Artykuł podejmuje analizę instytucjonalną obecnego sys-temu zabezpieczenia społecznego, wskazując na jego główne słabości, takie jak rozproszenie regulacji, niespój­ność zasad podlegania ubezpieczeniom, a także utrzymują­ce się przywileje emerytalne wybranych grup zawodowych. W kontekście zmian na rynku pracy, rozwoju atypowych form zatrudnienia, procesów demograficznych (starze­nie się ludności, migracje) oraz rosnącego zróżnicowania świadczeń emerytalnych względem płci, wieku i statusu zawodowego, konieczne jest ponowne przemyślenie i re­konstrukcja przez ustawodawcę kształtu systemu. Inspi­racją dla proponowanych działań jest ustawa scaleniowa z 1933 r., która w warunkach odbudowującego się pań­stwa z sukcesem zunifikowała wcześniejsze systemy zabez­pieczenia społecznego. Autorzy postulują opracowanie nowoczesnej ustawy scaleniowej, która – uwzględniając zarówno historyczne doświadczenia, jak i współczesne uwarunkowania – stworzy bardziej sprawiedliwy, przej­rzysty i zrównoważony system emerytalny, odpowiadają­cy wyzwaniom XXI wieku.