Gloss to the Resolution of the Panel of Seven Judges of the Supreme Court – Chamber of Labour and Social Insurance of 16 September 2020, Case No. III UZP 1/20

This article provides a critical analysis of the Polish Supreme Court's resolution of 16 September 2020 (ref. no. III UZP 1/20), concerning the interpretation of the concept of "service for the totalitarian state." The article's purpose is to show that the interpretation adopted by the Supreme Court, although motivated by just axiological premises, raises significant questions about its adherence to the established limits of judicial interpretation. The main thesis of the gloss suggests that the Supreme Court's position-which mandates an individual assessment of a functionary's actions rather than relying on formal affiliation with the institutions listed in the act-significantly departs from the literal wording of the act and the legislator's intent, bringing it close to an interpretation contra legem. The author suggests that in creating a new legal norm, the Supreme Court is operating on the borderline between judicial and legislative competences. The article also highlights the internal inconsistency the resolution introduces into the legal system, where pension authorities and courts apply different assessment criteria. The author concludes that the Court's action, while an attempt to respond to a constitutional crisis, highlights the existing tensions within the principle of the separation of powers and raises questions about the long-term effects of such an approach on the stability of the legal order.

Bibliografia/References

Gąsiorowska, M. (2023). Przewlekłość postępowania w postępowaniach o obniżenie świadczeń byłym funkcjonariuszom na tle drugiej tzw. ustawy dezubekizacyjnej. Europejski Przegląd Sądowy, 12, 12–17, https://sip.lex.pl/komentarze-i-publikacje/czasopisma/przewleklosc-postepowania w-postepowaniach-o-obnizenie-swiadczen-151468844.

Kotowski, A., Maniewska E. (Red.). (2017). Argumentacja konstytucyjna w orzecznictwie sądowym. Studia i Analizy Sądu Najwyższego. Materiały Naukowe. IV. 161, https://www.sn.pl/publikacje/BSiA_Materialy_naukowe/Studia%20i%20Analizy%20SN%20-%20tom%204.pdf.

Rakowska-Trela, A. (2018). Obniżenie emerytur funkcjonariuszy służb mundurowych począwszy od 1990 r. a standardy konstytucyjne. Gdańskie Studia Prawnicze, 2, 277–292, https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/gdanskie_studia_prawnicze/article/view/3489.

Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Druk nr 1061., https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/druk.xsp?nr=1061.

Orzecznictwo sądowe/ Court decisions

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 czerwca 2021 r., P 10/20, OTK-A 2021, poz. 40.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 stycznia 2012 r., K 36/09, OTK-A 2012, nr 1, poz. 3

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2010 r., K 6/09, OTK-A 2010, nr 2, poz. 15.

Uchwała Sądu Najwyższego z 17 listopada 2022 r., III PZP 2/21, OSNP 2023, nr 3, poz.

Wyrok Sądu Najwyższego z 22 maja 2024 r., III USKP 9/23, OSNP 2025, nr 2, poz. 20.

Wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2024 r., II USKP 126/22, OSNP 2024, nr 9, poz. 94.

Wyrok Sądu Najwyższego z 18 września 2024 r., I USKP 58/24, OSNP 2025, nr 3, poz. 32.

Wyrok Sądu Najwyższego z 17 maja 2023 r., I USKP 63/22, OSNP 2024, nr 1, poz. 9.

Wyrok Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2023 r., I USKP 40/22, OSNP 2023, nr 11, poz. 126.

Wyrok Sądu Najwyższego z 16 marca 2023 r., II USKP 120/22, OSNP 2023, nr 9, poz. 104.

Wyrok Sądu Najwyższego z 12 września 2023 r., III USKP 52/23, OSNP 2024, nr 7, poz. 73.

Wyrok Sądu Najwyższego z 30 listopada 2023 r., III USKP 65/23, OSNP 2024, nr 6, poz. 67.

Wyrok Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2022, III USKP 145/21, OSNP 2022, nr 11, poz. 113.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2023 r., III OSK 2334/21, Legalis nr 2953252.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 28 października 2022 r., III AUa 620/21, LEX nr 3506667.

Akty prawne/Legal Acts

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. poz. 483.

Ustawa z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1121 ze zm.

Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, Dz.U. poz. 2270.