Wybrane aspekty działalności badawczo-rozwojowej i innowacyjnej polskich przedsiębiorstw

Celem publikacji było dokonanie analizy i oceny wartości oraz dynamiki przyjętych mierników działalności badawczo-rozwojowej (B+R) i działalności innowacyjnej w polskich przedsiębiorstwach oraz dokonanie oceny stopnia zaangażowania kierowników w kreowanie środowiska sprzyjającego rozwojowi aktywności innowacyjnej pracowników. Do realizacji przyjętego celu wykorzystano następujące metody badawcze: analizę krytyczno-poznawczą wybranej literatury przedmiotu, metodę opisową, porównawczą, statystyczną, metodę projektowania modeli i systemów społeczno-ekonomicznych. Metody te umożliwiły prezentację aktualnego zasobu wiedzy na temat istoty innowacji i ich roli w rozwoju przedsiębiorstw, interpretację określonych pojęć, ocenę powszechności i dynamiki wybranych mierników działalności B+R oraz działalności innowacyjnej. Metodę projektowania modeli i systemów społeczno-ekonomicznych wykorzystano do zaproponowania kierunków usprawnień w zarządzaniu wymienionymi obszarami funkcjonalnymi, zmierzających do wzajemnej ich integracji i podniesienia sprawności działania. Elementy konstrukcyjne publikacji świadczą o jej oryginalności. Jednocześnie mają one istotne dla kierowników walory poznawcze i praktyczne, mogące stanowić podstawę do wprowadzania systemowych przekształceń obejmujących działalność B+R i działalność innowacyjną, do przekształcania przedsiębiorstwa tradycyjnego w przedsiębiorstwo innowacyjne.

Bibliografia/References

Baldynyuk, V. (2022). Features of innovation management at modern enterprises. Three Seas Economic Journal, 3(3), 20–27. https://doi.org/10.30525/2661-5150/2022-3-4

Baran, A. (2014). Prawne aspekty w kontekście kluczowych technologii wspomagających. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. Seria: Organizacja i Zarządzanie, (71).

Baruk, J. (1997). Nauka i technika w rozwoju gospodarczym. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Baruk, J. (2009). Zarządzanie wiedzą i innowacjami. Wydawnictwo Adam Marszałek w Toruniu.

Baruk, J. (2015). Procesowe aspekty integracji funkcji marketingowej, innowacyjnej i produkcyjnej w przedsiębiorstwie przemysłowym. W: M. Gębarowski, A. Gierczak, & B. Zatwarnicka-Madura (red.), Wielowymiarowość współczesnego marketingu. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej.

Baruk, J. (2022). Racjonalizacja zarządzania innowacjami – koncepcje modelowe. Marketing i Rynek, (5), 10–23. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2022.5.2

Baruk, J. (2024). Rola kultury innowacji w doskonaleniu działalności innowacyjnej organizacji. Marketing i Rynek, (9), 39–51. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2024.9.4

Brzeziński, M. (2001). Zarządzanie innowacjami technicznymi i organizacyjnymi. Difin.

Cannavale, Ch., Claudio, L., & Koroleva, D. (2025). Digitalisation and artificial intelligence development. A cross-country analysis. European Journal of Innovation Management, 28(11), 112–130. https://doi.org/10.1108/EJIM-07-2024-0828

Castellacci, F. (2023). Innovation and social welfare: A new research agenda. Journal of Economic Surveys, 37, 1156–1191. https://doi.org/10.1111/joes.12537

Crudu, R. (2019). The role of innovative entrepreneurship in the economic development of EU member countries. Journal of Enterpreneurship, Management and Innovation, 15(1), 35–60. https://doi.org/https://doi.org/10.7341/20191512

Das, P., Verburg, R., Verbraeck, A., & Bonebakker, L. (2018). Barriers to innovation within large financial services firms: An in-depth study into disruptive and radical innovation projects at a bank. European Journal of Innovation Management, 21(1), 96–112. https://doi.org/10.1108/EJIM-03-2017-0028

Dz.U. (2022). Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 października 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej, poz. 2474.

