Ocena wydajności fiskalnej podatku od nieruchomości w samorządzie gminnym w Polsce

Katalog poszczególnych źródeł dochodów własnych jest najbardziej rozbudowany w przypadku samorządu gminnego (spośród wszystkich szczebli jednostek samorządu terytorialnego). Poza udziałem w PIT najwydajniejszym i najstabilniejszym źródłem dochodów gromadzonych w budżetach gmin jest podatek od nieruchomości. W teorii i pragmatyce zarządzania finansami samorządowymi istnieje pogląd, że samodzielność finansowa samorządów terytorialnych silnie skorelowana jest z dochodami własnymi. Faktem jest, że stabilne dochody własne z dużym udziałem danin publicznych, z podatkiem od nieruchomości na czele, zwiększają możliwości inwestycyjne i prorozwojowe gmin. Rozpoznanie występujących zmienności ilościowych w udziałach podatku od nieruchomości zarówno w dochodach ogółem, jak i pozostałych dochodach samorządu gminnego przyjęto jako pierwszy cel poznawczy opracowania. Do skutecznego zarządzania finansami lokalnymi, zwłaszcza w sferze wydatków budżetowych, niezbędna jest rzetelna informacja o realizacji założonego planu dochodów. Dlatego też konieczne okazało się zbadanie, czy wzrost kwot podatku od nieruchomości był proporcjonalny w przyjętym do badań horyzoncie czasowym. W opracowaniu przedstawiono także wyniki badań własnych informujących o związku pomiędzy upływem czasu a dochodami z podatku od nieruchomości w gminach w poszczególnych województwach. Uzyskane wyniki badań pozwolą na sformułowanie ogólnych wniosków w kontekście podejmowania decyzji przez władze samorządowe w procedurach uchwałodawczych związanych z podatkiem od nieruchomości. Mogą także stanowić inspirację do dalszych badań w kontekście zmian przepisów prawnych w zakresie modeli podatkowania.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Chojna-Duch, E. (2019). System katastru nieruchomości i podatku katastralnego – uwarunkowania prawno-organizacyjne. Nieruchomości@, 3(3), 45–56. https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.5916

Dolnicki, B. (2019). Samorząd terytorialny (wyd. 7). Wolters Kluwer.

Famulska, T. R., Dziemianowicz, R., Biernacki, K. B., & Rogowska-Rajda, B. (2019). Wydajność fiskalna podatkowych źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Grześkiewicz, W. (red.). (2014). Finanse publiczne z elementami prawa podatkowego. Difin.

GUS. (2022). Gospodarka finansowa jednostek samorządu terytorialnego 2021. Główny Urząd Statystyczny.

Hanusz, A., Niezgoda, A., & Czerski, P. (2009). Dochody budżety jednostek samorządu terytorialnego. Wolters Kluwer.

Kornberger-Sokołowska, E. (2000). Zasada adekwatności w systemie finansów samorządu terytorialnego w Polsce. Lexis Nexis.

Mastalski, R. (2000). Prawo podatkowe. C.H.Beck.

Majchrzycka-Guzowska, A. (2019). Finanse i prawo finansowe. Wolters Kluwer.

Owsiak, S. (2017). Finanse publiczne. Współczesne ujęcie. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Patrzałek, L. (2010). Finanse samorządu terytorialnego. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Sołtyk, P. (2020). Finanse samorządowe. Teoria i praktyka. Difin.

Surówka, K. (red.). (2015). Ekonomia sektora publicznego – wybrane zagadnienia. Szkoła Wyższa im. Bogdana Jańskiego w Warszawie.

Swianiewicz, P. (2011). Finanse samorządowe. Koncepcje, realizacja, polityki lokalne. Municipium.

Urbaniak, E. (2023). Regulacja przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości a zasada finansowej gmin. Nieruchomości@, (2), s. 93–113. https://doi.org/10.5604/01.3001.0053.6704

Wolański, R. (2009). System podatkowy w Polsce. Wolters Kluwer.

Wójtowicz, W. (1995). Zarys polskiego prawa podatkowego. Oficyna Wydawnicza Branta.

Akty prawne/Legal acts

Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14.01.1936 r. w sprawie podatku od nieruchomości, Dz.U. nr 3, poz. 14.

Ustawa z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, Dz.U. z 2023 r., poz. 70.

Ustawa z dnia 7.10.1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych, Dz.U. z 2023 r. poz. 1325.

Ustawa z dnia 23.11.2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Dz.U. z 2024 r., poz. 356.