Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 09/2025

Celem niniejszego artykułu jest analiza regulacji determinujących problem agencji w spółkach Skarbu Państwa dotyczących charakteru prawnego Skarbu Państwa jako akcjonariusza oraz celu spółki. Problem agencji dotyczy relacji pomiędzy akcjonariuszem (pryncypałem) a menedżerem (agentem) i zakłada, że w tę relację jest wpisany konflikt. Analiza przeprowadzona w artykule prowadzi do wniosku, że sama konstrukcja Skarbu Państwa jako abstrakcyjnej osoby prawnej, reprezentowanej przez organ polityczny, generuje istotne wyzwania związane z problemem agencji. Dodatkowo ustawowy cel wykonywania praw z akcji, czyli trwały wzrost wartości akcji z uwzględnieniem polityki gospodarczej państwa, uzależnia decyzje od kategorii politycznych, co utrudnia określenie odpowiedzialności członków organów spółek. Jednym ze sposobów ograniczenia problemu agencji może być definiowanie celów spółek Skarbu Państwa w ich statutach lub uchwałach walnych zgromadzeń.

Celem niniejszego artykułu jest analiza praktyki stosowania wymogu posiadania ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) w celu wykazania przez wykonawcę spełnienia warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Badanie orzecznictwa dowodzi braku spójności co do rozumienia funkcji, jakie realizować mają przepisy umożliwiające stawianie takich warunków. Uważamy, że wymóg posiadania ubezpieczenia OC, przynajmniej w aktualnej praktyce stosowania dotyczących go przepisów, nie jest adekwatnym środkiem weryfikacji sytuacji ekonomicznej i finansowej wykonawców.

Artykuł zwraca uwagę na konieczność i zarazem pilność przeprowadzenia reformy instytucji rejestrów prawniczej działalności regulowanej. Nie przystają one bowiem do współczesnych uwarunkowań oraz obiektywnych potrzeb obrotu. Stwarzają istotne zagrożenie dla pewności prawa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego. Niedostatki regulacyjne tworzenia takich rejestrów utrudniają, a w praktyce niekiedy wręcz uniemożliwiają sprawowanie nadzoru publicznego nad reglamentacją tego rodzaju działalności oraz należytym wykonywaniem zawodów prawniczych. Mimo szerszego znaczenia działalności zawodowej rejestry prawniczej działalności regulowanej powinny odpowiadać standardom rejestrów publicznych dotyczących przedsiębiorców, zapewniać z nimi zautomatyzowaną wymianę danych oraz stać się efektywnym narzędziem nadzoru publicznego.

Artykuł dotyczy wpływu rozwoju technologicznego na egzekucję administracyjną w kontekście ochrony prawa uczniów i nauczycieli do rozwijania kompetencji cyfrowych. Zwrócono w nim uwagę na kwestię poszerzenia katalogu wyłączeń spod egzekucji administracyjnej. W artykule wskazano na istotne znaczenie zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dokładniej dodanie punktu 19 do art. 8 § 1 u.p.e.a., który wyłącza spod egzekucji administracyjnej laptopy oraz bony na ich zakup przekazane w ramach wsparcia rozwoju kompetencji cyfrowych uczniów i nauczycieli. W artykule ukazano wpływ zmiany dokonanej w katalogu dotyczącym wyłączeń spod egzekucji administracyjnej na poszerzenie zakresu przedmiotowego zasady poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego.

Taksówki mogą pełnić istotną funkcję w systemie zrównoważonego transportu, szczególnie jako uzupełnienie komunikacji publicznej. Ułatwiają dostęp do punktów przesiadkowych, zmniejszają zależność od samochodów prywatnych i przyczyniają się do ograniczenia emisji spalin oraz natężenia ruchu w miastach. Rozwój usług ride-hailing wpisał taksówki w model gospodarki współdzielenia, co sprzyja efektywnemu wykorzystaniu zasobów transportowych. Polski ustawodawca, choć dostrzegł potencjał tego rynku i go uregulował, to jednak nie wprowadził efektywnych regulacji proekologicznych dotyczących pojazdów prywatnych. Brak satysfakcjonujących rozwiązań w tym zakresie ma istotne znaczenie dla rozwoju systemu zrównoważonego transportu oraz dla stanu środowiska.

