Oblicza efektywności prawa w kontekście polskich regulacji związanych z pandemią

The COVID-19 pandemic has undoubtedly left a very strong mark on the functioning of societies, not only in terms of purely interpersonal relations, but also in the normative sphere. Regulations in this area were characterized by great instability, unpredictability and repressiveness. The subject of this article is to assess the effectiveness of Polish pandemic regulations, both from a dogmatic-legal (constitutional) and sociological-legal perspective. The article begins with a theoretical introduction and ends with a summary.

Pandemia COVID-19 niewątpliwie odcisnęła bardzo silne piętno na funkcjonowaniu społeczeństw, nie tylko w zakresie relacji czysto interpersonalnych, ale także w sferze normatywnej. Regulacje w tym zakresie charakteryzowały się dużą niestabilnością, nieprzewidywalnością i represyjnością. Tematem artykułu jest ocena skuteczności polskich regulacji dotyczących pandemii zarówno z perspektywy dogmatyczno-prawnej (konstytucyjnej), jak i socjologiczno-prawnej. Artykuł rozpoczyna się wstępem teoretycznym, a kończy się podsumowaniem.

Przedmiotem niniejszej glosy jest częściowo krytyczna ocena wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.01.2023 r., II OSK 139/20. W glosowanym orzeczeniu NSA przyjął, że nakaz rozbiórki nie może być kierowany do inwestora, jeżeli ten nie wykonałby decyzji. W takiej sytuacji obowiązkiem tym należy obciążyć właściciela nieruchomości. Powyższe wymaga bardziej pogłębionego komentarza (z uwzględnieniem okoliczności faktycznych sprawy) i osadzenia tych rozważań w już istniejącym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Przedmiotem glosy jest krytyczna ocena uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30.06.2022 r. (I OPS 1/22). W glosowanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że sama umowa cesji wierzytelności, której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nie kreuje po stronie nabywcy wskazanej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 u.g.n., przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., zaś źródłem interesu prawnego, o którym mowa w wyżej wymienionej normie, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Konsekwencją tego jest w istocie niedopuszczalność — w rozumieniu składu orzekającego — nabycia wierzytelności odszkodowawczej, przysługującej na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n., w drodze sukcesji syngularnej. W ocenie autorów tezy te wymagają pogłębionej, krytycznej refleksji.

Przedmiotem glosy jest krytyczna ocena uchwały Sądu Najwyższego z 9.07.2019 r. (I NSZP 1/19). W glosowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy przyjął, iż przewidziana przez ustawodawcę w art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e. sankcja ma charakter administracyjny i jej celem jest przede wszystkim prewencja. Sąd Najwyższy wskazał również, że prawidłowa w jego ocenie wykładnia wyżej wskazanej normy prawnej prowadzi do wniosku, że nałożenie na koncesjonariusza kary pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązku wynikającego z koncesji jest dopuszczalne także wtedy, gdy obowiązek ten nie tylko wynika (bezpośrednio) z treści samej decyzji administracyjnej, ale również w sytuacji, gdy można go zrekonstruować z przepisów powszechnie obowiązującego prawa dotyczących działalności koncesjonowanej. W ocenie Autorów tezy te wymagają pogłębionej, krytycznej refleksji — zarówno jeśli chodzi o błędne i zbyt powierzchowne utożsamianie funkcji (celu) wskazanych sankcji z prewencją administracyjną, jak i o wątpliwą wykładnię pojęcia „obowiązku wynikającego z koncesji”.