Projekt rozporządzenia UE w sprawie roślin otrzymywanych z tzw. nowych technik genomowych – kontrowersje regulacyjne oraz skutki prawne i gospodarcze

Artykuł dotyczy aktualnej tematyki – projektu rozporządzenia Unii Europejskiej w sprawie roślin otrzymywanych z tzw. nowych technik genomowych (NGT), którego planowane przepisy mają bardzo duże znaczenie w obszarze biotechnologii, rynku wewnętrznego, żywności i rolnictwa. Badany projekt nowego unijnego ustawodawstwa gospodarczego i ochrony środowiska jest obecnie przedmiotem procesu ustawodawczego w UE oraz tzw. trilogu pomiędzy Komisją, Parlamentem Europejskim i Radą UE z powodu otaczających go kontrowersji regulacyjnych. Tekst analizuje te kontrowersje, a także wskazuje możliwe skutki prawne i gospodarcze proponowanych rozwiązań. W artykule postawiono tezę, że projekt wprowadza daleko posuniętą deregulację normatywną i nieuzasadnione skomplikowanie przepisów prawa, co może spowodować dalszą polaryzację stanowisk państw członkowskich UE odnośnie do stosowania roślin i produktów NGT, a także zmniejszenie spójności i pewności prawa w omawianym obszarze.

Bibliografia/References

 

Ahmad, A., Jamil, A., & Munawar, N. (2023). GMOs or non-GMOs? The CRISPR Conundrum. Frontiers in Plant Science, 14. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1232938

ANSES. (2024a, March 6). New genomic techniques (NGTs): ANSES calls for appropriate regulations. https://www.anses.fr/en/content/ntg-en (dostęp 12.07.2025).

ANSES. (2024b, January 24). Opinion of the French Agency for Food, Environmental and Occupational Health & Safety on methods for assessing the health and environmental risks and socioeconomic issues associated with plants obtained using certain new genomic techniques (NGTs). Request No 2021-SA-0019.

Asquer, A. & Krachkovskaya, I. (2021). Uncertainty, Institutions and Regulatory Responses to Emerging Technologies: CRISPR gene editing in the US and the EU (2012–2019). Regulation & Governance, 15(4). https://doi.org/10.1111/rego.12335

Dąbrowska-Kłosińska, P. (2007). Civil society involvement in the EU Regulations on GMOs: From the design of a participatory garden to growing trees of European public debate? Journal of Civil Society, 3(3). https://doi.org/10.1080/17448680701775788

Dąbrowska-Kłosińska, P. (2022). Uniformity, experimentalism, and the unfulfilled promise of differentiated integration in EU regulation of GMOs: Which way forward? EUI RSC Working Paper, (11).

ENGL (European Network of GMO Laboratories). (2019, 26 marca). Detection of food and feed plant products obtained by new mutagenesis techniques.

GCSA (Group of Chief Scientific Advisors). (2018, 11 listopada). A scientific perspective on the regulatory status of products derived from gene editing and the implications for the GMO Directive.

Hodgson, C. (2025, 24 lutego). European governments heading towards GMO deregulation. Euronews.

Informacja prezydencji polskiej (2025, 20 stycznia). Working Party on Genetic Resources and Innovation in Agriculture (GMO) & Other Innov., nr dok. 5093/25, załącznik. https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5093-2025-INIT/en/pdf (dostęp 10.07.2025).

Informacja prezydencji węgierskiej (2024, 5 grudnia). Working Party on Genetic Resources and Innovation in Agriculture (GMO) & Other Innov., nr dok. 16254/24, 11592/23 + ADD 1.

Kahrmann, J., & Leggewie, G. (2024). European Commission’s plans for a special regulation of plants created by new genomic techniques. European Papers, (9).

Krämer, L., & Badger, C. (2024). Krämer’s EU environmental law. Hart.

Majone, G. (1996). Regulating Europe. Routledge.

Meshaka, D. (2025, 2 lutego). GMO patents: Is it possible to break the deadlock? Inf’OGM Citizen information watchdog on GMOs and seeds.

Metzger, A. (2024, 4 grudnia). Legal options for changing the patent protection of plants in Germany, Europe and in international law. https://www.martin-haeusling.eu/images/Legal_study_possibillities_for_a_bio_patent_reform_parliamentary_Group_B%C3%BCndnis90DieGr%C3%BCnen.pdf

Meunier, E. (2025a, 2 kwietnia). Towards the start of the trilogue on GMO deregulation? Inf’OGM Citizen information watchdog on GMOs and seeds.

Meunier, E. (2025b, 26 lutego). Patents and GMOs: different stakeholders, different solutions. Inf’OGM Citizen information watchdog on GMOs and seeds.

Parlament Europejski. (2024). Plants obtained by certain new genomic techniques and their food and feed. Obserwatorium Legislacyjne, nr proc. 2023/0226(COD). https://oeil.secure.europarl.europa.eu/oeil/en/procedure-file?reference=2023/0226(COD) (dostęp: 12.07.2025).

Purnhagen, K. (2019). How to manage the Union’s diversity: The regulation of new plant breeding technologies in Confédération paysanne and others. Common Market Law Review, 56(5). https://doi.org/10.54648/cola2019106

Purnhagen, K., Ambrogio, Y., Bartsch, D., Eriksson, D., i in. (2023). Options for regulating new genomic techniques for plants in the European Union. Natural Plants, 9(19). https://doi.org/10.1038/s41477-023-01570-2

Rada UE. (2025, 4 marca). New genomic techniques: Council agrees negotiating mandate. Press release.

Rogacka-Łukasik, A., & Gurdek, M. (2025). Patent europejski o jednolitym skutku i Jednolity Sąd Patentowy w europejskim systemie ochrony patentowej – nowa rzeczywistość patentowa. Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego, (5). https://doi.org/10.33226/0137-5490.2025.5.5

Weimer, M. (2019). Risk regulation in the internal market – lessons from agricultural biotechnology. Oxford University Press.

Winter, G. (2024). The European Union’s deregulation of plants obtained from new genomic techniques: A critique and an alternative option. Environmental Sciences Europe, 36. https://doi.org/10.1186/s12302-024-00867-z