Eurostat. (2025). SDG 9-Industry, innovation and infrastructure. Eurostat Report. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=SDG_9_-_Industry,_innovation_and_infrastructure (dostęp: 27.08.2025).

Filipowicz, A. (2015). Prawne aspekty oceny innowacyjności. Analiza i ocena. W: A. Kałowski, & J. Wysocki (red.), Innowacje – ocena w ujęciu mikro, mezo i makro. Oficyna Wydawnicza. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie.

GUS. (2019). Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2016–2018.

GUS. (2020a). Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2019 r.

GUS. (2020b). Przemysł – wyniki działalności w 2019 r.

GUS. (2021a). Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2020 r.

GUS. (2021b). Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2018–2020.

GUS. (2022a). Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2021 r.

GUS. (2022b). Przemysł – wyniki działalności w 2021 r.

GUS. (2023a). Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w latach 2020–2022.

GUS. (2023b). Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2022 r.

GUS. (2024a). Przemysł – wyniki działalności w 2023 r.

GUS. (2024b). Działalność badawcza i rozwojowa w 2023 r.

GUS. (2025). Nauka i technika w 2023 r.

Hejduk, I. (2002). W drodze do przyszłości. W: Przedsiębiorstwo przyszłości. Nowe paradygmaty zarządzania europejskiego. Orgmasz. https://www.google.com/search?q=Nakłady+na+B%2BR+w+Unii+Europejskiej

Huczek, M. (2014). Organizacyjne i psychologiczne uwarunkowania aktywności innowacyjnej pracowników w firmie. Państwo i Społeczeństwo, XIV(3), 23–35.

Idris, M-Ch., & Durmuşoğlu, A. (2021). Innovation management systems and standards: A systematic literature review and guidance for future research. Sustainability, 13(15), https://doi.org/10.3390/su13158151

Janasz, W. (red.), (2004). Innowacje w rozwoju przedsiębiorczości w procesie transformacji. Difin.

Janasz, W., & Kozioł, K. (2007). Determinanty działalności innowacyjnej przedsiębiorstw. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Jasiński, A. H. (1998). Innowacje techniczne a działalność marketingowa. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego.

Jiao, H., Wang, T., Libaers, D., Yang, J., & Hu, L. (2025). The relationship between digital technologies and innovation: A review, critique, and research agenda. Journal of Innovation & Knowledge, 10(1), 1–16. https://doi.org/10.1016/j.jik.2024.100638

Karpińska, A. (2020). Innowacyjność. Analiza socjologiczna. Myśl – wiedza – polityka. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Kihlander, I., Magnusson, M., & Karlsson, M. (2024). Critical factors to consider when designing an innovation management system. Research-Technology Management, 67(3), 34–43. https://doi.org/10.1080/08956308.2024.2323893

Kotarba, W. (2012). Ochrona własności intelektualnej. Oficyna wydawnicza Politechniki Warszawskiej.

Kozioł, K. (2009). Wybrane uwarunkowania innowacyjności przedsiębiorstw (na przykładzie regionu zachodniopomorskiego). Przedsiębiorstwo i Region, (1).

Kożusznik, B. (2010). Kluczowa rola psychologii we wspieraniu i w stymulowaniu innowacyjności. Chowanna, (2). 21–50.

Krawczyk, M. (2016). Prawne aspekty wsparcia działalności innowacyjnej pracowników naukowych. Horyzonty Wychowania, (15).

Krzyżanowska, K. (2016). Ekonomiczno-społeczne uwarunkowania innowacji w zespołowym działaniu w rolnictwie. Wydawnictwo Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.

Li, D., Fu, X., Narula, R., von Zedtwitz, M., & Wagner, B. (2025). R&D management under disruption and uncertainty. R&D Management, 55(4), 985–997. https://doi.org/10.1111/radm.12747

Lundaeva, K. A., & Gintciak, A. M. (2025). The impact of patent regulation features on the innovative activities of enterprises. International Journal of Technology, 16(4), 1093–1103. https://doi.org/10.14716/ijtech.v16i4.7388

Markova, O. V., Listopad, E. Y., Shelygov, A. V., Fedorov, A. G., & Kiselevich, I. V. (2021). Economic and legal aspects of the innovative activity of enterprises in the context of the digital economy. Nexo. Revista Cientifica, 34(02), 964–972. https://doi.org/10.5377/nexo.v34i02.11623

Nonaka, I., & Takeuchi, H. (2000). Kreowanie wiedzy w organizacji. Poltext.

