC.

Bartosiewicz, A., & Kubacki, R. (2010). Kodeks karny skarbowy: Przestępstwa i wykroczenia podatkowe oraz dewizowe. C.H.Beck.

Czichy, K. (2016). Czynny żal w prawie karnym skarbowym – uwagi de lege ferenda. Przegląd Sądowy, (5).

Jakimowicz, W. (2018). O normatywnej konstrukcji zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej. Przegląd Prawa Publicznego, (9).

Kaczocha, M. (2013). Miarkowanie sankcji administracyjnej – wybrane zagadnienia. Przegląd Legislacyjny, (3).

Kmieciak, Z. (2011). Odwołania w postępowaniu administracyjnym. Oficyna. A Wolters Kluwer business.

Król-Bogomilska, M. (2012). Program łagodzenia kar (leniency) w polskim prawie antymonopolowym – po pięciu latach obowiązywania ustawy. Europejski Przegląd Sądowy, (4).

Lemańska, J. (2012). Pewność sytuacji prawnej jednostki w materialnym prawie administracyjnym. W: A. Błaś (red.), Pewność sytuacji prawnej jednostki w prawie administracyjnym. LEX. A Wolters Kluwer business.

Lichosik, A. (2017). Aksjologia stosowania prawa rynku kapitałowego. W: J. Zimmermann (red.), Aksjologia prawa administracyjnego. Tom 1. Wolters Kluwer.

Liszewska, A. (2017). Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności. W: R. Dębski (red.), System Prawa Karnego. Tom 3. C.H.Beck.

Łabuda, G., & Razowski, T. (2007). Czynny żal w Kodeksie karnym skarbowym. Prokuratura i Prawo, (2).

Majer, T. (2020). Komentarz do art. 61–126. W: M. Karpiuk, P. Krzykowski, & A. Skóra (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom 2. Wydawnictwo UWM w Olsztynie.

Przybysz, P. (2020). Instytucje prawa administracyjnego. Wolters Kluwer.

Rychter, R. A. (2014). Res iudicata w postępowaniu administracyjnym. LEX. A Wolters Kluwer business.

Sawicki, J. (2013). Znaczenie czynnego żalu w prawie karnym skarbowym. Prokuratura i Prawo, (6).

Schulz, K. (2024). W: Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym. Komentarz. LEX/el.

Skóra, A. (2019). Zrzeczenie się odwołania w niektórych państwach europejskich. W: W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz (red.), Fenomen prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa Profesora Jana Zimmermanna. Wolters Kluwer.

Soja, A. (2024). Art. 16. W: J. Błachut, G. Keler & A. Soja, Kodeks karny skarbowy. Komentarz. Wolters Kluwer.

Turno, B. (2013). Leniency. Program łagodzenia kar pieniężnych w polskim prawie ochrony konkurencji. LEX. A Wolters Kluwer business.

Wilbrandt-Gotowicz, M. (2018). Zasada trwałości decyzji w Kodeksie postępowania administracyjnego i prawie unijnym. W: Z. Duniewska, A. Krakała & M. Stahl (red.), Zasady w prawie administracyjnym. Teoria, praktyka, orzecznictwo. Wolters Kluwer.

Woś, T. (2011). W: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk & M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne. LexisNexis.

 

Akty prawne/Legal acts

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. 2006 nr 157, poz. 1119 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. 2018, poz. 723 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku (Dz.U. 2023, poz. 1723).

Uchwała nr 114 Rady Ministrów z dnia 1 października 2019 r. w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego (M.P. 2019, poz. 1027).

 

Decyzje administracyjne/Administrative decisions

Decyzja KNF z dnia 23 sierpnia 2024 r. wobec Ipopema Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie. https://www.knf.gov.pl/komunikacja/komunikaty?articleId=90311&p_id=18 (dostęp: 10.11.2024 r.).

Decyzja KNF z dnia 13 września 2024 r. wobec osoby fizycznej. https://www.knf.gov.pl/komunikacja/komunikaty?articleId=90817&p_id=18 (dostęp: 4.10.2025 r.).

Decyzja KNF z dnia 13 września 2024 r. wobec White Berg Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A z siedzibą w Warszawie. https://www.knf.gov.pl/komunikacja/komunikaty?articleId=90774&p_id=18 (dostęp: 10.11.2024 r.).

Decyzja KNF z dnia 13 września 2024 r. wobec osoby blisko związanej z osobą pełniącą obowiązki zarządcze w A.P.N. Promise S.A. z siedzibą w Warszawie. https://www.knf.gov.pl/komunikacja/komunikaty?articleId=90724&p_id=18 (dostęp: 4.10.2025 r.).

Decyzja KNF z dnia 27 września 2024 r. wobec Opera Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie. https://www.knf.gov.pl/komunikacja/komunikaty?articleId=90845&p_id=18 (dostęp: 10.11.2024 r.).

Decyzja KNF z dnia 27 września 2024 r. wobec Alior Bank S.A. z siedzibą w Warszawie. https://www.knf.gov.pl/komunikacja/komunikaty?articleId=91074&p_id=18 (dostęp: 4.10.2025 r.).

Decyzja KNF z dnia 25 lipca 2025 r. wobec osoby fizycznej. https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/uklad/komunikaty_uklad?articleId=94613&p_id=18 (dostęp: 4.10.2025 r.).

Decyzja KNF z dnia 10 stycznia 2025 r. wobec Rockbridge Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie. https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/uklad/komunikaty_uklad?articleId=92255&p_id=18 (dostęp: 4.10.2025 r.).

 

Inne źródła/Other sources

Sprawozdanie z działalności Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komisji Nadzoru Finansowego w 2023 roku.

Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku, druk nr 3381. https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=3381 (dostęp: 11.11.2024 r.).