Publiczna korzyść, prywatna strata — teoretyczne i praktyczne konsekwencje rozszerzania definicji celu publicznego

Autorka podejmuje w artykule analizę praktycznych skutków tendencji do rozszerzania katalogu celów publicznych w polskim porządku prawnym. Porusza w szczególności kwestię konsekwencji wprowadzania modyfikacji procedury wywłaszczeniowej określonej w ustawie o gospodarce nieruchomościami, w tzw. specustawie drogowej i rozporządzeniu w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Na podstawie problemów z aplikacją zasady korzyści w wycenie nieruchomości przeznaczonych pod inwestycje drogowe wyjaśnia konieczność nakreślenia jasnej hierarchii w regulacjach dotyczących procedury wywłaszczeniowej. Celem artykułu jest określenie wybranych elementów efektywnego ekonomicznie i optymalnego pod względem prawnym modelu wywłaszczenia nieruchomości, który będzie równoważył interesy prywatnych właścicieli i rozwijającego się rynku inwestycji publicznych w kontekście odszkodowawczej odpowiedzialności państwa z tytułu legalnej ingerencji w prawo własności. Aktualność tematyki wynika z intensyfikacji prac związanych z lokalizowaniem infrastruktury technicznej, takiej jak drogi, linie kolejowe, lotniska czy porty komunikacyjne, i związanych z tym problemów legislacyjnych. Poruszone zagadnienia mają kluczowe znaczenie w kontekście wysokości przyznawanych odszkodowań za nieruchomości przejęte pod inwestycje celu publicznego, a co za tym idzie — określania relacji pomiędzy interesem publicznym a prywatnym.

Bibliografia/References

Literatura/Literature

Benson, B. (2010). Property rights. Eminent domain and regulatory takings re-examined. Palgrave Macmillan.

Chochowski, K. (2013). Wpływ przemian cywilizacyjnych na pojęcie interesu publicznego w prawie administracyjnym. W: J. Zimmermann, & P. J. Suwaj (Red.), Wpływ przemian cywilizacyjnych na prawo administracyjne i administrację publiczną. Wolters Kluwer.

Dolzer, R., & Schreuer, C. (2008). Principles of International Investment Law. Oxford University Press.

Dydenko, J. & Telega, T. (2016). Wycena nieruchomości. Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. Wolters Kluwer.

Fogiel, A. (2011). Prawna ochrona przyrody w lokalnym planowaniu przestrzennym. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa.

Jakubowska, A. (2010). Ustawa o gospodarce nieruchomościami z komentarzem oraz aktami szczegółowymi. Infor Ekspert.

Jaworski, J., Prusaczyk, A., Tułodziecki, A., & Wolanin, M. (2020). Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Wyd. 6. C.H.Beck.

Łączkowski, W. (1999). Ustrojowe podstawy prawa publicznego. W: S. Fundowicz (Red.), Współczesne problemy prawa publicznego. Studia z prawa publicznego. Towarzystwo Naukowe KUL.

Langrod, J. S. (1948). Instytucje prawa administracyjnego. Zarys części ogólnej. Tom 1.

Michalak, A. (2012). Interes publiczny i jego oddziaływanie na powstanie, treść i wykonywanie prawa własności intelektualnej. C.H.Beck.

Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (2012). Odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje liniowe.

Nowak, M. (2007). Instytucja „celów publicznych” w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Nieruchomości, (11).

OECD (2004). „Indirect Expropriation” and the „Right to Regulate” in International Investment Law. Working Papers on International Investment, (4).

Pogorzelski, K. (2010). Złowroga tradycja specustaw. Instytut Misesa, http://mises.pl/blog/2010/06/13/karol-pogorzelski-zwlowroga-tradycjaspecustaw/ (pobrano 18.04.2021).

Sewastianowicz, M. (2018). Wywłaszczenie tylko za słusznym odszkodowaniem. https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/wywlaszczenie-tylko-za-slusznym-odszkodowaniem,74141.html (pobrano 27.04.2021).

Sobotka, A., Jaśkowski, P., Czarnigowska, A., Pawluś, D., & Wałach, D. (2014). Zarządzanie łańcuchami dostaw w budownictwie. Wybrane metody i modele w budownictwie drogowym. Wydawnictwa Akademii Górniczo-Hutniczej.

Suchar, T. (2010). Sytuacja prawna wywłaszczanego w postępowaniu na podstawie Specustawy. Nieruchomości, (4).

Supernat, J. (2013). Prawo administracyjne w przestrzeni globalnej. W: J. Zimmermann (red.), Przestrzeń w prawie administracyjnym. LEX. A Wolters Kluwer business.

Szalewska, M. (2005). Wywłaszczenie nieruchomości. Dom Organizatora TNOiK.

Szwajdler, W. (1993). Ochrona prawna interesu indywidualnego w procesie budowlanym. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Tomaszewski, K. (2013). Prywatyzacja Realizacji celów publicznych. Instytucje Prawa Publicznego, (6).

Wolanin, M. (2009). Wywłaszczenie jako prawny instrument powiększania publicznej własności nieruchomości, cz. I. Nieruchomości (7).

Wyrzykowski, M. (1986). Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Zdyb, M. (1991). Prawny interes jednostki w sferze materialnego prawa administracyjnego. Studium teoretyczno-prawne. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Żurawik, A. (2013). „Interes publiczny”, „interes społeczny” i „interes społecznie uzasadniony”. Próba dookreślenia pojęć. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, (2).

 

Akty prawne/Legal Acts

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r., (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.)

Ustawa z 10.03.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1363)

Ustawa z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990, z 2021 r., poz. 11, 234).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, (Dz.U. z 2004 r., nr 207, poz. 2109 ze zm.).

 

Orzecznictwo/Judgments

Wyrok NSA z 8.11.2000 r., I SA 1986/99.

Wyrok NSA z 10.10.2000 r., II SA/Kr 1010/00, ONSA 2001.

Wyrok NSA z 9.02.2017 r., sygn. akt I OSK 823/15

Wyrok WSA w Krakowie z 24.04.2008 r., II SA/Kr 143/2008.

Wyrok WSA w Warszawie z 29.08.2007 r., I SA / Wa 873/07.

Wyrok WSA w Warszawie z 1.10.2019 r. I Sa-Wa 1217-19.

Wyrok WSA w Warszawie z 24.07.2020 r. I SA/Wa 2316/19.