Wzajemny charakter umowy kredytu – glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 lutego 2025 r., III CZP 126/22

Artykuł stanowi aprobującą glosę do uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. Dotyka ona zagadnienia budzącego od lat spory w doktrynie i orzecznictwie, a dotyczącego tego, czy umowa kredytu stanowi umowę wzajemną. W glosie dokonano przeglądu występujących stanowisk. Następnie przedstawiono pojęcie umowy wzajemnej oraz charakter prawny świadczeń stron z umowy kredytu. To wszystko pozwoliło dojść do wniosku, że świadczenie kredytodawcy polegające na wypłacie lub udostępnieniu kwoty kredytu oraz na odroczeniu spłaty tej kwoty dokonywane jest w celu uzyskania świadczenia od kredytobiorcy w postaci odsetek lub prowizji. Z kolei kredytobiorca zobowiązuje się do zapłaty odsetek i prowizji, po to by otrzymać kwotę kredytu i moc z niej korzystać przez określony czas bez potrzeby jej zwrotu przed umówionym terminem. Tym samym więc świadczenie każdej ze stron jest dokonywane w celu uzyskania świadczenia drugiej strony, co w pełni odpowiada pojęciu umowy wzajemnej.

Bibliografia/References

Bajor, B. (2020). W: B. Bajor, L. Kociucki, J. M. Kondek, & K. Królikowska, Prawo bankowe. Komentarz do przepisów cywilnoprawnych. Wolters Kluwer.

Bączek, M. (2017). W: M. Stec (red.) System Prawa Handlowego. Tom 5. Prawo umów handlowych. C.H.Beck.

Brzozowski, A. (2019). W: Z. Radwański (red.) System prawa prywatnego. Tom 5. E. Łętowska, & K. Osajda (red.). Prawo zobowiązań – część ogólna. C.H.Beck.

Brzozowski, A. (2021). Komentarz do art. 359 k.c. W: K. Pierzykowski (red.) Kodeks cywilny. Tom 1. Komentarz do artykułów 1–44910. C.H.Beck.

Czachórski, W., Brzozowski, A, & Safjan, M., & Skowrońska-Bocian, E. (2009). Zobowiązania. Zarys wykładu. LexisNexis.

Domański, L. (1936). Instytucje kodeksu zobowiązań. Komentarz teoretyczno-praktyczny. Marian Ginter – Księgarnia Wydawnictw Prawniczych.

Dumkiewicz, M. (2018). W: A. Kidyba (red.) Pozakodeksowe umowy handlowe. Wolters Kluwer.

Dybowski, T., & Pyrzyńska, A. (2019). W: Z. Radwański (red.) System prawa prywatnego. Tom 5. E. Łętowska, & K. Osajda (red.). Prawo zobowiązań – część ogólna. C.H.Beck.

Gołaczyński, J. (2025). Komentarz do art. 720 k.c. W: E. Gniewek, & P. Machnikowski (red.). Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.

Gutowski, M. (2022). Komentarz do art. 487 k.c. W: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626, C.H.Beck.

Janiak, A. (2011). W: A. Koch & J. Napierała, Umowy w obrocie gospodarczym. Zakamycze.

Janiak, M. & Janiak, A. (2022). Komentarz do art. 720 k.c. W: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz. Art. 627–1088. C.H.Beck.

Kaliński, M. (2013). W: A. Brzozowski, J. Jastrzębski, M. Kaliński, & E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania. Część ogólna. LexisNexis.

Kawulski, A. (2013). Komentarz do art. 69 Pr. Bank. W: A. Kawulski Prawo bankowe. Komentarz. Wolters Kluwer.

Kondek, J. M. (2025). W: W. Borysiak (red.). Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.

Kondek, J. M., & Somerski, W. (2015). Dopuszczalność ujemnego oprocentowania kredytów w świetle obecnej sytuacji gospodarczej. Przegląd Prawa Handlowego, (12).

Lemkowski, M. (2005). Oprocentowanie jako świadczenie wzajemne. Państwo i Prawo, (1).

Longchamps de Berier, R. (1934). Zobowiązania (z. 1). Księgarnia Gubrynowicza i Syna.

Machnikowski, P. (2024). Komentarz do art. 487 k.c. W: P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Część ogólna. Tom II. Komentarz. C.H.Beck.

Kosmus, B., & Kuczyński, G. (2000). Kilka mitów z zakresu teorii umów. Gdańskie Studia Prawnicze, (2).

Molis, K. (2005). Komentarz do art. 69 Pr. Bank. W: F. Zoll (red,), Prawo bankowe. Komentarz. Tom 1. Zakamycze.

Ofiarski, Z. (2013). Prawo bankowe. Komentarz. Wolters Kluwer.

Panfil, K. (2024). Komentarz do art. 720 k.c. W: W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.

Pater, M. Z. (2022). Charakter prawny umowy kredytu oraz dopuszczalność zarzutu zatrzymania w postępowaniach frankowych w świetle dotychczasowego stanowiska Sądu, Monitor Prawniczy, (7).

Pisuliński, J. (2011). W: J. Panowicz-Lipska (red.), System Prawa Prywatnego. Tom 8. Prawo zobowiązań – część szczegółowa. C.H.Beck.

Popiołek, W. (2021). Komentarz do art. 720 k.c. W: K. Pietrzykowski (red.). Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 450–1088. C.H.Beck.

Przyborowski, Ł. (2025). Komentarz do art. 69 Pr.bank. W: K. Osajda (red.) Komentarze prawa prywatnego. Tom Xa. J. Dybiński (red.). Prawo rynku finansowego. Prawo bankowe. Komentarz. C.H.Beck.

Radwański, Z. (1981). W: S. Grzybowski (red.) System Prawa Cywilnego. Tom 3. Część 2. Z. Radwański (red.), Zobowiązania. Część ogólna. Ossolineum.

Radwański, Z., Olejniczak, A., & Gykiel, J. (2019). W: Z. Radwański (red.), System Prawa Prywatnego. Tom 2, Z. Radwański, & A. Olejniczak (red.), Prawo cywilne – część ogólna. C.H.Beck.

Romanowski, M. (2015). W sprawie ujemnego oprocentowania w umowie kredytu. Studia Prawa Prywatnego, (2).

Skowerski, S. (2023). Charakter prawny umowy kredytu bankowego. Uwagi na tle artykułu 487 § 2 Kodeksu cywilnego. Biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 18(20) https://doi.org/10.32084/bsawp.5602

Smykla, B. (2025). Komentarz do art. 69 Pr. Bank, W: A. Mikos-Sitek, & P. Zapadka (red.), Prawo bankowe. Komentarz. Lex/el.

Sokołowski, K. P. (2009). Rozważania nad czynnościami przysparzającymi, odpłatnymi i nieodpłatnymi. Przegląd Sądowy, (7–8).

Szewczyk, J. (2024). W: P. Machnikowski (red.), Prawo bankowe. Komentarz. C.H.Beck.

Szpunar, A. (1992). O umowie pożyczki. Państwo i Prawo, (12).

Tracz, G. (2019). Kredyt jako typ umowy. Transformacje Prawa Prywatnego, (4).

Węgrzynowski, Ł. (2021). Teoria salda czy teoria dwóch kondykcji? Zasady rozliczeń z nieważnej umowy kredytu frankowego. Przegląd Prawa Handlowego, (5).

Zagrobelny, K. (2025). Komentarz do art. 487 k.c. W: E. Gniewek, & P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. C.H.Beck.