Artykuł dotyczy aktualnej tematyki – projektu rozporządzenia Unii Europejskiej w sprawie roślin otrzymywanych z tzw. nowych technik genomowych (NGT), którego planowane przepisy mają bardzo duże znaczenie w obszarze biotechnologii, rynku wewnętrznego, żywności i rolnictwa. Badany projekt nowego unijnego ustawodawstwa gospodarczego i ochrony środowiska jest obecnie przedmiotem procesu ustawodawczego w UE oraz tzw. trilogu pomiędzy Komisją, Parlamentem Europejskim i Radą UE z powodu otaczających go kontrowersji regulacyjnych. Tekst analizuje te kontrowersje, a także wskazuje możliwe skutki prawne i gospodarcze proponowanych rozwiązań. W artykule postawiono tezę, że projekt wprowadza daleko posuniętą deregulację normatywną i nieuzasadnione skomplikowanie przepisów prawa, co może spowodować dalszą polaryzację stanowisk państw członkowskich UE odnośnie do stosowania roślin i produktów NGT, a także zmniejszenie spójności i pewności prawa w omawianym obszarze.

Lasy jako składnik środowiska naturalnego stanowią dobro powszechne, wymagające należytej ochrony zarówno z uwagi na ich walory użytkowe, jak i ze względu na konieczność zachowania ich wartości w stanie co najmniej niepogorszonym dla przyszłych pokoleń. Jednym z przejawów ochrony gruntów leśnych jest ograniczenie zmiany ich przeznaczenia na cele nierolne i nieleśne, wynikające z ustawy z 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a ponadto ratio legis ustawy z 28.09.1991 r. o lasach. Celem niniejszej publikacji jest odpowiedź na pytanie, czy istnieje w polskim prawie norma jednoznacznie wykluczająca zabudowę gruntu leśnego, czy też ustawodawca przewiduje prawo do zabudowy gruntu leśnego, a jeśli tak – jakim podlega ono ograniczeniom i w konsekwencji, jakie obiekty spełniające funkcję mieszkalną można posadowić na gruncie leśnym. Za metodę badawczą obrano metodę deskryptywną, historyczną oraz aksjologiczną. Rozważania rozpoczęto od wyjaśnienia założeń ochrony gruntów leśnych. W dalszej części publikacji dokonano wykładni pojęcia gruntu leśnego oraz lasu. Właściwa część analizy omawia regulacje prawne odnoszące się do budowy na gruntach leśnych budynków mieszkalnych spełniających potrzeby gospodarki leśnej, wzbogacając je o uwagi wynikające z praktyki realizacji procesów inwestycyjnych. Publikację zwieńczają wnioski końcowe stanowiące zbiór wytycznych dla organów stosujących prawo przy wydawaniu rozstrzygnięć dotyczących posadowienia na gruntach leśnych budynków mieszkalnych.

Przedmiotem artykułu jest zagadnienie ponoszenia odpowiedzialności przez podmioty zbiorowe po zmianach legislacyjnych w 2022 r. Poddano analizom zawinienie za czyn zabroniony podmiotu zbiorowego, pomocniczo wyodrębniono podział na odpowiedzialność ogólną i szczególną – zawężoną do przestępstw przeciwko środowisku. Zbadano zakres sukcesji prywatnoprawnej w kontekście charakterystycznych elementów stosunku prawnego odpowiedzialności podmiotu zbiorowego. Ustalono, że system prawny zawiera specjalną zdolność osób niefizycznych do poniesienia odpowiedzialności osobistej za przestępstwo przeciwko środowisku. W konsekwencji uznano, że sukcesja prywatnoprawna ma charakter ograniczony, stosunek odpowiedzialności jest nieprzenoszalny (osobisty, wygasający). De lege lata istnieją inne mechanizmy prawne umożliwiające osiągniecie celów odpowiedzialności przez blokadę sukcesji.

Glosowane orzeczenie dotyczy sposobu oceny przesłanki bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, kluczowej dla przyjęcia subsydiarnej odpowiedzialności członków zarządu. Sąd Najwyższy uznał, że przedmioty majątkowe, które wskazywał pozwany w kontekście potencjalnej egzekucji, miały specyficzny charakter, a krąg ich potencjalnych nabywców był bardzo wąski – chodziło bowiem o patent i mające go materializować urządzenie o prototypowym, badawczym charakterze, którego stosowanie nie wyszło poza fazę laboratoryjną. Na podstawie powyższego stwierdzono, że egzekucja z tego składnika majątku dłużnika jest bezcelowa. Autorka analizuje więc, jakie okoliczności mogą przesądzać o niecelowości kontynuacji egzekucji z określonych składników majątkowych i w jakich sytuacjach uzasadnione jest przekonanie, że pomimo istnienia po stronie dłużnika jakiegoś majątku egzekucja z tego majątku będzie bezskuteczna.