Ober, J. (2022). Adaptacja innowacji w świetle zachowań organizacyjnych. Wybrane aspekty. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej.

OECD/Eurostat. (2018). Oslo Manual 2018: Guidelines for collecting, reporting and using data on innovation (4th ed.).

Omari, D., Serwaah, P., & Adomako, S. (2025). R&D support, digital entrepreneurship, and product innovation. R&D Management, 55(5), 1582–1594. https://doi.org/10.1111/radm.12770

Peters, Th. J., & Waterman, R. H. (2000). Poszukiwanie doskonałości w biznesie. Wydawnictwo MEDIUM.

Pillai, S., Hasan, S., & Sunny, L. (2021). The role of innovation in economic development. International Journal of Recent Engineering Research and Development, 6(12), 1–6.

Piotrowska, K., Szymura, A., & Wanicki, P. (2024). Effect of R&D activity on level of innovation of EU countries in 2014 and 2020. PLoS ONE,19(2), 1–21. https://doi.org/10.1371/journal. pone.0299697

Prahalad, C. K., & Krishnan, M. S. (2010). Nowa era innowacji. Wydawnictwa Profesjonalne PWN.

Prahalad, C. K., & Ramaswamy, V. (2005). Przyszłość konkurencji. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Probst, G., Raub, S., & Romhardt, K. (2004). Zarządzanie wiedzą w organizacji. Oficyna Ekonomiczna.

Qandah, R., Suifan, T. S., Masa‘deh, R., & Obeidat, B. Y. (2021). The impact of knowledge management capabilities on innovation in entrepreneurial companies in Jordan. International Journal of Organizational Analysis, 29(4), 989–1014. https://doi.org/10.1108/IJOA-06-2020-2246

Reznakova, M., & Stefankova, S. (2022). New indicators of innovation activity in economic growth models. Journal of Competitiweness, 14(3), 153–172. https://doi.org/10.7441/joc.2022.03.09

Roberts, R., Flin, R., Millar, D., & Corradi, L. (2021). Psychological factors influencing technology adoption: A case study from the oil and gas industry. Technovation, 102, 1–17. https://doi.org/10.1016/j.technovation.2020.102219

Rojek, D. (2021). The technological factors of enterprise innovation in a strategic perspective. Management and Production Engineering Review, 12(4), 87–98. https://doi.org/10.24425/mper.2021.139997

Singh, S., & Aggarwal, Y. (2022). In search of a consensus definition of innovation: A qualitative synthesis of 208 definitions using grounded theory approach. Innovation: The European Journal of Social Science Research, 35(2), 177–195. https://doi.org/10.1080/13511610.2021.1925526

Sosnowska, A., Łobejko, S., & Kłopotek, A. (2000). Zarządzanie firmą innowacyjną. Difin.

Stroh, T., Mention, A. L., & Duff. C. (2022). How Do Psychological Factors affect innovation and adoption decisions? International Journal of Innovation Management, 26(9), 1–42. https://doi.org/10.1142/S1363919622400266

Świadek, A. (2021). Krajowy system innowacji 2.0. CeDeWu.

Świtalski, W. (2005). Innowacje i konkurencyjność. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Taylor, S. P. (2017). What is innovation? A study of the definitions, academic models and applicability of innovation to an example of social housing in England. Open Journal of Social Sciences, 5, 128–146. https://doi.org/10.4236/jss.2017.511010

Tidd, J., & Bessant, J. (2013). Zarządzanie innowacjami. Integracja zmian technologicznych, rynkowych i organizacyjnych. Oficyna. A Wolters Kluwer business.

Zaman, M., & Tanewski, G. (2024). R&D investment, innovation, and export performance: An analysis of SME and large firms. Journal of Small Business Management, 62(6), 3053–3086. https://doi.org/10.1080/00472778.2023.2291363