Przeciwdziałanie zanieczyszczeniu światłem w prawie UE i wybranych państw członkowskich

Chociaż z każdym rokiem przybywa raportów i publikacji naukowych świadczących o nasilającym się niekorzystnym wpływie nadmiernego i źle ukierunkowanego światła na różne elementy środowiska przyrodniczego oraz społeczeństwo, to wciąż nie jest to temat w pełni uregulowany prawnie na poziomie unijnym i krajowym. Ogólnym celem tego opracowania jest analiza przepisów prawa unijnego oraz porównanie regulacji wybranych państw członkowskich dotyczących zapobiegania zanieczyszczeniu światłem. Stawianą tezą jest twierdzenie, że brak wspólnych ram prawnych regulujących wyraźnie zanieczyszczenie światłem powoduje, że zakres działań prawnych podejmowanych w tym zakresie przez państwa członkowskie jest bardzo różny, co utrudnia skuteczne ograniczanie tego problemu, zwłaszcza w kontekście jego często transgranicznego charakteru.

Bibliografia/References

Bará, S., & Lima, R. C. (2018). Photons without borders: Quantifying light pollution transfer between territories. International Journal of Sustainable Lightening, 20(2), 51–61. https://doi.org/10.26607/ijsl.v20i2.87

Candolin, U., & Filippini, T. (2025). Light pollution and its impact on human health and wildlife. BMC Environmental Science 2(1), 1–2. https://doi.org/10.1186/s44329-025-00017-7

Ezaldin, H. N. (2024). Light pollution and its effects on human health and the environment: A review. Asian Journal of Environment & Ecology, 23(10), 96–108. https://doi.org/10.9734/ajee/2024/v23i10613

Chun Kit, L., Tsing Lai, S. Y., & Kit Lai, J. H. (2024). Light pollution control: Comparative analysis of regulations across civil and common law jurisdictions. Laws 13(6), 74. https://doi.org/10.3390/laws13060074

Falshi, F., Cinzano, P., Duriscoe, D., Kyba, C. C. M., Elvidge, C. D., Baugh, K., Portnov B. A., Rybnikova, N. A., & Furgoni, R. (2016, 10 czerwca). The new world atlas of artificial night sky brightness. Science Advances, 2(6), https://doi.org/10.1126/sciadv.1600377

Häffner, S. (2021). Der Schutz vor Lichtimmissionen nach dem Entwurf eines Dritten Gesetzes zur Änderung des Bundesnaturschutzgesetzes vom 31.03.2021. https://openjournals.uni-bayreuth.de/index.php/bayzr/article/download/Lichtimmissionen/Lichtimmissionen_digital/1339

Haim, A., & Portnov, B. A. (2013). Biological definition of light pollution. W: Light Pollution as a New Risk Factor for Human Breast and Prostate Cancers (61–66). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-6220-6_8

Malón, S., Sánchez de Miguel A., & Herranz C. (2022). La Luz de La Razón: La normativa de alumbrado y el futuro de la contaminación lumínica en Espana. Astronomĭa 32(273), 32–37. https://www.celfosc.org/sites/default/files/2022-04/La-luz-de-la-razon.pdf

Pothukuchi, K. (2023). Mitigating urban light pollution: A review of municipal regulations and implications for planners. Journal of Urban Affairs, 47(5), 1–28. https://doi.org/10.1080/07352166.2023.2247506

Rodrigo-Comino, J., Seeling, S., Seeger, M. K., & Ries, J. B. (2021). Light pollution: A review of the scientific literature. The Anthropocene Review, 10(2), 367–392. https://doi.org/10.1177/20530196211051209

Sala, K. (2020). Zanieczyszczenie świetlne. Zagrożenia i sposoby jego ograniczania. Roczniki Administracji Publicznej, 6, 254–266. https://doi.org/10.4467/24497800RAP.20.014.12908

Santonico, D. (2011). L’illuminazione nelle aree urbane ISPRA. Quaderni – ambiente e società, (5). https://cielobuio.org/wp-content/uploads/http:/cielobuio.org/supporto/eventi/Ambiente%20societa%205%20bassa.pdf

Schroer S., Hugginsa, B. J., Azam C., & Hölkera F. (2020). Working with inadequate tools: Legislative shortcomings in protection against ecological effects of artificial light at night. Sustainability, 12(6), 2551. https://doi.org/10.3390/su12062551

Simoneau, A. i in. (2020). Multispectral analysis of the night sky brightness and its origin for the Asiago Observatory, Italy. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 491(3), 4398–4405. https://doi.org/10.1093/mnras/stz3406

Stone, T. (2017). Light pollution: A case study in framing an environmental problem. Ethics, Policy & Environment, 20(3), 279–293. https://doi.org/10.1080/21550085.2017.1374010

Szlachetko, K. (2022a). Brak prawnych podstaw kształtowania i prowadzenia polityki oświetlenia zewnętrznego w obowiązującym ustawodawstwie polskim. W: K. Szlachetko (red.), Memorandum w sprawie ustanowienia prawnych podstaw zrównoważonej polityki oświetlenia zewnętrznego. Instytut Metropolitarny. https://wfa.uwr.edu.pl/2022/06/04/

Szlachetko, K. (2022b). Publicznoprawne aspekty przeciwdziałania zanieczyszczeniu sztucznym światłem – podstawowe postulaty de lege ferenda. Studia Iuridica, 94(null), 408–425. https://doi.org/10.31338/2544-3135.si.2022-94.24

Szlachetko, K., & Zielińska-Dąbkowska, K. (2021). O (bez)skuteczności prawa polskiego wobec antropogenicznych zanieczyszczeń światłem sztucznym. Przegląd Prawa Publicznego, 5(170). 22–39.

Šubic, A. (2021). Reasons for insufficient success of light pollution prevention legislation in Slovenia. International Journal of Sustainable Lighting, 2(23), 100–117.

Verheijen, F. J. (1985). Photopollution: Artificial light optic spatial control systems fail to cope with. Incidents, causations, remedies. Experimental Biology, 44(1), 1–18.

Walkling, A., & Stockmar, A. (2012). Normen, Richtlinien und Empfehlungen zur Begrenzung von Lichtimmissionen. W: T. Posch, A. Freyhoff, & T. Uhlmann (red.), Schutz der Nacht. BfN-Skripten, 336 (136–146). Bundesamt für Naturschutz.

Widmer, K., Beloconi, A., Marnane, I., & Vounatsou, P. (2022). ETC HE Report 2022/8. Review and Assessment of Available Information on Light Pollution in Europe. https://www.eionet.europa.eu/etcs/etc-he/products/etc-he-products/etc-he-report-2022-8-review-and-assessment-ofavailable-information-on-light-pollution-in-europe

Yakushina, Y. (2025). Light pollution regulations and where to find them. Journal of Environmental Management, 373. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2024.123757

Zhou, Y. (2022, 18 lipca). Here’s how light pollution is affecting nature’s seasonal patterns. https://www.weforum.org/stories/2022/07/light-pollution-environmental-climate-change-us-cities/